ELEŞTİRİ: How To Hold Your Breath, Royal Court Theatre ✭✭✭✭

How To Hold Your Breath oyununda Maxine Peake ve Peter Forbes. Fotoğraf: Manuel Harlan How to Hold Your Breath

Royal Court Jerwood Theatre Downstairs

Dört yıldız

Zinnie Harris'in How to Hold Your Breath oyunu kafa karıştırıcı bir eser, ancak bu mutlaka kötü bir anlam taşımıyor. Komediden korkuya evrilen değişken tonuyla sizi farklı ve beklenmedik yönlere savuruyor; nereye gittiğinizi veya neler olduğunu tam olarak kestiremiyorsunuz. Hikayenin merkezinde, Berlin'de kız kardeşi Jasmine ile yaşayan işletme akademisyeni Dana yer alıyor. Oyun, Dana'nın birlikte olduğu adamın onu bir hayat kadını sanmasıyla başlayan ve komik diyaloglara sahne olan bir tek gecelik ilişkiyle açılıyor. Sadece seks için para ödediğini iddia eden adam, parası reddedilince öfkeleniyor ve fırtına gibi dışarı çıkıyor.

Her şey yeterince net görünse de, adamın ayrılırken güçlü bir iblis olduğu yönündeki iddiası Dana'nın içine dert oluyor. Göğsündeki garip bir lekeden endişelenen Dana, gerçekten de bir iblis tarafından rahatsız edildiğinden şüphelenmeye başlıyor. Seks için 45 euro ödemeyi reddetmesi, gizemli bir şekilde karşısına çıkan 45 euro kazanma fırsatlarını inatla geri çevirdiği olaylarla yankılanıyor. Bir iş görüşmesi için kız kardeşiyle birlikte trenle İskenderiye'ye doğru yola çıktığında, görünüşe göre doğaüstü güçlerin kurbanı olarak hayatı altüst olmaya başlıyor. Üstelik bir kütüphaneci, giderek imkansızlaşan durumlarda karşısına çıkarak Dana'nın çeşitli zorluklarında ona yol gösterecek "nasıl yapılır" temalı kişisel gelişim kitapları sunuyor.

Fantezi dünyasına adım atan oyun, gerçekliğe hala bir şekilde kök salmış olsa da, sanki büyülü bir Faust efsanesine dönüşüyor. Ancak Harris, oyunu gerçekliğin giderek bir kabusa dönüştüğü başka bir yöne kırıyor. Kadınların seyahati Afrika'ya sığınmak isteyen yasa dışı göçmenlerin kaçış mücadelesine dönüştükçe, çevrelerindeki toplum ve ekonomi de çözülüyor.

Oyun boyunca işlenen ana tema, hayatımızın temelini oluşturan farklı takas türleri. Dana'nın uzmanlık alanı müşteri dinamikleri ve takas psikolojisi; ancak o adamla arasındaki ilişkiyi kavrayamaması, sonradan gelen felaketlerin fitilini ateşliyor. Harris, bu durumu hatalı yönetilen borçların tetiklediği mevcut AB krizine bağlayarak Avrupa ekonomilerinin tamamen çöküşünün sonuçlarını hayal ediyor.

Yine de oyunun kalbinde, Dana'nın Berlin'deki sessiz ve normal hayatından, maruz kaldığı acılarla uç noktalara sürüklenen bir kadına dönüşen yolculuğu var. Dana'nın kendisini içinde bulduğu tuhaf ve giderek gerçeküstüleşen durumlara rağmen, Maxine Peake karakteri ayakları yere basan ve hayatta kalma mücadelesindeki sert inadıyla inandırıcı bir çizgide tutuyor. Christine Bottomley, güçlü performansıyla Dana'nın kız kardeşini girişken bir dosttan koşulların yıktığı bir canlıya dönüştürüyor. Peter Forbes'un her zaman yardıma hazır kütüphanecisi ise, "Tehlike Nasıl Fark Edilir ve Nasıl Başa Çıkılır" ve "Zamana Nasıl Ayak Uydurulur" gibi giderek absürtleşen kişisel gelişim kitaplarıyla oyuna mizah katıyor.

Vicky Featherstone tarafından yönetilen bu iddialı oyun, izleyicinin kafasını karıştırmaktan keyif alıyor. Chloe Lamford'un katmanları soyan ve farklı açılardan eğilen dekor tasarımı, Dana'nın hayatının ve Avrupa toplumunun çöküşünü yansıtıyor; Paule Constable'ın ışık ve gölge efektleri ise çarpıcı sahneleri belleklere kazıyor. Bu, tiyatrodan çıktığınızda elinde bir "nasıl yapılır" kitabıyla kendi kütüphanecinizi bulmayı ummanıza neden olan sarsıcı bir deneyim.

How To Hold Your Breath, 21 Mart 2015 tarihine kadar Royal Court Theatre'da sahnelenmektedir. Farklı bir bakış açısı için Stephen Collin'in eleştirisine göz atın. Eğer oyunu izlediyseniz, yorumlarınızı bekliyoruz. Tartışmayı teşvik etmek amacıyla her iki eleştiriyi de yayımladık.