RECENSIE: City Stories, St James Studio ✭✭✭✭✭

City Stories

St James Studio

2 juni 2015

5 Sterren

City Stories, met de ondertitel ‘Tales of Love and Magic in London’, is een groeiende verzameling korte toneelstukken – inmiddels zes in totaal – waaruit een selectie in verschillende combinaties kan worden opgevoerd voor een avondvullend programma. (Op de avond dat ik erbij was, werden Narcissi, Occupy, Lullaby, en Carousel gespeeld). De stukken worden aan elkaar gesmeed en geaccentueerd door de sfeervolle liederen van Rosabella Gregory, die ze live op het podium achter de piano vertolkt. Stuk voor stuk ademen de verhalen de Londense ‘spirit of place’ en bespiegelen ze op verschillende manieren de uitdagingen, de pijn en de extase van de liefde. Meer specifiek bieden de personages een reeks overpeinzingen over hoe onze emotionele banden met anderen ons dwingen om scherper na te denken over de aard en de tegenstrijdigheden van onze eigen persoonlijkheid. In elk verhaal ontmoet de hoofdpersoon iemand die net buiten de gebaande paden van het dagelijks leven staat; iemand met één been buiten de realiteit. Dit creëert een dromerige, meditatieve sfeer – niet klinkklaar fantastisch, maar een ruimte waarin allerlei stedelijke mogelijkheden door zowel de personages als het publiek kunnen worden verkend, voordat we aan het slot weer terugkeren naar het alledaagse Londen met iets verlegde grenzen. Het herinnert ons eraan dat de stad ons elke dag kansen biedt om het leven te omarmen of af te wijzen. De voorstelling wordt tekstueel gekleurd door de weemoedige, tokkelende liederen van Gregory en een knappe muzikale begeleiding, met geluidseffecten die de rijke tekst subtiel versterken op een manier die doet denken aan vroege zwart-witfilms. Schakelend tussen de rokerige ‘around-midnight’ sfeer van een cabaret, de diepgaande monologen die doen denken aan Talking Heads van Bennett, en het gevoel van willekeurige ontmoetingen in de stad, vroeg ik me aanvankelijk af of deze reeks niet beter tot zijn recht zou komen op de radio. Je moet als luisteraar immers zelf de lijntjes trekken. Het is echter een groot compliment aan de kwaliteit van het acteerwerk en de muziek dat het publiek steeds verder werd meegezogen, totdat we volledig waren gehuld in hun wereld van intense, eigenzinnige verbintenissen en ervaringen. Als dit een nieuw genre ‘theater-cabaret’ is, zoals sommige critici beweren, dan smaakt dat absoluut naar meer!

Dit is werk op een hoog creatief niveau, waarbij alles in de meest pure vorm afhangt van de acteurs zelf. Er is geen decor, slechts een paar suggesties aan kostuums – hier een hoed, daar een jas – en wat stoelen waar nodig. Het is overigens goed om te vermelden dat de St James Studio, met het podium aan de zijkant om ruimte te maken voor een bar, niet de makkelijkste plek is om een publiek collectief te boeien. Er zijn te veel lastige hoeken en niveaus, en de speelruimte is minuscuul. Alle lof dus voor de cast en voor James Phillips voor zijn regie, nog afgezien van zijn loepzuivere en trefzekere teksten.

