RECENSIE: Cell Mates, Hampstead Theatre ✭✭✭

Cell Mates. Hampstead Theatre.

12 december 2017

3 sterren

Boek Nu

Cell Mates is in de loop der tijd een curio geworden, voornamelijk door de problemen rondom de West End-productie in 1995. Destijds verliet hoofdrolspeler Stephen Fry de voorstelling na een zenuwinzinking, en de daaropvolgende mediahype overschaduwde het stuk zelf. Gelukkig heeft Fry in meerdere opzichten een comeback gemaakt, en deze nieuwe productie van Edward Hall heeft als doel het toneelstuk in ere te herstellen. Er valt veel te bewonderen in het schrijfwerk van Simon Gray, ook al doet het stuk inmiddels wat gedateerd aan.

Het verhaal is gebaseerd op waargebeurde feiten en draait om George Blake: spion, dubbelagent en volgens velen een verrader. Na vier jaar van een gevangenisstraf van 42 jaar wegens het lekken van staatsgeheimen naar de Russen, beraamde hij een ontsnapping uit de Wormwood Scrubs-gevangenis. Hij schakelde de Ier Sean Bourke in om hem te helpen ontsnappen, en na de succesvolle uitbraak arriveerde Blake in oktober 1966 in Moskou. Bourke volgde hem met de bedoeling zich een paar maanden koest te houden, maar werd door de KGB 22 maanden vastgehouden. Uiteindelijk bleek dat Blake degene was die hem daar hield voor zijn eigen gewin. Effectief verruilen de mannen de Britse cel voor een ander soort gevangenis: het communistische systeem dat voor Blake zijn thuis is, maar waarin Bourke gevangen zit.

Het is fascinerend materiaal en deze sterk geacteerde productie haalt het beste uit het script. Geoffrey Streatfield is uitstekend als Blake en brengt de reis van ‘nederige’ gevangene naar verdediger van het communistische geloof zeer overtuigend in beeld; manipulatief, snobistisch en agressief. Via zijn relatie met Bourke maakt hij duidelijk dat ook het klassensysteem hen gevangen houdt. Emmet Byrne levert als Bourke een knappe prestatie, vooral in de tweede helft wanneer hij beseft hoe klem hij zit. Hij speelt de emotionele context zeer goed, hoewel zijn accent en dictie soms wat gehaast waren. Het stuk is in wezen een tweeluik en sommige bijrollen zijn wat mager uitgeschreven, maar Danny Lee Wynter is zeer effectief als sombere en dreigende KGB-officier, Philip Bird is eveneens indrukwekkend en Cara Morgan doet geweldig werk als de bediende Zinaida.

Toch is het stuk inmiddels een tijdsdocument; de wereld van spionage ziet er tegenwoordig heel anders uit. De generatie schrijvers die gefascineerd was door Koude Oorlog-spionnen is inmiddels grotendeels verdwenen, en Alan Bennett schreef met ‘Single Spies’ over hoogopgeleide overlopers met een veel tijdlozer gevoel voor stijl. (Blake is bovendien een zeer onsympathiek personage, veel meer dan Bennetts portrettering van bijvoorbeeld Burgess.) Desondanks slaagt deze trefzekere productie erin om Gray's werk te ontdoen van het ‘schandaal’ uit het verleden, en is de voorstelling alleen al de moeite waard voor de hoofdrollen.

BOEK TICKETS VOOR CELL MATES