RECENSIE: East Is East, Trafalgar Studios ✭✭✭✭

Foto: Marc Brennan East Is East Trafalgar Studio One oktober 2014 4 sterren

Ayub Khan Din’s East is East, dat zich afspeelt in de krappe, vervallen rijtjeshuizen van het Salford van de jaren 70, vertelt het verhaal van de familie Khan. Het belicht hun oosterse erfgoed versus hun westerse mentaliteit, en het escalerende conflict dat door deze tweedeling ontstaat.

Er is in het huis van de Khans evenveel liefde aanwezig als bij The Simpsons, maar er valt niet te ontsnappen aan het feit dat de onverzettelijke George Khan – door zijn kroost 'Genghis' genoemd – net zo goed op een ander continent zou kunnen wonen... of een andere planeet, wat dat betreft.

De Pakistaanse Khan-kinderen van gemengde afkomst proberen trouw te blijven aan de waarden van hun vader. Maar naast de gebruikelijke groeipijnen worstelen zijn zes zonen en één dochter – samen met hun witte, Engelse moeder – met de verleidingen en kansen die het Westen hun biedt. Het gevolg is dat er binnen de familie Khan, nog meer dan traditie, cultuur of religie, vooral een ongeneeslijke identiteitscrisis van generatie op generatie wordt doorgegeven.

Hoewel de focus ligt op de wrijving die specifiek het gezin Khan bedreigt, snijdt East is East ook algemenere thema's aan zoals ouderlijke verwachtingen, huiselijk geweld, ambitie, sociale mobiliteit, oorlog en romantiek. De deels ironische titel is in feite net zo zinloos als de tirades van George, want East is East gaat over de hele samenleving – Oost en West – en een beschaving die worstelt om in harmonie te komen terwijl ze onverbiddelijk de toekomst tegemoet gaat.

Na een wat onwennig begin komt East is East vurig op gang. Elk personage – vakkundig neergezet door de sterke cast – is uniek en toch op de een of andere manier herkenbaar. De heldere en gedurfde regie van Sam Yates maakt pijnlijk duidelijk dat dit gezin, dat hutje mutje op elkaar leeft, in feite uit vreemden bestaat – ze verschuilen zich in kolenhokken of parka's en leven in gescheiden werelden met slechts centimeters ertussen.

Jane Horrocks speelt de vrouw van George: de heldhaftige, kettingrokende en thee-drinkende Ella Khan. Ondanks dat ze door haar man herhaaldelijk voor ‘dom’ wordt uitgemaakt, staat Ella haar mannetje en sust ze zijn frequente uitbarstingen met aanstekelijke lachbuien en biscuitjes. Hoewel het niet altijd even overtuigend is dat dit huwelijk al 25 jaar standhoudt, is Horrocks volkomen geloofwaardig als de oververmoeide moeder die vecht om de lieve vrede te bewaren.

East is East is misschien niet het zinderende theaterspektakel dat je van Lloyd zou verwachten, maar de kenmerken en finesses van zijn 'Trafalgar Transformed'-seizoen zijn volop aanwezig. De versleten retrobanken op het toneel – getekend door jarenlang gezinsleven – staan als relikwieën in het huis van de Khans. Het lichtontwerp van Richard Howell verdeelt de krappe, chaotische woning op subtiele wijze, waardoor intieme gesprekken scherp in focus komen.

Deze deels autobiografische bewerking door Ayub Khan Din (die zelf de rol van George vertolkt) is pijnlijk grappig, prachtig geacteerd en daarmee absoluut de prestigieuze plek in de Trafalgar Studios en de daaropvolgende Britse tournee waard. Ook de filmversie zal voorlopig zeker een ereplaats behouden in mijn dvd-kast.