RECENSIE: The Universal Machine, New Diorama Theatre ✭✭✭

The Universal Machine

New Diorama Theatre

24 april 2013

3 Sterren

Het leven en de prestaties van de Britse wiskundige Alan Turing lijken misschien een ongewoon onderwerp voor een nieuwe musical, maar een ambitieuze nieuwe productie in het Londense New Diorama Theatre heeft het aangedurfd Turing aan te pakken via een muzikale biografie.

De voorstelling is episodisch van opzet; we zien Turing als een ongemakkelijke, nerveuze jongen die uitgroeit tot een onhandige maar briljante man, wars van sociale etiquette en onverschillig voor hoe de wereld hem ziet. Gedreven door een dominante, schijnbaar egocentrische moeder, komt hij eigenlijk pas echt tot leven in het gezelschap van Christopher Morcom, een oudere schoolvriend op wie Turing smoorverliefd werd.

Richard Delaney is indrukwekkend in de complexe rol van Turing; hij weet zijn wezen zowel fysiek als in korte zangmomenten treffend te vangen. De componisten hebben ervoor gekozen de muziek vooral rondom Turing te laten plaatsvinden, wat zijn voelbare vervreemding benadrukt. Judith Paris is een drijvende kracht in de show als Turings moeder, Sarah. Haar vermaningen aan het adres van Turing, zowel als kind als volwassene, zijn hartverscheurend, en haar personage krijgt zonder twijfel enkele van de meest aangrijpende en krachtige muzikale momenten van de voorstelling.

Ondersteund door een hardwerkend ensemble, met opvallende rollen van Celia Colby en Michael Faulkner, voelt de voorstelling soms wat overvol, waarbij de choreografie onnatuurlijk oogt en souplesse mist. Goed ontworpen projecties verlichten bij vlagen de speelruimte en vullen het toneel met grafische weergaven van zowel de Enigma-machine als de Turing-Welchman-bombe.

Wie op zoek is naar een musical in de breedste zin van het woord, komt bij deze productie wellicht bedrogen uit. Hoewel het merendeel van de muziek en tekst van The Universal Machine het verhaal vooruithelpt, ontbreken echte uitschieters. In plaats daarvan krijgen we een tekstueel gevoelig portret van een getroebleerde man, dat geloofwaardig blijft zonder in clichés te vervallen. Dat gezegd hebbende, valt er nog wel wat te verfijnen aan de teksten, die vaak in herhaling vallen, en de bijpersonages rondom Turing zouden meer uitgewerkt kunnen worden. De show lijkt nooit helemaal die dramatische climax te bereiken die je zou verwachten, gezien de beladen oorlogsjaren waarin het volwassen leven van Turing zich afspeelt.

Desondanks is dit een ontroerend stuk theater dat zeker een bezoekje waard is. Het zal interessant zijn om toekomstige versies van de show te zien en te volgen hoe de schrijvers dit werk verder ontwikkelen.

Foto's: Richard Davenport