RECENSIE: Black Cat Cabaret - Nocturne, London Wonderground ✭✭✭

The Black Cat Cabaret: Nocturne

Spiegeltent, London Wonderground

03/07/15

Boek tickets Een van de meest opwindende onderdelen van het huidige kermis-ensemble dat London Wonderground op de South Bank vormt, is de focus op nachtelijk cabaret. Tijdens de zomermaanden passeren veel kopstukken uit de Londense cabaretwereld de revue, soms vaker dan eens en in verschillende, intrigerende combinaties. Na hun bekroonde succes op Wonderground vorig jaar, waren de verwachtingen voor de nieuwe show van negentig minuten van The Black Cat Cabaret, Nocturne, hooggespannen. De voorstelling is op geselecteerde vrijdagen te zien tot begin september.

Nocturne poogt de onderbewuste wereld te verkennen van een vermoeide forens (Ben Cutler) die in de metro bij Waterloo in slaap valt terwijl hij aan een lus hangt. Het zoekt het ‘grensgebied tussen waken en slapen’ op, waar Cutler wordt meegenomen op een droomreis waarin hij een reeks ontmoetingen heeft met de andere artiesten, met wie hij een soort persoonlijke of psychische band heeft. De show ontplooit zich vervolgens in een reeks acts met acrobaten, dansers, zangers, burlesque-artiesten en circusacts. De muzikale leiding is in handen van Michael Roulston, die met zijn gebruikelijke panache zorgt voor passende arrangementen; de regie is van Simon Evans, bekend als illusionist en magisch adviseur voor het National Theatre. Er zijn hier verschillende optredens van zeldzame klasse, maar helaas moet ik concluderen dat deze avond, ondanks de statuur van de artiesten, er niet helemaal in slaagde meer te worden dan de som van de glinsterende delen.

Het is volstrekt loofwaardig dat de makers van een cabaretavond een overkoepelend thema en narratief zoeken om de verschillende elementen te verbinden en te voorkomen dat het een boodschappenlijstje van losse acts wordt. Echter, als er eenmaal voor een thema is gekozen, moet dit met meer strengheid en helderheid worden doorgevoerd dan ik hier kon ontdekken. De programmatoelichting verwijst naar inspiratie uit 'Freudiaanse droomarchetypen, Mozarts Die Zauberflöte en een fin-de-siècle-sfeer van duizelingwekkende overgave', maar de lijnen moeten veel strakker worden getrokken wil dat geheel samenhangen of zelfs maar duidelijk worden. Onderdeel van het probleem was dat Cutler, de vermoeide 'Elckerlijc' in het centrum van deze reis, te weinig te doen heeft en te weinig interactie heeft met wat er om hem heen gebeurt. Hij mocht niet spreken of zingen, en hoewel hij er goed uitzag en een effectieve beweger was, werd zijn aanwezigheid niet sterk genoeg neergezet om als emotioneel of intellectueel middelpunt van de show te fungeren. We hadden simpelweg niet genoeg redenen om met hem mee te leven. Hierdoor kwam de last van de interpretatie te liggen bij de opmerkelijke sopraan Lili La Scala, zijn belangrijkste gids door de nachtelijke wereld. In haar kostuum en met haar koninklijke diva-uitstraling modelleerde ze zichzelf duidelijk naar de Koningin van de Nacht, en er was geen twijfel over haar présence of de kwaliteit van haar coloratuur. Haar diverse nummers hadden zeker impact, maar ondanks al hun vuur en kracht waren ze niet altijd verankerd in duidelijke verschuivingen in het beoogde verhaal van de avond. (Nog een overigens onbedoelde overeenkomst met de Koningin van de Nacht). Bovendien ontbrak het haar verbindende teksten, vooral in de eerste helft, aan tempo en inhoud om de avond op gang te brengen, ondanks de momenten van wrange en zelfs felle humor. Het probleem lag hier niet zozeer bij de artiest, maar bij het concept. Een sterk narratief heeft een conferencier met een ijzeren wil nodig à la Joel Grey om de boel voort te stuwen, en de structuur van de avond liet die ontwikkeling simpelweg niet toe.

Dat gezegd hebbende, waren er veel acts van grote klasse en expertise te zien die de avond over het geheel genomen de moeite waard maakten. Het hand-to-hand acrobatenduo Nathan en Isis deed acrobatiek soms op choreografisch ballet lijken, zo complex, vloeiend en opeenvolgend waren hun lifts en grepen. Het danstrio Cabaret Rouge was zowel gedurfd als vernieuwend, en daarnaast in staat tot traditionele routines die knikten naar de Follies. Maar voor mij sprongen er drie momenten echt uit. Amy G uit New York zorgde voor een 'larger-than-life' verschijning als de moeder van onze nachtelijke forens: haar halsbrekende schaatsskills en een fabelachtig inventieve routine met een wijnglas waren al indrukwekkend genoeg, maar haar interactie en vertolking van ‘Sweet Georgia Brown’ wist het publiek écht te betrekken op een manier die precies liet zien wat er elders ontbrak. Mijn absolute hoogtepunten kwamen echter van Bret Pfister en Katrina Lilwall; de eerste vanwege zijn buitengewone en hoogst poëtische avonturen aan een hangende hoepel, en Katrina voor twee afzonderlijke acts – als vuurspuwer en, nog indrukwekkender, haar luchtacrobatiek aan twee sets kettingen. Dit was terecht de act die de eerste helft afsloot en op de meeste bewondering van het publiek kon rekenen. Deze artiesten vonden een poëzie en pathos in beweging die ver voorbij enkel technische hoogstandjes ging.

Wellicht waren er problemen op de avond dat ik de show zag (het begon in ieder geval ongebruikelijk laat), maar ondanks al het vakmanschap van de individuele performers vond ik de eerste helft in elk geval te weinig slagkracht hebben, en het geheel behoeft een sterker organiserend concept. Het zien van de fabelachtige kostuums deed me denken aan de erfenis van Alexander McQueen, die momenteel zo krachtig en aangrijpend wordt herdacht in de V&A-tentoonstelling. Ik kon de gedachte niet onderdrukken dat een narratief rondom een eerbetoon aan zijn duistere verbeeldingskracht beter had gewerkt, zowel voor de structuur van het podium als voor het benutten van de stemmige introspectie, de tragiek en de fijnzinnige humor waartoe al deze artiesten in staat zijn. Black Cat staat bekend om hun verkenning van de gotische, melancholische en manische kanten van nachtelijke muziek en overpeinzingen: een samensmelting van hun vaste esthetiek met de geformaliseerde, maar subversieve visie op mode van McQueen had ons wellicht veel meer over de man zelf kunnen vertellen dan het toneelstuk in de St James Studio, en had belangrijke verwantschappen en synergieën tussen de werelden van de catwalk en het circus, burlesque en cabaret kunnen blootleggen.

The Black Cat Cabaret - Nocturne is te zien in London Wonderground tot en met 11 september 2015