ELEŞTİRİ: The Universal Machine, New Diorama Theatre ✭✭✭

The Universal Machine

New Diorama Theatre

24 Nisan 2013

3 Yıldız

İngiliz matematikçi Alan Turing’in hayatı ve başarıları yeni bir müzikal için pek alışılmadık bir konu gibi görünebilir; ancak Londra'daki New Diorama Theatre'ın bu iddialı yeni yapımı, Turing’i müzikal bir biyografiyle ele almaya cesaret etmiş.

Bölümler halinde ilerleyen hikayede Turing, sosyal nezaketten yoksun ve dünyanın onu nasıl algıladığını umursamayan, beceriksiz ve gergin bir çocuktan yine benzer özelliklere sahip ama dahi bir adama dönüşürken tasvir ediliyor. Baskın ve görünüşte bencil bir anne tarafından yönlendirilen Turing, ancak okuldayken aşık olduğu kendisinden büyük arkadaşı Christopher Morcom’un yanındayken gerçekten hayata dönüyor.

Richard Delaney, Turing’in karmaşık karakterini hem fiziksel duruşuyla hem de şarkı söylediği o kısa anlarda başarıyla yakalayarak dikkat çekiyor. Besteciler, müziğin Turing’in etrafında akmasına izin vererek onun hissedilir derecedeki soyutlanmışlığını ve yabancılaşmasını vurgulamayı tercih etmişler. Judith Paris, Turing’in annesi Sarah rolünde oyunun itici gücü konumunda. Turing'e çocukluğunda ve yetişkinliğinde yönelttiği sitemler oldukça sarsıcı ve karakter, şüphesiz oyunun en dokunaklı ve güçlü müzikal anlarından bazılarına imza atıyor.

Celia Colby ve Michael Faulkner'ın öne çıkan performansları eşliğinde, sıkı çalışan bir kadro tarafından desteklenen yapım, zaman zaman fazla telaşlı hissettiriyor; hareketler doğal olmaktan uzak ve akıcılıktan yoksun kalabiliyor. İyi tasarlanmış projeksiyonlar zaman zaman performans alanını aydınlatıyor, hem Enigma makinesinin hem de Turing-Welchman Bombe'sinin grafiksel temsilini sahneye taşıyor.

En geniş tanımıyla bir müzikal arayışında olanlar bu yapımdan biraz hayal kırıklığıyla ayrılabilir. The Universal Machine'in müzik ve sözleri anlatıyı ileriye taşısa da, hafızalara kazınacak tek bir 'hit' parça yerine, huzursuz bir adamın klişelere düşmeden, lirik ve hassas bir portresi çiziliyor. Yine de, sıklıkla tekrara düşen şarkı sözlerini iyileştirmek ve Turing'in çevresindeki, potansiyel olarak çok daha fazlasını sunabilecek karakterleri derinleştirmek için hâlâ yol kat edilmesi gerekiyor. Oyun, Turing'in yetişkinlik döneminin geçtiği o dramatik savaş atmosferine rağmen, beklenen o doruk noktasına tam olarak ulaşamıyor.

Buna rağmen, duygusal açıdan etkileyici ve kesinlikle görülmeye değer bir oyun. Yazarların eseri nasıl geliştireceğini görmek adına yapımın ilerleyen versiyonlarını takip etmek ilginç olacaktır.

Fotoğraflar: Richard Davenport