ELEŞTİRİ: Operadaki Hayalet (The Phantom of the Opera), Her Majesty's Theatre Londra

Operadaki Hayalet (The Phantom Of The Opera), Her Majesty's Theatre'a geri döndü. Şovun iki yapımcısının Hal Prince'in büyük beğeni toplayan prodüksiyonunun geleceği üzerine atışmalarını kenardan izleyen Douglas Mayo, Londra Her Majesty's Theatre'daki Hayalet'in İnini (Phantom's Lair) ziyaret ederek bu "muazzam orijinalin" ne hale geldiğini bizzat görmek istedi.

The Phantom Of The Opera'da Killian Donnelly ve Lucy St Louis. Fotoğraf: Johan Persson The Phantom Of The Opera

Her Majesty's Theatre

4 Yıldız

The Phantom Of The Opera Biletleri İçin Rezervasyon Yapın

Tiyatro dünyası için tam bir sefalet yılı olarak tanımlanabilecek bir dönemde, Cameron Mackintosh Londra tiyatroları yeniden açıldığında The Phantom Of The Opera'nın geri dönmeyeceğini açıkladığında tiyatroseverler şoke olmuştu. Seyircinin bu 35 yıllık rekor kıran gözdesinin sessiz sedasız veda edeceği düşünülmüştü.

Ancak, The Phantom Of The Opera 22 Temmuz 2021'de Her Majesty's Theatre'da yeniden perdelerini açtı. Bana dünyanın dört bir yanında en zengin tiyatro deneyimlerini yaşatmış olan bu gösterinin, karantina sonrasında bir 35 yıl daha sahnelenmeye hazır şekilde ortaya çıkacağına dair içimde hem bir korku hem de büyük bir umut vardı.

Öncelikle biraz arka plan bilgisi verelim. Andrew Lloyd Webber'in The Phantom Of The Opera'sı şu anda West End'in en uzun süre sahnelenen ikinci, Broadway'in ise en uzun süre sahnelenen birinci müzikali konumunda. Başlangıçta yönetmenliğini Hal Prince (ki kendisi Evita'yı da yönetmişti) üstlenmiş, koreografisini Gillian Lynne (Cats ile büyük başarı yakalayan) yapmış, sahne ve kostüm tasarımlarını ise Maria Bjornson hazırlamıştı. Maria, boş bir sahneyi (Hal'in meşhur siyah kutusunu) alıp, Hayalet'in Opera Populaire'in sahiplerini ve sanatçılarını taciz edip dehşete düşüreceği o en görkemli mekana dönüştüren bir sihirbazdı.

The Phantom Of The Opera'nın Andrew için bir gönül işi olduğu söylenir ve bu gösterişli yapım dünyanın dört bir yanındaki tiyatroları kasıp kavurdu. Richard Stilgoe ve Charles Hart isimli genç bir söz yazarının kaleme aldığı sözlerle, yaratıcı ekip on yılları aşan sihirli bir eser ortaya çıkardı.

The Phantom Of The Opera kumpanyası. Fotoğraf: Johan Persson

Maalesef Hal, Maria ve Gillian artık aramızda değiller, bu yüzden yeni nesil yaratıcı koruyucular görev başına geçti. Amerikalı yönetmen Seth Sklar-Heyn; Gillian Lynne'in koreografisini yeniden canlandıracak ve uyarlayacak olan Chrissie Cartwright ile Maria Bjornson'ın sahne ve kostüm tasarımını üstlenen Matt Kingley'e katıldı.

Yeni kadronun bu sevilen oyunu canlandırmasını izlemek bir keyifti. Killian Donnelly'nin Hayalet'i (Phantom), ilham perisi Christine'e karşı hem tehditkâr hem de aşırı derecede takıntılı ve tutkuluydu. Gösterinin çoğunda Killian'dan tamamen yabancı bir ses duydum; son zamanlarda alışık olduğumuz o muazzam rock kalitesinden ziyade, dolgun ve şahane bir sesti bu. Music Of The Night, Christine'in Hayalet'in etkisi altındayken sergilenen o huzursuz edici ve cüretkar cinsel koreografiyle tezat oluşturan bir güzellikle yükseldi. Sahnede az görünmesine rağmen izleyiciyi etkilemesi gereken karmaşık bir karakterin hakkını veriyor, oldukça başarılı.

Lucy St Louis, Christine Daae rolüyle taze bir nefes gibi; Hayalet tarafından psikolojik olarak takip edilip dehşete düşürülürken sesi melekleri andırıyor. Uzun boylu, aristokrat tavırlı ve hafif bir cesaret sergileyen Rhys Whitfield'ın Raoul'u, gösterinin aşk düeti All I Ask Of You'da mükemmele yakın bir performans sergiliyor.

