Avonturen met de mensen van Pitlochry

Mark Ludmon spreekt met Elizabeth Newman over de inspanningen van Pitlochry Festival Theatre om tijdens de lockdown publiek te blijven bereiken, waaronder de première van David Greigs nieuwe stuk

Elizabeth Newman repeteert voor The Crucible

In Willy Russells Educating Rita krijgt de nieuwe studente Rita van haar docent de vraag hoe je de problemen aanpakt bij het ensceneren van Ibsens Peer Gynt. Haar beroemde antwoord is simpel: “Doe het op de radio.” Op dit moment lijken de uitdagingen van het op de planken brengen van welk toneelstuk dan ook onoverkomelijk door het coronavirus, maar dankzij BBC Arts’ onlineprogramma Culture in Quarantine blijkt Rita’s oplossing voor ten minste één uitgestelde voorstelling nu precies het beste alternatief.

Naast nieuwe opdrachten, documentaires en het streamen van eerdere producties bevat de planning van BBC Arts de wereldpremière van David Greigs nieuwe stuk Adventures with the Painted People op Radio 3, op 7 juni om 19.30 uur. De voorstelling – zijn eerste volledig nieuwe, originele werk in zes jaar – was een van de blikvangers van het seizoen 2020 bij Pitlochry Festival Theatre in Highland Perthshire en stond van juli tot en met september in repertoire. De toneelpremière is inmiddels uitgesteld naar 2021, samen met nieuwe producties van de musical Gypsy, Tennessee Williams’ Cat on a Hot Tin Roof, Noël Cowards Private Lives en Amanda Whittingtons Kiss Me Quickstep, plus een nieuwe bewerking van Sense and Sensibility door de in Glasgow gevestigde toneelschrijver Frances Poet. Artistiek directeur Elizabeth Newman was dan ook enthousiast toen BBC Arts contact opnam over het plan om Greigs langverwachte nieuwe stuk eerder dan later bij het publiek te brengen.

Net als oorspronkelijk bedoeld voor de toneelversie regisseert Newman het hoorspel zelf, in samenwerking met audiospecialist Naked Productions. Ook spelen de twee acteurs mee die in juli in Pitlochry op het podium zouden staan: Olivier Huband en Kirsty Stuart. Het verhaal speelt zich af rond Pitlochry en de rivier de Tay in het jaar 85 na Christus en volgt een Picte vrouw, Eithne, en Lucius, een Romeinse architect uit Tunis, wier paden elkaar kruisen na een militaire schermutseling. “Het gaat over hun relatie en over wat het betekent om man te zijn en wat het betekent om een Picte te zijn,” legt Newman uit. “Het is een allegorie voor waar we ons allemaal bevinden: proberen je identiteit te navigeren in een ontzettend complexe situatie.” Greig noemde het “een verhaal over mensen die elkaar ontmoeten in uitzonderlijke tijden, over grenzen die worden overschreden, over culturen die veranderen, en over liefde”.

Adventures with the Painted People is slechts één voorbeeld van hoe Pitlochry Festival Theatre tijdens de lockdown contact blijft houden met het publiek. De voorstelling is ontwikkeld als onderdeel van het driejarige artistieke project Shades of Tay, dat vorig jaar van start ging en vanaf eind mei ook ander werk online brengt. De 25 nieuwe teksten, variërend van audiodrama’s tot korte films en podcasts, zijn in opdracht geschreven door een diverse groep schrijvers, overwegend Schots, onder wie Timberlake Wertenbaker, Jo Clifford, Frances Poet, Stephen Greenhorn, Hannah Khalil, Daniel Bye en May Sumbwanyambe. Ze worden uitgevoerd door het ensemble dat klaarstond voor Pitlochry’s zomerseizoen en zullen later deel uitmaken van een livefestival wanneer het theater weer opengaat. Sinds maart biedt het theater bovendien onder de noemer #PFTLightHopeJoy een breder programma voor alle leeftijden online aan, met elke dag iets nieuws om 10.00, 13.00 en 18.00 uur. Omdat livevoorstellingen niet door kunnen gaan, bereikt de online activiteit een groter publiek voor het theater in Perthshire, in heel het VK. “We willen deze kans gebruiken om nog meer mensen te bereiken en nieuwe vrienden te maken,” zegt Newman. “We hopen dat het beluisteren van Adventures with the Painted People op BBC Radio 3 hen aanmoedigt om terug te keren naar Pitlochry Festival Theatre of ons voor het eerst te bezoeken zodra we weer open kunnen.”

