RECENSIE: East Is East, Churchill Theatre (On Tour) ✭✭✭✭

Pauline McLynn and Simon Nagra in East Is East. Photo: Marc Brenner East is East

Churchill Theatre

6 juli 2015

4 Sterren

Tourdata & Tickets Boeken

East is East speelt zich af in de vroege jaren '70, werd geschreven in de jaren '80 en verscheen als film halverwege de jaren '90. Toch is het opmerkelijk hoe weinig het stuk verouderd is. Sinds de film uitkwam hebben we 9/11 beleefd, de 'War on Terror' en de opkomst van IS. Hierdoor zijn vragen over de identiteit van Britse moslims belangrijker en actueler dan ooit.

De Pakistaanse snackbarhouder George ‘Genghis’ Khan is vastbesloten zijn kinderen een strikt islamitische opvoeding te geven tegen de rauwe achtergrond van het Salford van de jaren '70. De spanningen in het huishouden bereiken een kookpunt wanneer hun lankmoedige Engelse moeder, Ella, in het kruisvuur belandt en haar loyaliteit verdeeld raakt tussen haar huwelijk en de vrije wil van haar kinderen.

Een bekentenis vooraf: ik heb de film East is East nooit gezien, noch wist ik er veel van af voordat ik bij het bescheiden Churchill Theatre aankwam. Dit kan echter vaak een voordeel zijn bij toneelbewerkingen van films. Het is een uitstekende manier om te testen of het stuk op eigen benen staat als theaterstuk, in plaats van een kopie die teert op flarden van herkenning van het witte doek. East is East slaagt daar glansrijk in; het werd oorspronkelijk ontwikkeld als theaterproductie en verliest niets van zijn impact in de theaterzaal.

Salma Hoque, Ashley Kumar, Adam Karim en Darren Kuppan in East is East. Foto: Marc Brenner

Er komen diverse relevante en ontroerende thema's aan bod; identiteit, erbij horen en respect zijn met veel kunde in deze productie verweven. Het is al lastig genoeg om als tiener te ontdekken wie je bent, laat staan met de tweestrijd tussen een westerse opleiding en een strenge Pakistaanse vader. Naar de moskee moeten terwijl je met vrienden op pad wilt, je artistieke dromen niet kunnen najagen of zelfs niet ongestoord kunnen genieten van een felbegeerd broodje spek – het komt allemaal tot leven via het warme en geestige script van Ayub Khan Din. Din geeft zijn voornamelijk jonge cast genoeg om mee te werken; het is verbazingwekkend hoeveel topschrijvers er niet in slagen realistische dialogen voor kinderen en tieners neer te zetten. Ondanks de historische setting voelt het stuk nog steeds fris en leuk aan, terwijl het genoeg diepgang heeft zodat de duistere wendingen later niet geforceerd overkomen.

De casting van Pauline McLynn trok direct de aandacht; een ster van puur komisch kaliber die lof en prijzen oogstte als Mrs Doyle in Father Ted. Ze is een briljante Ella Khan en weet haar toewijding aan zowel haar kinderen als haar bloedirritante echtgenoot prachtig vast te leggen. Het enige minpuntje is haar accent; op sommige momenten week dat nogal af van de 'Mancunian' wortels van haar personage. Simon Nagra was eveneens sterk als de angstaanjagende vaderfiguur, wiens obsessie met zijn Pakistaanse vaderland hem en zijn gezin voortdurend op scherp zet. Hij is warm en innemend wanneer nodig, maar wordt gaandeweg angstaanjagender en onverdraagzamer; het is een krachtige en genuanceerde vertolking die duidelijk maakt waarom zijn personage door zijn familie zowel verafschuwd als geliefd wordt.

De ster van de avond is echter Sally Bankes, die met een beperkte hoeveelheid stiptijd de zaal plat speelt als Auntie Annie. Met een vlijmscherpe komische timing, noordelijke nuchterheid en een aanstekelijke lach haalt Bankes elke druppel humor uit haar scènes – haar hartelijke maar warrige gesprekken met McLynn’s Ella zijn een genot om naar te kijken. De 'jongeren' zijn goed gecast; hun vertolkingen weerspiegelen de verschillende manieren waarop gezinsleden reageren op de onrust thuis. De rebelse Tariq (Ashley Kumar), de getroebleerde Sajit (Adam Karim) en de plichtsgetrouwe Maneer (Darren Kuppan) overtuigden als jongens gevangen tussen een vreemde westerse cultuur, een bazige maar goedbedoelende moeder en de onrealistische, achterhaalde verwachtingen van een vader.

Het decor van Tom Scutt is een grauwe en sobere achtergrond die gedurende de avond transformeert in het huis van de familie Khan, een fish-and-chips-zaak en een ziekenhuis. Enkele zeer snelle scènewisselingen zorgden ervoor dat het multifunctionele decor goed werkte, ondersteund door sfeervolle muziek uit die periode van Alex Baronowski. Eén regiekeuze was wel wat vreemd: Sajit (Adam Karim) bleef tijdens de pauze bovenop een gebouw op het toneel zitten, om er pas bij het begin van de tweede helft vanaf te springen en in de coulissen te verdwijnen – het leek wat wreed om een acteur zijn pauze te ontzeggen voor zo weinig effect!

Hoewel de dialogen en het plot meestal soepel liepen, waren de eindes van beide akten verrassend houterig. De eerste helft eindigde met een nogal opzichtige uitleg die zorgde voor een wat tamme overgang naar de pauze. Ook de afsluiting van de tweede helft was, zonder het einde te verklappen, niet helemaal bevredigend; de meeste losse eindjes bleven onafgerond en de belangrijkste bron van conflict leek totaal vergeten. Voor een stuk waarin huiselijk geweld, gearrangeerde huwelijken en nogal onsmakelijke opvattingen voorkomen, bood het einde weinig verlossing.

East is East is een leuke en vermakelijke avond voor fans van de film en voor iedereen die gewoon een ontroerend en boeiend stuk theater wil zien. Terwijl diversiteit in de kunstsector een veelbesproken onderwerp is, is het fantastisch om een grotendeels Aziatische cast de hemel in geprezen te zien worden voor een productie over 'Aziatische kwesties'. Zelfs Mr Khan zou dat maar moeilijk kunnen verklaren...

East Is East tourt momenteel door het Verenigd Koninkrijk. Klik hier voor tourdetails en een speciale aanbieding.