RECENZJA: Bible John, Forge, Vault Festival w Londynie ✭✭✭✭✭

Mark Ludmon ocenia spektakl Bible John w wykonaniu grupy These Girls, wystawiany w ramach Vault Festival 2020 w Londynie.

Bible John

Forge, Vault Festival, Londyn

Pięć gwiazdek

Strona internetowa Vault Festival

Zaledwie w zeszłym tygodniu magazyn kobiecy Marie Claire opublikował zestawienie „39 podcastów true crime, od których uzależniliśmy się w tym roku”. Tytuły takie jak „Your Own Backyard” czy „Man in the Window” obiecują wciągającą rozrywkę, ożywiając makabryczne morderstwa, z których wiele pozostaje nierozwiązanych. Niektóre z nich, jak „Killer Queens” czy „Sinisterhood”, są prowadzone przez kobiety, co odzwierciedla być może zaskakujący fakt, że te przerażające historie – w większości o przemocy mężczyzn wobec kobiet – mają tak liczne fanki. Grupa teatralna These Girls po mistrzowsku zgłębia to zjawisko w swoim spektaklu „Bible John”, analizując fenomen popularności podcastów i stawiając szersze pytania o etykę zamieniania śmierci w rozrywkę.

Samo przedstawienie opiera się na prawdziwej, nierozwiązanej sprawie kryminalnej: morderstwie trzech kobiet w Glasgow pod koniec lat 60. przez seryjnego zabójcę o pseudonimie Bible John, który polował na swe ofiary w salach tanecznych. Sprawę tę analizuje w podcaście (fikcyjna) amerykańska dziennikarka, której relację śledzą cztery kobiety pracujące jako pracownice biurowe w Anglii. Towarzyszymy im przez osiem tygodni, gdy wpadają w obsesję na punkcie tożsamości mordercy, posuwając się nawet do nauki tańca z epoki, by zrozumieć doświadczenia ofiar.

Sprawa jest autentycznie intrygująca, a sam spektakl zapewnia świetną zabawę, serwując spore dawki humoru płynącego z obserwacji czterech biuralistek bawiących się w detektywów. Jednak sztuka w błyskotliwy sposób obnaża problematyczność czerpania przyjemności z brutalnych morderstw prawdziwych ludzi. W duchu książki Hallie Rubenhold „Pięć. Nieopowiedziane historie kobiet zamordowanych przez Kubę Rozpruwacza”, spektakl rzuca wyzwanie postrzeganiu trzech ofiar Bible Johna wyłącznie przez pryzmat tragedii. Kobiety te straciły nie tylko życie, ale i własną tożsamość, która została całkowicie przesłonięta przez legendę mordercy.

Wchodząc w bezpośredni dialog z widownią, cztery współczesne bohaterki opowiadają o tym, co przyciąga je do podcastów: dla jednych to wspólne doświadczenie jest „oczyszczające” i daje poczucie siły, dla innych to specyficzna forma eskapizmu. Są też głosy mówiące o podcastach jako o sposobie na zrozumienie męskiej psychiki w celach samoobrony. Najbardziej uderzające – i alarmujące – jest jednak to, jak podcasty przyczyniają się do powstawania „aury strachu”, nieustannego, egzystencjalnego lęku przed męską przemocą.

Spektakl, przepełniony rosnącym gniewem i frustracją, został zagrany z niezwykłą, surową precyzją przez autorkę Caitlin McEwan, u boku której występują Renee Bailey, Carla Garratt i Louise Waller, a całość wyreżyserowała Lizzie Manwaring. Na scenie ograniczonej do biurowych krzeseł i ekranu, przedstawienie nabiera bezpośredniości i intymności, która sprawia, że ten gniew staje się zaraźliwy – co dodatkowo podkreśla praca reżyserki ruchu, Laurie Ogden. Podobnie jak wiele podcastów true crime, „Bible John” jest niepokojąco wciągający, ale wybucha furią na zakończenie tej niekończącej się i nierozwiązanej historii o męskiej agresji.

Spektakl grany na Vault Festival do 16 lutego 2020 r.