Jessica Hardwick en Olivier Huband in Barefoot In The Park. Foto: Douglas McBride

Het bouwt voort op Newmans inspanningen om het profiel van Pitlochry Festival Theatre te vergroten sinds ze twee jaar geleden het roer overnam. Daarvoor werkte ze sinds 2008 bij Bolton’s Octagon Theatre, eerst als associate director en daarna drie jaar als artistiek directeur. Sinds haar komst naar Pitlochry heeft ze samen met het team niet alleen geprobeerd meer mensen in de regio te bereiken, maar ook verder door heel Schotland en daarbuiten. Het theater gaat terug op een tentachtige constructie die in 1951 werd opgezet door amateur-theaterproducent John Stewart, geïnspireerd door Regent’s Park Open Air Theatre. In 1981 volgde het huidige permanente gebouw naast de rivier de Tummel, een zijrivier van de Tay. Maar door de manier waarop het theater ook tijdens de shutdown impact blijft maken, is duidelijk dat het om meer gaat dan alleen een gebouw.

Samenwerking is een belangrijk onderdeel geweest van Newmans strategie, zoals de samenwerking met Edinburgh’s Royal Lyceum Theatre om Neil Simons romantische komedie Barefoot in the Park vanaf maart van dit jaar te coproduceren. Deze productie, geregisseerd door Newman en met Olivier Huband, Jessica Hardwick, Clare Grogan en Hamish Clark, werd na slechts vijf voorstellingen in Pitlochry stopgezet en kon in april niet door naar Edinburgh. Sinds de coronapandemie uitbrak, werkte het theater ook samen met theatergezelschap Paines Plough om werk te maken van schrijvers Jo Clifford, Stef Smith, Corinne Salisbury en Karine Polwart als onderdeel van Come To Where I Am – “verhalen en stukken uit de plekken die ons vormen” – dat deze week via YouTube online gaat en later op het toneel wordt gebracht zodra theaters weer open zijn. Deze samenwerkingen weerspiegelen Newmans ambitie om werk te maken dat verder reikt. “Het draait er heel erg om hoe we verbonden zijn met het theaterlandschap en daardoor ook met meer mensen in het algemeen.”

Pitlochry Festival Theatre aan de overkant van de rivier de Tummel

Ze heeft daarnaast meer diversiteit in de programmering aangejaagd, waaronder meer werk van vrouwelijke makers, en de toegankelijkheid vergroot. “Er is meer ondersteuning voor mensen die eerder niet naar het theater konden komen. Het gaat er echt om een theater te zijn voor iedereen, maar ook een theater voor het leven – het idee dat je op elke leeftijd naar Pitlochry Festival Theatre kunt komen en iets kunt vinden dat bij je past.”

Ondanks de fysieke sluiting hopen ze door te gaan met verbeteringen aan de locatie als onderdeel van het Vision 2021-plan, dat zes jaar geleden oorspronkelijk werd aangekondigd door het bestuur en de toenmalige artistiek directeur John Durnin. Daaronder valt de bouw van een studiotheater als tweede speelruimte. Maar omdat 85% van de inkomsten uit kaartverkoop en horeca komt, zijn Newman en zakelijk directeur Kris Bryce sinds de shutdown fondsen aan het werven, onder meer via een JustGiving.com-actie om het theater overeind te houden. Deze pauze in live theater blijkt dus een drukke periode voor Newman: “We blijven werk maken en ons voorbereiden op 2021.”