RECENSIE: The Lesson, Hope Theatre Londen ✭✭✭✭

Mark Ludmon bespreekt Eugène Ionesco's De Les (The Lesson), momenteel te zien in het Hope Theatre in Londen.

De Les

The Hope Theatre, Londen

Vier sterren

Boek Nu

De Les begint heel overzichtelijk: een jonge vrouw arriveert bij het huis van een geleerde professor, vastberaden om bijles te krijgen ter voorbereiding op haar examens. Maar we bevinden ons in de wereld van Eugène Ionesco, de meester van het Franse absurdistische theater, en niets is ooit zo eenvoudig als het lijkt.

Het stuk ging in 1951 in première en was een van de meest opvallende voorbeelden van een nieuwe experimentele vorm en karakterisering die Ionesco later verder uitdiepte in toneelstukken als Rhinoceros en Exit the King (momenteel te zien in het National Theatre). Terwijl de professor zijn leerling meeneemt langs onderwerpen variërend van wiskunde tot taalkunde, verandert de les in een verkenning van macht. Het neemt een gruwelijke wending wanneer hij zijn positie en kennis begint te gebruiken om haar te domineren en te onderdrukken. Het stuk zinspeelt op een politieke dimensie en trekt vergelijkingen met de relatie tussen demagogen en het volk – een thema dat 67 jaar later nog steeds pijnlijk actueel is.

De steeds surrealistischer wordende les weerspiegelt Ionesco's fascinatie voor de betekenis van woorden en dwingt je om de fundamenten van taal en communicatie in twijfel te trekken. Bij wiskunde laat de leerling ons beseffen dat getallen meer zijn dan slechts eenheden; ze hebben vorm en andere kwaliteiten, waardoor drie werkelijk groter zou kunnen zijn dan vier. Bij filologie verblindt de professor ons vol zelfvertrouwen met zijn verbijsterende stelling dat woorden in alle talen hetzelfde zijn, maar dat de betekenis ervan verschilt per regio – een gegeven dat extra resonantie krijgt doordat dit stuk oorspronkelijk uit het Frans vertaald is.

Met gebruik van de klassieke vertaling van Donald Watson toont regisseur Matthew Parker in deze frisse, levendige enscenering een meesterlijk begrip van Ionesco's oeuvre. Tegenover het smetteloos witte decor van Rachael Ryan voert het stuk ons een duister pad op met een onheilspellende, beklemmende soundscape van Simon Arrowsmith. Ondanks de huiveringwekkende elementen is Parkers productie oprecht grappig en benut hij volop de kansen voor een lach – zelfs wanneer je weet dat je eigenlijk geschokt zou moeten zijn.

Roger Alborough is uitmuntend als de professor; hij beweegt moeiteloos mee op de golven van Ionesco's taalgebruik terwijl hij transformeert van vaderlijke charme naar iets veel dreigenders. Als zijn leergierige jonge leerling weet Sheetal Kapoor de kolderieke, absurde trekjes te vangen van een tienermeisje dat miljarden kan vermenigvuldigen, maar niet verder kan tellen dan zestien. De sterke cast wordt gecompleteerd door Joan Potter als de huishoudster, wiens relatie met de professor een extra laag toevoegt aan de machtsanalyse van het stuk. In de handen van een regisseur die de eigenaardige eisen van Ionesco's schrijfstijl duidelijk begrijpt, is deze productie een niet te missen kans om een absurdistische klassieker op topniveau te zien.

Te zien tot 13 oktober 2018 in het Hope Theatre. Foto's: Laura Harling/LH Photoshots

RESERVEER NU VOOR DE LES