RECENSIE: Committee the musical, Donmar Warehouse ✭✭✭✭✭

Committee

Donmar Warehouse

12 juli 2017

5 Sterren

Boek Nu Dit is zonder twijfel een van de meest spannende nieuwe musicals die je dit jaar zult zien. De briljante acteur en zanger Hadley Fraser en de even fantastische artistiek directeur van de Donmar, Josie Rourke, hebben de handen ineengeslagen met de inspirerende regisseur Adam Penford om iets volkomen nieuws, fris en prachtigs te creëren. Het is een 90 minuten durende 'mash-up' van de dag waarop – om de show zijn volledige titel te geven – ‘The Public Administration and Constitutional Affairs Committee takes oral evidence on Whitehall’s relationship with Kids Company’.

Kids Company was, mocht je de ophef gemist hebben, de inmiddels opgeheven liefdadigheidsinstelling die baanbrekend werk verrichtte voor kinderen die, om wat voor reden dan ook, tussen wal en schip vielen bij hun familie, de staat of andere hulporganisaties. Opgericht en geleid door de charismatische en hoogopgeleide Camila Batmanghelidjh, trok het de meest complexe kinderen aan die vaak in wanhopige omstandigheden verkeerden en regelmatig door andere instanties waren afgewezen. Batmanghelidjh's onvermoeibare overtuiging dat geen enkel kind geweigerd mocht worden, ongeacht de ernst van hun problematiek, vormde de kern van alles wat Kids Company was en deed.

Ze was bovendien een onvermoeibare en getalenteerde fondsenwerver die steun wist te vergaren uit alle lagen van de samenleving. Ik moet hierbij een persoonlijk belang vermelden: ik hoorde voor het eerst over haar via haar optredens in Newsnight op de BBC. Ik stuurde een cheque en hoewel ik niet verwachtte er nog iets van te horen, ontving ik een lange brief van Batmanghelidgh waarin gedetailleerd stond waar en waarom het geld was uitgegeven. Dit soort opmerkelijke persoonlijke betrokkenheid trok bewonderaars aan uit een steeds grotere kring, waaronder supporters in de top van de regering. Dat bleek uiteindelijk wellicht de ondergang van de stichting. Politiek is een intens competitieve arena: de waakhonden van de Westminster-donateurs, het 'Committee' uit de titel, eisten een strenger financieel beheer dan ze daar aantroffen en besloten de stichting met succes met de grond gelijk te maken. Hoeveel kinderen ze daarmee ook daadwerkelijk hebben geholpen, is naar mijn mening nooit vastgesteld.

Het script van deze voorstelling bestaat volledig uit wat er daadwerkelijk is gezegd of op papier is ingediend tijdens de beraadslagingen van deze club goedbetaalde kopstukken in Westminster. Het decor en de kostuums van Robert Jones bootsen met bijna perfect detail de Grimmond Room van Portcullis House na, waar de commissie zetelt. Die getrouwheid aan de realiteit is krachtig en wordt doorgevoerd in elk detail van de productie. Dit strekt zich zelfs uit tot de cast van het commissiepanel, die vaak met griezelige nauwkeurigheid lijken op de echte deelnemers. Het spreekt voor zich dat de acteurs tot het uiterste zijn gegaan om hun levende tegenhangers te onderzoeken. Voor de volledigheid: die personen hebben zelf ook voorstellingen bijgewoond – want waarom zouden ze al deze aandacht aan zich voorbij laten gaan? – en verklaarden zeer tevreden te zijn met de productie.

Waar de zaken afwijken van het strikte realisme, is in de openingstoespraak tot het publiek door de Clerk (Joanna Kirkland) en bovenal in de op muziek gezette tekst. Het betreft meestal herhalingen van wat in dialoog is gezegd, maar dan gearrangeerd met adembenemende verbeeldingskracht door Tom Deering. De componist levert hier de best geschreven nieuwe partituur die we in vele jaren in West End hebben gehoord. Met slechts een strijkkwartet en Torquil Munro op een glanzende vleugel, creëren de arrangementen van Will Stuart een muzikaal landschap dat de onvermijdelijke droge realiteit van een parlementaire hoorzitting volledig transformeert. De regie van Penford balanceert de actie op het toneel perfect met de tekst en muziek, wat resulteert in een absolute voltreffer. De choreografie van Naomi Said versterkt dit met een vocabulaire van ingestudeerde politici-gebaren.

Ja, ik ben het ermee eens dat dit uiterst ongebruikelijk is. Maar dat is de aard van innovatie, nietwaar? Laten we niet vergeten dat we in Londen soms wat achterlopen op waar de musicalwereld naartoe gaat. Echter, recente werken bij de National Theatre en andere producties zijn duidelijke indicatoren dat de sector vooruitgang boekt en ambitieuzer nadenkt over verschillende manieren om verhalen te vertellen. Dit werk valt in de categorie ambitieus origineel en moet worden benaderd met een open blik, vrij van vooroordelen over wat 'musical' zou moeten zijn.

Er is volop drama in het conflict tussen het panel en de twee genodigden: Batmanghelidjh zelf en Alan Yentob, die twintig jaar lang voorzitter was van het bestuur. Sandra Marvin en Omar Ebrahim zijn weergaloos in deze rollen. Marvin is imponerend in de typerende theatrale verschijning van de oprichtster van de stichting, en haar beheersing van de ruimte is elektrisch. Ebrahim speelt de stem van de gecultiveerde, bemiddelde Bohemien, een BBC-topman die zich wellicht iets te laat realiseert dat zijn geduld met het systeem dat hij zelf in stand hield, op is.

Tegenover Kids Company staan de krachten van het pedant legalisme. De voorzitter van de commissie is de gluiperige Bernard Jenkin MP (Cons.), wiens zalvende zelfvoldaanheid uit de politieke ambities sijpelt die Alexander Hanson constant laat doorschemeren. Naast hem zien we Liz Robertson als Cheryl Gillan MP (Cons.), een chique matriarch uit de provincie die nooit een topfunctie zal bereiken, maar al haar tegenstanders te slim af is. De acteurs portretteren deze politici als monsters van eigenwaan met een ondoordringbare dikke huid. Typisch Britse waarden, natuurlijk – de hoeksteen van onze prachtige democratie. Om de onaangename indruk van deze personages wat te verzachten, spelen de acteurs ook andere anonieme rollen, net als de assistent van de commissie, gespeeld door de veelzijdige David Albury.

Eerlijk is eerlijk, het kapotmaken van een organisatie als Kids Company was een kleinigheid voor deze bemoeials, vergeleken met hun grootschalige aanval op de economie en de toekomst van het land (zie Brexit). Dat is wellicht een discussie voor een andere dag, hoewel zulke zaken wel zijlings in het script worden genoemd. Wie weet zien we na het succes van deze onderneming vaker dit soort hoogst originele musicals vanuit dit theater in Earlham Street.

Er is in de stad niets vergelijkbaars te vinden. Ik heb het twee keer gezien en het is duidelijk dat de show prachtig communiceert met mensen die niet per se veel van het onderwerp weten, maar die – zoals de meeste mensen – wel geven om de onderliggende kwesties. Als je dit mist, zul je daar spijt van krijgen. En hetzelfde zou wel eens gezegd kunnen worden over Kids Company zelf.

Foto's: Manuel  Harlan

BOEK TICKETS VOOR COMMITTEE