RECENSIE: Flames, Waterloo East Theatre ✭✭✭

Flames

Waterloo East Theatre

14 mei 2015

3 Sterren

Een kerkhof met verwaarloosde, scheve grafstenen; wat kale struiken; het ritselen van dode bladeren en het constante tikken van de winterse regen die voorlopig niet ophoudt – dit alles vormt het sfeervolle decor voor FLAMES, het nieuwste werk van Stephen Dolginoff, dat nu te zien is onder de spoorwegboog van het Waterloo East Theatre. Dolginoff is vooral bekend van Thrill Me, zijn sterke musical uit 2005 gebaseerd op de zaak-Leopold & Loeb, die eerder films als Rope en Compulsion inspireerde. Een enorme donderslag en rinkelende octaven op een piano, die meer klinkt als een honky-tonk dan een Steinway, maken echter direct duidelijk dat we ons niet in Chicago bevinden, maar op Highgate Cemetery in Londen. We zijn onderweg naar een wereld vol griezelig vermaak op de begraafplaats, in plaats van de zoektocht naar Nietzsche’s Übermensch en de perfecte moord.

Uit de schaduwen verschijnen twee mensen die hun respect betuigen bij een graf op het midden van het toneel. Meredith (Abi Finley) rouwt om haar verloofde Edmund, die precies een jaar geleden omkwam bij een brand. Ze wordt vergezeld door Edmunds beste vriend en naaste collega Eric (David O’Mahony). In een indringend openingsnummer probeert hij haar ervan te overtuigen dat het tijd is om verder te gaan en dat ze misschien hun band moeten bevestigen door met elkaar uit te gaan. De omstandigheden rond de brand en de dood van Edmund blijven haar echter achtervolgen en vormen de motor voor alle plotwendingen die de rest van de avond volgen. Wanneer Eric terugloopt naar hun auto, verschijnt er een andere man (Bradley Clarkson) die beweert de uit de dood opgestane Edmund te zijn. Hij schetst een heel ander beeld van de gebeurtenissen en beweert ontsnapt te zijn aan de vlammenzee waarin hij zou zijn omgekomen. Hij wil zijn naam zuiveren van de beschuldigingen van fraude die vlak voor zijn dood boven zijn hoofd hingen, zijn leven weer oppakken en de confrontatie aangaan met degene die hem probeerde te vermoorden. Deze wending zet het centrale thema en de spanning van de musical neer: wie spreekt de waarheid en wie kunnen we eigenlijk geloven? Moet Meredith dit verhaal geloven, en is iedereen wel wie hij beweert te zijn?

De spanning moet dan ook vooral voortkomen uit de relaties in plaats van de misdaad. Dit is terug te zien in de balans tussen dialoog, muziek en actie. De setting op het kerkhof is vooral decoratief: effectbejag met vloeibare stikstof en aanhoudende donderslagen (met af en toe de extra bijdrage van een passerende trein boven het theater) markeren elke nieuwe wending, maar gaan niet echt door merg en been. In plaats daarvan ligt de focus op de verhitte discussies waarin personages elkaar en het publiek proberen te overtuigen van hun schuld of onschuld. Veel muziekstukken beginnen als solonummers die overgaan in uitgebreide muzikale debatten. In de verkeerde handen zou dit nogal statisch kunnen worden, maar regisseur Garry Noakes houdt de vaart er vakkundig in, ondanks het overvolle decor. Zonder te veel te verklappen: in de slotscènes zorgt gevechtsregisseur Cristian Valle ervoor dat de drie spelers zeer geloofwaardig met elkaar op de vuist gaan. Aangezien tekst, muziek en tekst door dezelfde man zijn geschreven, kun je ze niet los van elkaar beoordelen. Het moet gezegd worden dat dit zeer geraffineerd vakwerk is. De dialogen zijn kort, bondig en gevat, maar ook geloofwaardig en liefdevol waar nodig. Dolginoff is een meester in het neerzetten van emotionele conflicten, waardoor de overgang van woord naar muziek heel natuurlijk aanvoelt. De teksten zijn soms wat breedsprakig en nadrukkelijk gevat, maar de muziek kan deze woordenstroom goed aan zonder te struikelen, vooral omdat de tekst altijd de plot dient. Hierdoor blijft de vaart erin en blijft de actie niet te lang in één bepaalde sfeer hangen. De muziek is over het algemeen voortstuwend en zet de tekst centraal zonder deze te overstemmen, met rustpunten om een emotionele nuance te benadrukken. Pulserende basnoten domineren, met daaroverheen een arioso-stijl van de zang. Er zijn opvallende akkoordenschema's en interessante harmonische details in de stijl van Sondheim die stemmingswisselingen aangeven, en melodielijnen die de verlangens van de personages krachtig vangen. Toch hangt er over het hele stuk een zekere onzekerheid qua toon die niet helemaal overtuigt. De avond begint als een rasechte thriller, maar lijkt naarmate de wendingen zich opstapelen te veranderen in een parodie op het genre. Daar is op zich niets mis mee, maar op sommige momenten – vooral in de razendsnelle, bijna kluchtige scènes aan het eind – was het niet duidelijk welk gevoel de overhand had: moesten we meeleven of juist lachen om de personages? Op de avond dat ik er was werd er op de verkeerde momenten gelachen omdat het publiek niet goed raad wist met de toon. Waar Dolginoffs eerdere werk de thema's van Sweeney Todd prachtig weerspiegelde, doet deze thriller uiteindelijk meer denken aan de gotische absurditeit van de Rocky Horror Picture Show. Lag dat aan het spel of aan het materiaal? Ik denk aan een combinatie van beide. Het is een minder sterk stuk dan Thrill Me, simpelweg omdat het aan het einde te veel wil en bijna té slim probeert te zijn. Om te slagen in deze snelle toonwisselingen hebben de acteurs ook een moordend tempo in de dialogen nodig, gebracht met die dodelijke ernst die volgens Noel Coward het geheim is van de beste komedie. Mijn gevoel zegt dat dit gedurende de speelperiode wel zal groeien als de acteurs meer op elkaar ingespeeld raken. Dat gezegd hebbende, zongen alle drie de acteurs vol overtuiging. Naast hen doet Mathew Eglinton precies wat nodig is om het tempo op te voeren zodra de muziek invalt; hij roept op de toetsen een spookachtige, onheilspellende sfeer op. Flames is nog tot en met 31 mei 2015 te zien in het Waterloo East Theatre