ĐÁNH GIÁ: The Realistic Joneses, Nhà hát Lyceum ✭✭✭✭

Ảnh: Sara Krulwich trong vở The Realistic Joneses

Nhà hát Lyceum

Ngày 13 tháng 4 năm 2014

4 Sao

Tôi không thể nhớ nổi lần cuối cùng có một vở kịch nào trên sân khấu Broadway lại dám thử nghiệm với các hình thức kịch nghệ nhiều như The Realistic Joneses. Đây là tác phẩm mới của Will Eno, đang có mùa công diễn đầu tiên tại "Thánh đường kịch nghệ" Broadway tại Nhà hát Lyceum, dưới sự dàn dựng của đạo diễn Sam Gold.

Vở diễn sở hữu dàn cast toàn sao: Toni Collette, Michael C. Hall, Tracy Letts và Marisa Tomei. Việc bốn tên tuổi lớn cùng xuất hiện trên bảng quảng cáo chắc chắn hứa hẹn một sự bùng nổ đầy kịch tính.

Đó là điều mà bạn sẽ nghĩ.

Nhưng sức mạnh lớn nhất của vở kịch này lại nằm ở khả năng lột tả sự tầm thường trần trụi, khai thác những chi tiết vụn vặt của cuộc sống thường nhật, trong khi vẫn đào sâu vào nỗi kinh hoàng đang âm thầm gặm nhấm của những căn bệnh thoái hóa – thứ xóa sạch tâm trí và hủy hoại tâm hồn.

Điểm thú vị trong ngòi bút của Eno là mạch kịch được trình bày theo lối phân mảnh, rời rạc, khiến trình tự thời gian bị chia cắt thành từng mẩu nhỏ. Khi nghe về tác động của bệnh tật và chứng kiến chúng tàn phá cuộc đời các nhân vật, khán giả cũng được trải nghiệm một cảm giác giác quan tương tự: họ phải tự vấn về những gì mình biết hoặc vừa nghe, phải dừng lại để suy ngẫm về các hành động và phản ứng, và rồi mọi thứ chỉ dần trở nên dễ hiểu hơn khi nhìn lại toàn bộ quá trình.

Eno đảm bảo rằng để thấu hiểu nỗi khổ của một tâm hồn đang dần tan biến, khán giả phải cảm thấy như thể chính mình cũng đang mất tập trung; thông tin bị xáo trộn, thường xuyên mơ hồ một cách trêu ngươi, một cơn lốc của những nhận thức và suy nghĩ không bao giờ đứng vững, chúng rung chuyển và mờ nhạt dần khi những sự thật mới lộ diện.

May mắn thay, đẳng cấp của dàn diễn viên đã đảm bảo rằng trò chơi mạo hiểm với khán giả này không đi quá giới hạn.

Mỗi nghệ sĩ ở đây đều là những tấm gương mẫu mực. Không một ai có lấy một giây phút nhạt nhòa hay một cảnh diễn chệch nhịp. Mọi thứ đều được thể hiện với sự chính xác, kỹ năng điêu luyện và một tầm vóc lớn lao. Điều sau cùng là cực kỳ quan trọng, bởi lẽ cuộc đời của những nhân vật này vốn dĩ rất đỗi bình thường.

Vì tất nhiên, những căn bệnh tâm thần có thể ập đến với bất kỳ ai, dù là người vĩ đại hay nhỏ bé, và nó có thể gây ra sự tàn phá và tủi nhục bất kể vị thế của người bệnh. Những việc đơn giản bỗng trở thành những rào cản không thể vượt qua – việc nhớ cách đi lại cũng có thể là một thử thách nghiệt ngã với một thợ điện cũng như với một chính trị gia.

Có hai cặp đôi ở trung tâm của vở kịch: Colette và Letts (gia đình nhà Jones) và Hall và Tomei (một gia đình nhà Jones khác). Hai cặp đôi dường như không có điểm chung nào ngoại trừ việc là hàng xóm, nhưng rồi sự thật sớm được hé lộ là không hẳn như vậy.

Trong suốt khoảng 100 phút, qua những phân cảnh ngắn về cuộc đời của các cặp đôi và cách họ gắn kết hoặc va chạm với nhau, vở kịch đã khắc họa một bức chân dung chân thực về những kiếp người đang sống trong sự suy giảm năng lực. Có những cảnh kinh hoàng, có những cảnh hài hước, và có cả những cảnh gượng gạo, khó chịu đến mức bạn chưa từng thấy điều tương tự trên sân khấu.

Nhưng tất cả đều mang âm hưởng của sự thật và thực tế, đúng như tiêu đề của vở kịch đã gợi mở.

Không một diễn viên nào cố gắng phô trương để thành sao, hay biến vở diễn thành sân chơi riêng của mình hoặc tìm cách chiếm lĩnh ánh hào quang. Mỗi người đều phối hợp nhịp nhàng với cộng sự để làm nên thành công cho tác phẩm khó này. Họ đều tuyệt vời.

Xét về lối diễn xuất tập thể (ensemble), khó có thể tìm ra điểm để chê. Bốn chân dung sắc nét, sạch sẽ và tập trung về một cuộc sống bình thường đã trở nên cay đắng, về những mối quan hệ bị chia cắt bởi nỗi đau và sự chăm sóc.

Một số đoạn thoại khá đậm chất thơ, bất chấp vẻ bình dị của chúng; và chính trong việc gợi lên cảm giác mất kiểm soát đi kèm với các căn bệnh thoái hóa, Eno đã thể hiện sự xuất sắc vượt bậc của mình.

Đây là một vở kịch khó để yêu ngay lập tức, nhưng nó là một tác phẩm thông minh và đầy lôi cuốn về mọi mặt.