Na een inleidend sfeerlied over de alomtegenwoordigheid van verhalen – met de deining van de Theems in de pianopartij – komen we bij Narcissi. Dit is nagenoeg een monoloog waarin Natalie (Sarah Quintrell) vertelt hoe haar leven veranderde toen ze op de openbare piano op station St Pancras speelde. Een man genaamd Jack (Tom Gordon) stapt op haar af, gooit al zijn geld in haar hoed en verklaart dat zij het antwoord is op het raadsel van het bestaan. Hoe ga je om met iemand die je confronteert met onverzettelijke aanbidding en toewijding? Vlucht je, of neem je het risico om samen ‘pilgrim souls’ te worden? Dit is het eerste van diverse momenten waarin een schijnbaar onaards personage de verteller dwingt de tegenstrijdige kanten in zichzelf onder ogen te zien. Het stuk kristalliseert rond het lied ‘The Secret Garden’, waarin het koppel elkaar met regelmaat ontmoet gedurende de rest van hun leven – soms samen, soms apart – een scène die onwerkelijk aanvoelt en tegelijkertijd waarschijnlijk elke dag plaatsvindt terwijl we door de parken in de binnenstad wandelen. In Lullaby ontdekt Audrey (Daphne Alexander) dat de stad om haar heen in slaap valt. Geen sciencefiction, maar een verkenning van wat er in Londen zou gebeuren als iedereen simpelweg een uur langer zou gaan slapen. Audreys vriendin Rachel (Sarah Quintrell) valt tijdens een film in slaap en kan zich het einde niet herinneren, en langzaamaan ziet Audrey al haar vrienden wegglijden terwijl zij wakker blijft: ‘we vertrokken naar dat donkere dromenland alsof het de bestemming was die we altijd stiekem hadden verlangd, alsof de wakkere wereld, de wereld van moeilijkheden en pijn, ons altijd te veel was geweest.’ Er volgt een prachtig gedeelte over een wandeling door een verlaten centraal Londen, dat doet denken aan de mystieke beschrijving van Virginia Woolf over Londen tijdens de Blitz. Daarna volgt het besef dat de slaapziekte eigenlijk een metafoor is voor hoe we in het dagelijks leven vaak mentaal slapen, onze dromen opgeven en onze ideeën in het donker laten verdwijnen. Audrey besluit trouw te blijven aan haar dromen en het stuk eindigt terwijl ze, zonder garantie op succes, probeert haar voormalige geliefde Joe (Tom Gordon) wakker te maken. Alexander heeft hier een zware rol en levert een werkelijk verfijnde, gelaagde prestatie. Occupy is het hoogtepunt van de avond, een parel van een script dat met veel precisie een personage opbouwt vanuit een hoogst ongebruikelijk startpunt. Mark (Scott Handy) is lid van een geheime groep die in de kelder van St Paul's Cathedral alle brieven aan God van de afgelopen eeuwen verzamelt en bewaart. In een ander moment van transformatie vraagt Ruth (Daphne Alexander) haar brief terug. Eigenzinnig, geestig en wrang op een typisch Brits-anglicaanse manier; dit stuk komt qua toon het dichtst bij Alan Bennett, maar voert de personages in een veel positievere richting. Uiteindelijk gaat het over het tot leven komen van liefde op middelbare leeftijd, met een hart dat ‘smacht om in beweging te komen, naar vrijheid en verlossing.’ Mark komt in opstand, haalt de brief terug, en beiden worden gelanceerd in een volstrekt originele daad van rebellie die nieuwe hoop biedt aan duizenden Londenaren. Het einde is spectaculair onverwacht en bevrijdend – een triomfantelijke bevestiging dat geloof het overneemt waar de feiten tekortschieten, zonder een spoortje vroomheid of kerkelijkheid. In Carousel, de nieuwste toevoeging aan de verhalen, ontmoeten George (Alan Cox) en Lucy (Louisa Clein) elkaar onder de torens van Canary Wharf wanneer hij haar favoriete liedje zingt. Hij is een mysterieuze toeschouwer die aan ‘soul-spotting’ doet. Hij overtuigt Lucy om hem te helpen bij zijn zoektoek naar een vrouw die hij ten huwelijk wil vragen. De scènes verkennen de dimensie van tijd in de stad; niet zozeer tijdreizen, maar een verhoogd bewustzijn van stedelijke momenten en herinneringen waarin alles afhing van een bepaalde keuze. Lucy ervaart ‘vijf minuten die de dag nooit had’ met de liefde van haar leven en ontdekt dat ze meer én minder is dan ze dacht. Mocht dit alles pretentieus klinken, dan kan ik u geruststellen: er zijn genoeg nuchtere momenten van herkenbare humor, gecombineerd met de beste, meest meeslepende liederen van Gregory – vol onverwachte harmonische wendingen die ons weer terugvoeren naar de rivier waar het allemaal begon.