Saori Oda (Carlotta), Matt Harrop (Firmin) ve Adam Linstead'den (Andre) kayda değer performanslar izledik. Prima Donna'nın vokalleri bir hayli zorlayan karmaşık yapısının üstesinden gelmelerini izlemek harikaydı. Bu parça, Charles Hart'ın tüm kelimelerinin net bir şekilde duyulabilmesi için doğal bir vokal kontrolü, oyunculuk becerisi ve işinin ehli bir ses mühendisi gerektiriyor. Memnuniyetle söyleyebilirim ki, uzun yıllardır gördüğüm en kusursuz performansa yakındı.

Francesca Ellis, Madam Giry'nin sertliğini ve gizemini başarıyla koruyor. Bazen beni gerçekten korkutuyor, çok ürkütücü. Yani, maskeli baloya kendi kılığıyla giden başka kim var ki!

Yönetmen Seth bunu nasıl başardı tam emin değilim ama yapımın içindeki mizahı ve ağır dramı geri getirmiş gibi görünüyor; daha önceki ziyaretlerimde hatırlamadığım kadar çok ince şaka izleyiciden karşılık buldu. Gillian'ın Degas tablolarını andıran balerinleri gibi sahne arkası anlarının bozulmadan korunduğunu görmek de çok hoştu.

Peki neler değişti? Maria'nın orijinal sahne kemeri (proscenium arch) gitmiş, yerine daha işlevsel ama biraz fazla gösterişli duran daha ince bir versiyon gelmiş. Dünyaca ünlü avize, daha modern bir tasarımla yenilenmiş. Maria'nın otuz yıl boyunca kemerin tepesinde gururla duran ve All I Ask Of You'nun sonunda Hayalet'in sihirli bir şekilde aşağı indiği o çarpıcı Kanatlı Zafer (Winged Victories) heykelleri artık o sürpriz hamleyi sunmuyor. Ne büyük kayıp!

Killian Donnelly, The Phantom Of The Opera'da. Fotoğraf: Johan Persson

Pek çok hayran, Londra prodüksiyonunun ilk günden beri tiyatronun Viktorya döneminden kalma sahne mekanizmasını kullandığını, Hayalet ve Christine inlerine inerken mumları yerden yükseltmek için ekiplerin vinçleri elle çevirdiğini bilir. Müzikal tiyatro tarihinin en etkileyici sahne geçişlerinden biridir bu ve çok şükür ki, artık otomasyonla yapıldığı söylense de hala yerinde duruyor. Maria'nın vizyonunun 35 yıl boyunca büyük ölçüde bozulmadan kalması gerçekten eşine az rastlanır bir başarı.

Teknik aksamlarda bazı gecikmeler ve zamanlama sorunları var gibi görünüyordu ama oyun oturdukça bunlar düzelecektir. Müzayededen Hannibal sahnesine geçişte sahne yetersiz kalmış gibiydi; devasa süslemeli perdelerin zamanlaması fazla hızlıyken, yeni sahne kemerinin garip bir parçası boşlukta kaybolmuş gibi duruyordu. Buna karşın, avizenin düşüşü duraksadı ve Hayalet'in o öfkeli ve gösterişli uyarısından sonra aşağı inmesi epey vakit aldı. Maria'nın Kanatlı Zafer heykellerinin yerini alan Pegasus ise, hareket ettirilme şekli nedeniyle nefes kesici olmaktan ziyade biraz basit durmuş.

Diğer tüm açılardan prodüksiyonun temposu hiç düşmüyor. Raoul'un atlayışını izlemek hala ilk günkü kadar heyecan verici ve Mascherade performansı hala etkileyici bir perde açılışı. Mick Potter'ın çevreleyen ses sistemi o hayaletimsi atmosferi başarıyla sağlıyor; Simon Lee'nin orkestrası da Hayalet'in o büyüleyici eşliğini yaratmak için elinden geleni yapıyor. Ancak 14 müzisyen eksik olunca, aradaki fark hissediliyor. Bir müzikal aşığı olarak, West End orkestralarını oluşturan sanatçılara büyük saygım var. Yıllar geçtikçe orkestra kadrolarının küçülmesine, özellikle de bu orkestradaki sanatçı kaybına üzülüyorum. Hayalet'in orijinal 27 kişilik orkestrasının sesini asla unutmayacağım; onun yarattığı etkiye sadece Love Never Dies'ın o dinamik uvertürü yaklaşabilirdi ki onu da bir daha canlı duyabileceğimizi sanmıyorum. Bizim kaybımız!

Gittiğim gece yanımda daha önce Hayalet'i hiç izlememiş birini götürdüm ve kendisi yapıma bayıldı. Ben ise 30 yılı aşkın süredir Londra, New York, Sidney, Melbourne ve Las Vegas'ta bu oyunu pek çok kez izlemiş ve çoğu zaman bilet paramı mutlulukla ödemiş biriyim. Eğer hala izlemediyseniz (evet, bu mümkün), gidin ve kendi kararınızı kendiniz verin. Uzun yıllardır dünya çapındaki prodüksiyon standartlarının korunmasına büyük hayranlık duydum ama acaba "az daha mı çoktur"? Hayalet benim için her zaman ihtişamın eserle mükemmel uyumu sayesinde etkileyici olmuştur. Ama şimdi, en azından benim için, durum hala belirsiz.