ĐÁNH GIÁ: Bible John, Sân khấu Forge, Lễ hội Vault London ✭✭✭✭✭

Mark Ludmon đánh giá vở Bible John được trình diễn bởi nhóm These Girls trong khuôn khổ Lễ hội Vault 2020 tại The Vaults, London.

Bible John

Forge, Lễ hội Vault, London

Năm sao

Website Lễ hội Vault

Chỉ mới tuần trước, tạp chí phụ nữ Marie Claire đã công bố danh sách tiêu điểm “39 Podcast Tội phạm Có thật khiến chúng ta say mê trong năm nay”. Với những tiêu đề như “Your Own Backyard” và “Man in the Window”, chúng hứa hẹn mang đến sự giải trí đầy kịch tính bằng cách tái hiện những vụ giết người rùng rợn, trong đó có nhiều vụ chưa có lời giải. Một vài chương trình như “Killer Queens” và “Sinisterhood” được dẫn dắt bởi phụ nữ, phản ánh một thực tế có lẽ gây ngạc nhiên rằng những câu chuyện kinh dị này – phần lớn là bạo lực của nam giới đối với phụ nữ – lại có rất nhiều người hâm mộ là phái nữ. Nhóm kịch These Girls đã khám phá hiện tượng này một cách tài tình trong chương trình Bible John của họ, mổ xẻ sức hấp dẫn của các podcast và đặt ra những câu hỏi rộng hơn về việc biến cái chết thành thú vui giải trí.

Bản thân buổi diễn dựa trên một vụ án có thật chưa được giải quyết: vụ sát hại ba phụ nữ ở Glasgow vào cuối thập niên 1960 bởi một kẻ giết người hàng loạt có biệt danh Bible John, kẻ thường tìm kiếm nạn nhân của mình trong các vũ trường. Vụ án được phân tích tỉ mỉ trong một bản podcast của một nữ nhà báo người Mỹ (hư cấu) mà chúng ta thấy được bốn người phụ nữ là đồng nghiệp làm việc thời vụ trong một văn phòng tại Anh háo hức theo dõi suốt tám tuần. Chúng ta theo chân hành trình của họ khi họ trở nên ám ảnh với việc cố gắng nhận diện kẻ sát nhân, thậm chí đi xa đến mức học những điệu nhảy phong cách thập niên 60 để hiểu rõ những gì các nạn nhân đã trải qua.

Vụ án thực sự lôi cuốn và bản thân vở kịch cũng rất mang tính giải trí, với nhiều tình tiết hài hước khi chứng kiến bốn nhân viên văn phòng này hóa thân thành thám tử. Tuy nhiên, tác phẩm đã khéo léo bóc trần những vấn đề của việc tìm kiếm niềm vui từ những vụ giết người bạo lực đối với những con người có thật. Tương tự như cuốn sách The Five: The Untold Lives of the Women Killed By Jack the Ripper của Hallie Rubenhold, vở kịch thách thức cách mà ba người phụ nữ trong vụ án Bible John chỉ được coi là các “nạn nhân”, không chỉ mất đi mạng sống mà còn mất đi bản sắc cá nhân trong câu chuyện của kẻ lân sát nhân.

Thường xuyên trò chuyện trực tiếp với khán giả, bốn người phụ nữ hiện đại thảo luận về điều gì đã thu hút họ đến với các podcast: một số tìm thấy sự chia sẻ mang tính “thanh lọc” và “tiếp thêm sức mạnh”, số khác lại coi đó là một hình thức thoát ly thực tại kỳ lạ. Có người lại nói đó là cách để phụ nữ hiểu và đề phòng nam giới để tự bảo vệ mình. Phổ biến nhất và cũng đáng báo động nhất chính là cách các podcast này góp phần tạo nên một “bầu không khí sợ hãi”, một sự lo âu âm ỉ, luôn hiện hữu về mối đe dọa bạo lực từ nam giới.

Với cảm xúc phẫn nộ và thất vọng ngày càng tăng, vở diễn được thể hiện bởi chính biên kịch Caitlin McEwan, cùng với Renee Bailey, Carla Garratt và Louise Waller với sự sắc sảo, chặt chẽ dưới bàn tay dàn dựng của đạo diễn Lizzie Manwaring. Trên một sân khấu tối giản chỉ với những chiếc ghế văn phòng và một màn hình, vở diễn mang lại sự trực diện và gần gũi thô mộc khiến cơn giận dữ có sức lan tỏa, được nhấn mạnh qua ngôn ngữ hình thể của biên đạo múa Laurie Ogden. Giống như nhiều podcast tội phạm có thật, Bible John mang tính giải trí một cách đầy trăn trở nhưng cuối cùng bùng nổ thành cơn thịnh nộ trước câu chuyện bạo lực nam giới đối với phụ nữ vẫn chưa có hồi kết và chưa được giải quyết.

Diễn ra tại Lễ hội Vault đến hết ngày 16 tháng 2 năm 2020