RECENZJA: Good Nights Out - History Of Popular British Theatre, Methuen Drama ✭✭✭✭

Paul T Davies recenzuje książkę Aleksa Sierza „Good Nights Out: A History of Popular British Theatre 1940-2015”, wydaną przez Methuen Drama.

Good Nights Out: A History of Popular British Theatre 1940-2015

Aleks Sierz

Methuen Drama.

4 gwiazdki

Kup egzemplarz

Od czasu swojej przełomowej książki o teatrze offowym i alternatywnym lat 90., w której ukuł termin „In-Yer-Face Theatre”, Aleks Sierz stał się autorytetem w dziedzinie dwudziesto- i dwudziestopierwszowiecznego British Theatre. Podobnie jak w większości opracowań akademickich, autor analizował wcześniej dzieła o kluczowym wpływie na teatr brytyjski i światowy, lecz tutaj skupia się na „mega-hitach” – popularnych sztukach i musicalach, które święciły triumfy przez lata, oraz na zmieniających się gustach publiczności, która tłumnie je odwiedzała i nadal odwiedza. Definiując mega-hit jako spektakl, który osiągnął liczbę 1000 przedstawień (co odpowiada dwóm i pół roku na West Endzie), Sierz pokazuje produkcje, które nie tylko dają radość, ale mówią coś ważnego o społeczeństwie tamtych czasów. Czytamy tu nie tylko o sztukach i gatunkach, których czasy świetności już minęły (jak choćby farsa), ale także o tych, które wydają się odporne na krytykę i upływ czasu, wciąż przyciągając widzów – mowa tu głównie o kryminałach.

Fascynujące są te tytuły, które niegdyś były gigantycznymi przebojami, a jednak nie przetrwały próby czasu. Dzieląc rozdziały tematycznie, autor pozwala odkryć hity, o których ja – a zapewne i wielu czytelników – nie miałem pojęcia. Przykładowo, z lat 40. wszyscy znamy „Seans” Cowarda, a wielu potrafiłoby wymienić „Flare Path” Terence'a Rattigana, ale to jego „While The Sun Shines” (1154 przedstawienia), błyskotliwa komedia romantyczna o wojennych zaręczynach, była mega-hitem, choć dziś jest niemal zapomniana. Zdaje się, że idealnie wpisywała się w ówczesną potrzebę przetrwania trudnych chwil, zamiast silić się na heroizm. Z kolei „Seagulls Over Sorrento” Hugh Hastingsa (1950 – 1551 przedstawień) uderzyło w czułą strunę u wielu widzów służących podczas wojny, pokazując realia i humor życia w armii. Podkreślając brytyjskie zamiłowanie do nostalgii, Sierz uaktualnia temat wojenny, przywołując „War Horse”, a jego wywód w całej książce jest jasny i niezwykle barwny.

Niezwykle odświeżające jest to, że autor porzuca akademicki snobizm wobec komercyjnych hitów, badając każdą sztukę i musical z uwzględnieniem ich zalet i wad. Analizując wątek krzywdzenia dzieci w sprawie, która zainspirowała Agathę Christie, „Pułapka na myszy” zostaje potraktowana z należytą uwagą i szacunkiem – Sierz jest chyba jedyną osobą, która mogłaby mnie przekonać do pójścia na ten spektakl! Publiczność na kryminałach typu „whodunnit” uwielbia brać udział w grze i być może dlatego jej twórczość wciąż żyje. Żadna z fars erotycznych opisanych w rozdziale o seksie nie przetrwała, głównie z powodu zmieniającego się i bardziej otwartego podejścia do seksualności, ale zabawnie czyta się o zaangażowaniu Paula Raymonda w teatr „poważny”! Problemy rodzinne są tu świetnie zestawione poprzez tradycyjne podejście w „Spring and Port Wine” (1965) oraz temat samotnego rodzicielstwa w Ciekawym przypadku psa nocną porą (2012). Kwestie klasowe i snobizm zostają obnażone poprzez podobieństwa między „Blood Brothers” a musicalem „Billy Elliot”, a historia zostaje zaprezentowana w konwencji gotyckiej i pastiszu.

To niezwykle lektura, która nigdy nie traktuje czytelnika z góry, lecz oferuje głębię i wiedzę pozwalającą zrozumieć kontekst relacji między wielkimi hitami a gustami publiczności. Książka zasługuje na czytelników wykraczających poza mury bibliotek akademickich i grono studentów – opisuje w końcu wiele produkcji, które czytelnik prawdopodobnie widział na własne oczy!