Przygody z ekipą z Pitlochry

Mark Ludmon rozmawia z Elizabeth Newman o tym, jak Pitlochry Festival Theatre stara się docierać do widzów w czasie lockdownu – w tym o premierze nowej sztuki Davida Greiga

Elizabeth Newman na próbie do The Crucible

W sztuce Willy’ego Russella Educating Rita nowa studentka Rita zostaje zapytana przez swojego tutora, jak poradzić sobie z trudnościami wystawienia Peer Gynta Ibsena. Jej słynna odpowiedź jest prosta: „Zróbcie to w radiu”. Dziś trudności z wystawieniem jakiejkolwiek sztuki wydają się nie do pokonania z powodu koronawirusa, ale dzięki internetowemu cyklowi BBC Arts Culture in Quarantine rozwiązanie Rity okazuje się najlepszą – a czasem jedyną – alternatywą przynajmniej dla jednego przełożonego spektaklu.

Obok nowych zamówień, filmów dokumentalnych i streamingu archiwalnych realizacji, program BBC Arts obejmie światową premierę nowej sztuki Davida Greiga Adventures with the Painted People w BBC Radio 3 – 7 czerwca o 19.30. Spektakl – jego pierwsza nowa, oryginalna sztuka od sześciu lat – miał być jednym z najmocniejszych punktów sezonu 2020 w Pitlochry Festival Theatre w Highland Perthshire i grany repertuarowo od lipca do września. Premiera sceniczna została jednak przesunięta na 2021 rok, podobnie jak nowe produkcje musicalu Gypsy, Cat on a Hot Tin Roof Tennessee’ego Williamsa, Private Lives Noëla Cowarda, Kiss Me Quickstep Amandy Whittington oraz nowa adaptacja Sense and Sensibility autorstwa mieszkającej w Glasgow dramatopisarki Frances Poet. Nic więc dziwnego, że dyrektorka artystyczna teatru, Elizabeth Newman, ucieszyła się, gdy BBC Arts skontaktowało się z nią z propozycją, by wyczekiwaną nowość Greiga udostępnić publiczności raczej wcześniej niż później.

Zgodnie z pierwotnym planem scenicznym Newman sama reżyseruje wersję radiową, we współpracy ze specjalistami od dźwięku z Naked Productions. Wystąpią w niej dwaj aktorzy, którzy mieli zagrać w Pitlochry w lipcu: Olivier Huband i Kirsty Stuart. Akcja, osadzona w okolicach Pitlochry i nad rzeką Tay w 85 roku n.e., śledzi losy pictskiej kobiety Eithne oraz Luciusa – rzymskiego architekta z Tunisu – których drogi krzyżują się po potyczce wojskowej. „To opowieść o ich relacji i o tym, co znaczy być mężczyzną, a co znaczy być Piktką” – wyjaśnia Newman. „To alegoria tego, gdzie wszyscy się znaleźliśmy, próbując odnaleźć tożsamość w naprawdę złożonej sytuacji.” Greig opisał tę historię jako „opowieść o spotkaniu ludzi w niezwykłych czasach, o przekraczaniu granic, o zmianach kultur i o miłości”.

Adventures with the Painted People to tylko jeden z przykładów tego, jak Pitlochry Festival Theatre wciąż utrzymuje kontakt z widzami w czasie zamknięcia. Sztuka powstała w ramach trzyletniego projektu artystycznego teatru Shades of Tay, zainaugurowanego w ubiegłym roku, w ramach którego od końca maja kolejne prace trafiają do internetu. Zamówione 25 nowych tekstów – od słuchowisk, przez krótkie filmy, po podcasty – powstały dzięki różnorodnemu gronu autorów, w większości szkockich, m.in. Timberlake Wertenbaker, Jo Clifford, Frances Poet, Stephena Greenhorna, Hannah Khalil, Daniela Bye’a i May Sumbwanyambe. Wykona je zespół aktorski przygotowywany na letni sezon w Pitlochry, a całość ma stać się częścią festiwalu na żywo, gdy teatr ponownie otworzy drzwi. Od marca teatr udostępnia też w sieci szerszy program rozrywki dla widzów w każdym wieku pod hasłem #PFTLightHopeJoy – codziennie coś nowego o 10.00, 13.00 i 18.00. Ponieważ granie na żywo nie jest możliwe, działalność online poszerza grono odbiorców perthshire’owskiej sceny w całej Wielkiej Brytanii. „Chcemy wykorzystać tę okazję, by dotrzeć do jeszcze większej liczby osób i zyskać nowych przyjaciół” – mówi Newman. „Mamy nadzieję, że wysłuchanie Adventures with the Painted People w BBC Radio 3 zachęci ich, by wrócić do Pitlochry Festival Theatre albo odwiedzić nas po raz pierwszy, kiedy tylko będziemy mogli się ponownie otworzyć.”

