RECENSIE: Xara Vaughan, Crazy Coqs ✭✭✭✭

Julian Eaves recenseert Xara Vaughan sings Wanderlust - The Songs of Ty Jeffries in de Crazy Coqs bij Brasserie Zedel.

Xara Vaughan. Foto: John Thornton Xara Vaughan zingt 'Wanderlust': de liederen van Ty Jeffries

Crazy Coqs, Brasserie Zedel

27 september 2018

4 Sterren

Xara Vaughan is een buitengewoon fenomeen in de Londense cabaretwereld: zij ís Londen, met de klank van de stad in haar stem en de bruisende energie ervan in haar lenige bewegingen en pittige blonde kapsel.  En ze heeft heel wat meegemaakt van wat de stad te bieden heeft, voordat ze – in haar meest recente gedaante – een opmerkelijke en bruisende podiumverschijning werd die onvergetelijke versies van oude en nieuwe nummers ten gehore brengt.  In het repertoire van de geweldige Ty Jeffries (wiens alter ego, Miss Hope Springs, door een criticus – o wacht, dat was ik zelf – de 'Rolls-Royce onder de drag-acts' en de nestor van het zelfgeschreven lied is genoemd), heeft ze een schat aan nieuw materiaal gevonden dat klinkt alsof het zo uit het Great American Songbook zou kunnen komen, maar dat tegelijkertijd rechtstreeks tot het hart van vandaag spreekt, met al zijn tegenstrijdigheden en verwarringen. Ze neemt een schare trouwe fans mee en houdt de hele show door een gevat praatje met hen.  Het is een feestje onder vrienden, en we zijn hier allemaal vrienden.  Er zitten misschien wat ruwe kantjes aan de tussenteksten, maar niets klinkt ook maar een moment minder dan oprecht.

Vaughan trapte af met het pittige titelnummer en drukte er direct haar eigen, krachtige stempel op: sterk acterend, met een messcherp gevoel voor humor en een volle stem die de hele zaal vult.  We kregen ook het begin van haar persoonlijke verhaal te horen – een verhaal dat start bij haar verwijdering van school op 13-jarige leeftijd, een herinnering die verteld wordt met wat al snel haar kenmerkende brutale flair blijkt te zijn, onbevreesd voor de ups en downs van een leven dat constant in beweging is, op zoek naar inspiratie in steeds uitdagendere omstandigheden.

'Different Mountain to Climb' had niet beter gekozen kunnen worden om deze reis te illustreren.  In een heser, donkerder mezzoregister, met krachtige borsttonen, een loepzuivere dictie en – als klap op de vuurpijl – de trefzekere tweeklanken die een echte zangeres typeren, was dit een absolute voltreffer, begeleid door de briljante vingers van Ryan McKenzie op de vleugel (die dapper op het laatste moment inviel voor haar vaste muzikaal leider).  Met verhalen uit Archway die de voorstelling doorspekken, schakelt ze over naar een soort Londense 'Sprechgesang' als een snufje zout en azijn op een dampende portie van de beste frieten van de stad.  Ze eigent zich haar liedjes toe.  Ze regelt zelfs haar eigen licht.  Beginnend met 'Shanghai Lily', volgde een medley van nummers uit Ty's musical-in-wording, gebaseerd op de Hitchcock-film 'Shanghai Express'.  Vol modale versieringen hanteert ze een andere stem: dramatisch, uitroepend, genietend van de slimme, elegante teksten in haar perfect getimede melodische frasering.  Ze beheerst het chanson, 'I found my love', aangrijpend en verfijnd, afgewisseld met de opzwepende, ondeugende bravoure van 'They were the best days of my life'.

Vervolgens nam 'Cookie's song' ons mee naar veiliger 'familie-terrein', voordat we nog een slimme, fraai vervaardigde tekst kregen in het prachtige 'Melt into you', omlijst door herinneringen aan haar dagen als lapdancer bij Peter Stringfellow.  En hoe kun je dat beter contrasteren dan met 'Home town girl', een jaren '60-achtig vignet van glitter, zelfkant en gebroken dromen, dat een krachtig pathos oproept.  Dat bracht ons bij het verhaal van 'Wanda', waarbij Xara de zaal weer bespeelde en ons liet meeklappen in dit verhaal over moreel verval, vermengd met haar eigen afkickverhaal, wat leidde tot de viering van haar zevende nuchtere maand op rij.  Ze straalt ervan.

Gevolgd door de stilte van 'North Star', een gedurfde en eenvoudige roep om eerlijkheid, bekroond met een stralende hoge noot, waarna we afrondden met een reprise van 'A different mountain to climb'. Dit leidde naar de verrassende ontknoping: het verbluffend kwetsbare en oprechte 'Cold', vol passie en allure in de hunkering naar emotie.

Een rasartiest.  De Rolls-Royce is in goede handen; ze neemt alle bochten met verve, houdt de koers vast en gaat voluit, ook al kan het hier en daar nog een extra poetsbeurt gebruiken.  Houd haar in de gaten.  Ze is nu een vaste waarde op dit adres en gaat ongetwijfeld nog vele andere plekken veroveren.