RECENSIE: Apartment 40C, St James Studio ✭✭✭

Nova Skipp (Kathryn) en Peter Gerald (Edward) in Apartment 40c. Foto door Matthew Lees Apartment 40C

St James Studio

3 Sterren

Apartment 40C is een musical in twee akten die inclusief pauze een kleine twee uur duurt. Het stuk begon eind 2014 als een lovend ontvangen productie bij de London Theatre Workshop in Fulham, en verhuist nu na enkele aanpassingen en de toevoeging van nieuw materiaal naar de St James Studio, de intieme cabaret-zaal onder het St James Theatre.

De handeling speelt zich af op een enkele avond in een appartement in een New Yorkse wolkenkrabber. De woning is duidelijk bewoond: een beetje sjofel en zeker niet voor de show. Rondslingerende boeken, boodschappen, de rommel van een verhuizing, een bank om aan het eind van de dag op neer te ploffen en haastige maaltijden die tussendoor in de kleine keuken worden bereid – dit alles zet de toon voor een druk, bijna hectisch stadsleven waarbij het lawaai en de stress van de 'City' nooit ver weg zijn. Maar hoewel er vlakbij 'another hundred people' uit de trein gestapt kunnen zijn, voelt dit direct als een veel rauwer, minder luxueus en scherper decor dan Sondheim’s Company. Het toneel wordt geleidelijk bevolkt door drie koppels met vergelijkbare namen, die in een reeks scènes en liedjes hun afzonderlijke, maar uiteindelijk verstrengelde verhalen ontvouwen. Soms verschijnen de paren tegelijkertijd op het toneel, soms samen, en soms alleen als individu. We bewegen van dialoog en monoloog naar solo en duet, om uiteindelijk bij het ensemble uit te komen. De koppels overspannen de generaties: van de jonge Katie en Eddie (Alex Crossley en Alex James Ellison), via de dertigers Kate en Ed (Lizzie Wofford en JohnJo Flynn) naar Kathryn en Edward (Nova Skipp and Peter Gerald). Gaandeweg realiseren we ons dat de koppels in feite allemaal representaties zijn van hetzelfde paar in verschillende levensfasen; een serie momentopnames van cruciale gebeurtenissen die zich allemaal afspelen binnen de muren van Apartment 40C.

Stilistisch en thematisch ligt deze musical dicht bij recente successen in dit genre zoals The Last Five Years en If/Then, maar in de huidige vorm haalt hij dat niveau slechts bij vlagen. Om te begrijpen waarom, is het zinvol om de drie basisprincipes van Sondheim voor het schrijven van musicaltheater in het achterhoofd te houden: ‘Inhoud bepaalt de vorm’; ‘Minder is meer’; en ‘God zit in de details.’

Op het eerste punt slaagt de voorstelling uitstekend. Het concept om een relatie te bekijken via deze momentopnames is origineel en biedt volop ruimte om het publiek te prikkelen met onthullingen die pas in de tweede helft volledig op hun plek vallen. Bovendien werken de muzikale nummers goed als samenvattingen van individuele stemmingen en reacties, die later in de show met nog meer impact herhaald kunnen worden. Deze nummers bieden de bekwame cast mooie kansen om personages met nuance en subtiliteit neer te zetten. De uitstekende bezetting van piano, viool en cello past ook perfect bij dit format, vooral gezien de nadruk op melancholische muziek en spijt, waarvoor deze combinatie bijzonder aangrijpend is.

De avond slaagt echter minder goed in het principe ‘minder is meer’. Het is een musical met ‘veel tekst’, om het programma te citeren, en hoewel de dialogen scherp en realistisch kunnen zijn, heeft dit ook nadelen. De lengte van de gesproken scènes wekt vooral in de eerste helft de indruk dat we naar een toneelstuk met tussentijdse muziek kijken, in plaats van naar een musical waarbij de natuurlijke wisselwerking tussen woord en muziek het logische vehikel is voor personage en emotie. Bovendien is veel van die dialoog niet strak gefocust op de situatie, maar eerder verklarend; het biedt achtergrondinformatie die de dramatische vaart remt. Kortere, vlottere scènes zouden voor meer energie zorgen en ervoor zorgen dat we meer meeleven met de personages als individuen.

Deze tekstgevoeligheid heeft ook invloed op de muziek. De overheersende toon heeft een arioso-vorm in een rustig wandeltempo. Er zijn weinig up-tempo nummers en vaak verschuift de melodie naar de instrumenten omdat de zangers simpelweg te veel woorden moeten uitspreken. Melodieën blijven daardoor kort in plaats van meeslepend. Een rigoureuze vereenvoudiging van de inhoud zou de muzikale flow ten goede komen. Die magische momenten in musicaltheater, waarbij de unieke alchemie tussen woord en muziek ontstaat en je weet dat dít lied de enige juiste keuze is voor dat moment, zijn lastig te definiëren, laat staan te ontleden. Maar het schrappen van overbodige complexiteit is absoluut een vereiste.

Dit wordt treffend geïllustreerd in de laatste twintig minuten van de show, wanneer een cruciale plotwending zowel de dialoog als de muziek plotseling samenbrengt in een strakke en ontroerende finale vol rauwe emotie. Je hebt het gevoel dat je plots naar een andere voorstelling kijkt. De laatste drie nummers ‘Pocket Park’, ‘Time’ en ‘A Child’ zijn prachtig; ze laten zien waartoe dit creatieve team in staat is en rechtvaardigen het format van de musical als geheel. Ik zou de makers willen aansporen om te kijken hoe ze de magie van die finale ook over de eerste helft kunnen verspreiden.

Sondheim’s laatste observatie is hier eveneens van belang. Er zitten veel mooie nuances in het spel en de zang, zoals het vernuftig doorgeven van rekwisieten tussen de koppels, maar de productie moet nog wat rustiger landen in dit theater. Het decor is op sommige punten onhandig opgesteld, waardoor de acteurs weinig ruimte hebben om soepel om elkaar en het meubilair heen te bewegen. Ook was het soms onduidelijk waarom bepaalde personages wel of niet op het toneel bleven. Deze punten kunnen eenvoudig worden opgelost als onderdeel van de ‘grote schoonmaak’ die dit stuk nodig heeft. Dat zou de strakke lijnen onthullen van een in de basis uitstekend concept dat alleen nog wat verdere verfijning nodig heeft.

Apartment 40c is te zien in The St James Studio tot en met 12 april 2015