Jessica Hardwick i Olivier Huband w Barefoot In The Park. Fot.: Douglas McBride

To wszystko wpisuje się w starania Newman, by wzmocnić pozycję Pitlochry Festival Theatre od chwili, gdy objęła stanowisko dwa lata temu. Od 2008 roku była związana z Octagon Theatre w Bolton – najpierw jako reżyserka współpracująca, a następnie przez trzy lata jako dyrektorka artystyczna. Po przyjeździe do Pitlochry pracowała z tamtejszym zespołem nie tylko nad dotarciem do większej liczby osób w okolicy, lecz także nad poszerzeniem zasięgu w całej Szkocji i poza nią. Historia teatru sięga namiotowej konstrukcji z 1951 roku stworzonej przez amatorskiego producenta teatralnego Johna Stewarta, zainspirowanego Regent’s Park Open Air Theatre, a następnie – od 1981 roku – obecnego, stałego budynku nad rzeką Tummel, dopływem Tay. Jednak w tym, jak teatr oddziałuje mimo zamknięcia, widać wyraźnie, że to coś więcej niż tylko budynek.

Współpraca jest ważnym elementem strategii Newman – na przykład partnerstwo z edinburskim Royal Lyceum Theatre przy koprodukcji romantycznej komedii Neila Simona Barefoot in the Park, granej od marca tego roku. Ta realizacja, wyreżyserowana przez Newman i z Olivierem Hubandem w obsadzie obok Jessiki Hardwick, Clare Grogan i Hamisha Clarka, została przerwana po zaledwie pięciu przedstawieniach w Pitlochry i nie mogła przenieść się do Edynburga w kwietniu. Odkąd uderzył koronawirus, teatr podjął też współpracę z grupą Paines Plough, przygotowując teksty autorstwa Jo Clifford, Stef Smith, Corinne Salisbury i Karine Polwart w ramach projektu Come To Where I Am – „historie i sztuki z miejsc, które nas ukształtowały” – który w tym tygodniu trafia do sieci na YouTube, a później zostanie wystawiony, gdy teatry ponownie się otworzą. Te partnerstwa odzwierciedlają ambicję Newman, by tworzyć prace, które docierają dalej. „Chodzi przede wszystkim o to, jak jesteśmy połączeni z teatralnym krajobrazem – i dzięki temu możemy łączyć się z większą liczbą ludzi w ogóle.”

Pitlochry Festival Theatre po drugiej stronie rzeki Tummel

Newman nadała też większy impuls różnorodności repertuaru – w tym większej liczbie tytułów autorstwa kobiet – oraz poprawie dostępności. „Jest więcej wsparcia dla osób, które wcześniej nie mogły przyjść do teatru. Chodzi o to, by być teatrem dla wszystkich, ale też teatrem na całe życie – o ideę, że w Pitlochry Festival Theatre można być w każdym wieku i zawsze znaleźć coś dla siebie.”

Mimo fizycznego zamknięcia teatru zespół ma nadzieję kontynuować modernizację obiektu w ramach planu Vision 2021, ogłoszonego pierwotnie sześć lat temu przez radę teatru i ówczesnego dyrektora artystycznego Johna Durnina. W planach jest m.in. stworzenie teatru studyjnego jako drugiej przestrzeni scenicznej. Jednak przy tym, że 85% finansowania pochodzi ze sprzedaży biletów i działalności gastronomicznej, Newman i dyrektor wykonawczy Kris Bryce od początku lockdownu prowadzą zbiórki – w tym apel na JustGiving.com – by móc przetrwać. Dla Newman przerwa w graniu na żywo okazuje się więc wyjątkowo pracowita: „Wciąż tworzymy i przygotowujemy się na 2021 rok.”