RECENSIE: Eureka Day, Old Vic Theatre Londen ✭✭✭✭✭

Onze eigen 'theatreCat' Libby Purves bespreekt Helen Hunt in Jonathan Spectors komedie Eureka Day in het Londense Old Vic Theatre.

Kirsten Foster, Susan Kelechi-Watson, Mark McKinney en Helen Hunt. Foto: Manuel Harlan Eureka Day

Old Vic Theatre

5 Sterren

BOEK EUREKA DAY TICKETS HEMEL, WAT EEN DAWAZEN ZIJN WIJ LIBERALEN TOCH...

In een basisschool in Berkeley, Californië – vol zitzakken en felle kleuren – probeert de vijfkoppige raad van bestuur consensus te bereiken over het herzien van het keuzemenu voor aanmelders. Is "geadopteerde van ander ras" een even belangrijke definitie als "inheems Amerikaans"? Moet "Joods" een optie zijn die losstaat van "Wit"? De nieuwkomer – Carina – begaat een flater door naar haar kind te verwijzen als 'hem' in plaats van 'hen', wat het schoolbeleid is, hoewel de leden haar vriendelijk geruststellen: "we zeggen niet dat je de persoonlijke voornaamwoorden van je eigen kind niet kent".

Helen Hunt (Suzanne) en Mark McKinney (Don) in Eureka Day. Foto: Manuel Harlan

We ontdekken dat Eureka Day een school is waar kinderen juichen voor de tegenstander, waar de schooluitvoering van Peter Pan ontdaan moest worden van koloniale kwesties door het in de ruimte te laten afspelen, en waar de toiletten voor veel geld genderneutraal worden gemaakt door een aannemer die op verantwoorde wijze lokale materialen inkoopt. Toch worden we er al snel aan herinnerd hoe meedogenloos de beschermingsdrang van ouders kan zijn: het probleem op de vorige school van Carina was dat haar kind superintelligent is en "geen ondersteuning kreeg voor speciale behoeften tenzij hij faalde". Waarop ze wordt beledigd met een sussend "er is hier veel neurodiversiteit". Toch, zoals de oude hippie Don betekenisloos zegt voordat hij nog een tegeltjeswijsheid voorleest van de Perzische mysticus Rumi over hoe lampen geen licht geven totdat ze branden: "Wij zijn een school van keuze in een gemeenschap van intentie". En bij de vergaderingen hebben ze altijd biologische donuts, gebakken door een verstandelijk beperkte maar beroemde natuurkundige.

Susan Kelechi-Watson (Carina) en Ben Schnetzer (Eli) in Eureka Day. Foto: Manuel Harlan

We weten dus waar we zijn: in een heerlijke satire op de angsten van de liberale middenklasse, ouderlijke beschermingsdrang en het tijdperk van de lange tenen, zoals we dat kennen uit recente komedies als God of Carnage en Clybourne Park. Maar naarmate het stuk opwarmt, verschuift de focus naar een nog actueler thema: digitale desinformatie, geruchten en fakenieuws die klakkeloos worden geabsorbeerd en verstenen tot identiteitspolitiek. Er is een uitbraak van de bof en de autoriteiten eisen quarantaine. Veel ouders – waaronder twee in de commissie – zijn antivaxxers, vastbesloten dat 'Big Pharma' hen niet gaat oplichten om hun kinderen te "vergiftigen". De voorstanders van vaccinatie zijn echter evenzeer verontwaardigd over het risico voor de groepsimmuniteit die hun eigen kroost veilig houdt. Het stuk van Jonathan Spector dateert van vóór Covid, maar had niet actueler kunnen zijn.

De laatste tien minuten van het eerste uur worden echt iets bijzonders, wanneer het comité een Zoom-vergadering houdt met onzichtbare ouders die zich ermee bemoeien – geprojecteerd op de achterwand en het plafond – met klassiek, briljant en pijnlijk herkenbaar WhatsApp-gedrag. Het begint met veel onsamenhangend "Hoi allemaal" en geklets over soep en iemand die naar Vancouver is verhuisd, of was het Montreal? Maar zodra Don en het comité praten over sluiting en quarantaine loopt de temperatuur op. Eerst met mensen die zich vroom "niet prettig voelen" bij bepaalde woorden, dan overgaand in persoonlijke opmerkingen over de vraag of chiropractors wel echte artsen zijn, om – in een prachtig gechoreografeerde bitterheid – uit te monden in de onvermijdelijke woorden "Fascist" en "Nazi". De kracht zit hem in het technisch precieze gebruik van deze geprojecteerde online aanval, terwijl de cast op het podium rond de laptop dapper probeert vast te houden aan het elegant geschreven script, hoewel ze bijna onverstaanbaar zijn door de golven van onstuitbaar gelach uit de zaal die de berichten leest.

De cast van Eureka Day in het Old Vic Theatre. Foto: Manuel Harlan

Eigenlijk is het dat kwartiertje dat de vijfde ster binnenhaalt: niet omdat het hele stuk van hetzelfde niveau is, maar omdat we na twee jaar allemaal zó hard de ervaring nodig hadden om onbedaarlijk te lachen, samen met duizend vreemden. Dons slotzin "Ik heb het gevoel dat dit format niet onze beste kanten naar boven brengt in dit gesprek" liet me bijna stikken van het lachen.

In het tweede bedrijf zien we de commissie de brokstukken opruimen, getroffen door de schaduw van echte pijn: het kind van Eli is ernstig ziek en heeft het waarschijnlijk opgelopen via de antivaxxer May, met wie hij de koffer is ingedoken, tot afschuw van zijn onzichtbare vrouw. Hoewel een collega bezorgd vraagt: "Ik dacht dat jullie de monogamie voorbij waren?". We leren dat mede-oprichter Suzanne, een prachtig genuanceerde rol van Helen Hunt, een drama in het verleden heeft meegemaakt dat haar houding tegenover de medische wetenschap – waarschijnlijk op onredelijke wijze – heeft gevormd. We zien de Eli van Ben Schnetzer groeien van de hypersensitieve 'woke' randdebiel aan het begin naar volwassen begrip. Van Kirsten Fosters May krijgen we een fantastische vertoning van agressief tandenknarsend breien, gevolgd door een krankzinnige uitbarsting van haat voor alles wat modern is, van antibiotica tot plastic. We genieten ook van de aanblik van de onbeholpen oude Don in zijn kaki bush-short, die probeert hun gedeelde waarden "met respect" op een flipover te schrijven terwijl hij wordt neergesabeld door Carina (Susan Kelechi Watson). Oh, en Suzanne die nog verder in de problemen komt wanneer Carina eindelijk knapt en uitvalt tegen de aanname van de witte vrouw dat ze wel een "beurs" zal hebben, puur omdat ze zwart is. Dat heeft ze niet. Oh, de pijn, de heerlijke pijn van dit alles.

Ik vond het dus geweldig. Het komt tot een soort conclusie, maar nergens wordt het weer zo bevredigend uitzinnig als tijdens die Zoom-vergadering aan het eind van de eerste helft. Tja, hoe zou dat ook kunnen. Maar het is een heerlijke avond, pijnlijk actueel, een fijn tegengewicht van twee uur voor al onze eerstewereldproblemen.

Www.oldvictheatre.com. Tot 31 okt

Tot 31 oktober in de Old Vic, Londen. BOEK EUREKA DAY TICKETS