RECENSIE: [Blank], Donmar Warehouse Londen ✭✭✭✭

Paul T Davies bespreekt een stuk van Alice Birch, een coproductie van het Donmar Warehouse en Clean Break.

De cast van in het Donmar Warehouse. Foto: Helen Maybanks

Donmar Warehouse

18/10/19

4 Sterren

BOEK TICKETS

Alice Birch is een van de meest vernieuwende toneelschrijvers van de huidige generatie. Dit nieuwe stuk, tot stand gekomen in nauwe samenwerking met Clean Break – het gezelschap dat al veertig jaar werkt met en voor vrouwelijke gevangenen – bewijst die vernieuwingsdrang eens te meer. Ze nodigt het gezelschap (en elk ander gezelschap dat dit stuk professioneel of door amateurs laat opvoeren) uit om een keuze te maken uit 100 mogelijke scènes. Het dwingt hen om keuzes te overwegen en een unieke productie te vormen; hier zien we de dertig scènes die regisseur Maria Aberg heeft geselecteerd. Het resultaat is een prikkelend, intens meeslepend stuk dat perfect past in de intieme ruimte van het Donmar. Ontwerper Rosie Elnile houdt de vrouwen gescheiden, zelfs wanneer ze zich onder hetzelfde gevangenisdak bevinden.

Zainab Hasan en Thusitha Jayasundera. Foto: Helen Maybanks Bovenal voeren het werk van Clean Break en de teksten van Birch ons ver weg van de glamoureuze clichés over vrouwengevangenissen zoals we die kennen uit Bad Girls The Musical of Orange Is The New Black. De scènes zijn rauw en fragmentarisch, waardoor het publiek moeite moet doen om de onderlinge verbanden te leggen. Wat me opviel, was hoe weinig scènes zich daadwerkelijk binnen de gevangenismuren afspelen; andere muren buiten, zoals armoede, drugsverslaving en destructieve relaties, laten het bijna onvermijdelijke pad naar de cel zien. In de selectie van Aberg is het ook een stuk over moeders en dochters: moeders die hartverscheurend standvastig blijven tegenover hun verslaafde dochters (Thusitha Jayasundera is hier uitmuntend), moeders die bezwijken onder het gehuil van een kind (Joanna Horton is gebroken en verwoestend), en moeders die het goed proberen te maken (Lucy Edkins is zo sterk dat ik het jammer vond haar pas in de slotscène weer te zien).

Het ensemble van . Foto: Helen Maybanks Het hele ensemble is overigens vlekkeloos; zelfs in de kortste scènes brengen ze een peilloos diep verlangen naar liefde over terwijl de barrières nog overeind staan – 'Carrier Bags' is hiervan een perfect voorbeeld. De langste scène is 'Dinner Party', waarin een groep vriendinnen samenkomt om een nieuwe relatie te vieren. Hier, met overlappende dialogen, onafgewerkte zinnen en grote thema's verkend door een vrouwelijke cast, past Birch naadloos in het culturele landschap dat Caryl Churchill ons heeft nagelaten. Net op het moment dat de scène haar welkom dreigt te overschrijden (het is lastig om de meeste gesprekken te volgen), arriveert er een drugslevering zonder de beleefde, luidruchtige middenklasse-avond te onderbreken. Dat is het moment waarop het personage van Petra Letang (B) een monoloog houdt die met forensische precisie door hun burgerlijke, hypocriete sentimentaliteit heen snijdt. Het is zo'n complex en knap stuk dat ik de neiging had om te juichen. Met een speelduur van een uur en 55 minuten zonder pauze is het een beproeving voor je zitvlak op de harde bankjes van het Donmar, en veel materiaal is somber, hoewel er zeer effectieve momenten van (soms bittere) humor zijn. Maar het uitstekende acteerwerk, de regie en het script maken dit een productie die uw tijd meer dan waard is; het blijft nog lang nadat u het theater verlaat bij u nazinderen.

Tot 30 november 2019