RECENSIE: Girlfriends, Union Theatre ✭✭✭✭

Girlfriends

Union Theatre

9 november 2014

4 sterren

Howard Goodall heeft een nieuwe musical in het vooruitzicht: de veelbelovende productie Bend It Like Beckham, die volgend jaar in première gaat. Dat vooruitzicht maakte de retrospectieve van het Union Theatre over het werk van Goodall (drie opeenvolgende producties: The Dreaming, Love Story en Girlfriends) zeer actueel, en het eindresultaat was de inherente risico's meer dan waard. Een van de mooiste aspecten van het Union Theatre (en het Landor Theatre overigens ook) is dat het publiek de kans krijgt musicals te zien die in de West End zelden of nooit een revival krijgen. Bovendien krijgt het publiek aanstormend talent te zien, soms in hun debuutvoorstellingen, en kunnen ze de sensatie ervaren van 'erbij zijn' op het moment dat er iets speciaals ontstaat.

Goodall is eigenlijk een miskende held van de Britse musicalwereld. Zijn werk is ambitieus, interessant en vaak erg krachtig, maar hij heeft nooit de aandacht gekregen die bijvoorbeeld een Alan Bennett of David Hare van het National Theatre hebben ontvangen. Toch is zijn werk even belangrijk als dat van hen en bestrijkt het net zo'n breed spectrum aan stijlen. Dit wil niet zeggen dat Goodall geen succes heeft gekend – dat heeft hij zeker – maar welk succes hadden zijn stukken kunnen behalen als de zorg en de middelen die aan The Light Princess werden besteed, waren aangewend om zijn eigen werken te perfectioneren?

Zoals de productie van Girlfriends die nu in het Union Theatre speelt (regie door Bronagh Lagan, muzikale leiding door Freddie Tapner en choreografie door Iona Holland) overtuigend bewijst, beheerst Goodall melodie en compositie op een niveau dat tegenwoordig zeldzaam is in musicaltheater. De partituur heeft een visie en een eenheid die volkomen boeiend en verrukkelijk is; bovendien barst het van de vrouwenstemmen, een zeldzame traktatie op zich.

In het programmaboekje merkt Goodall op:

Mijn muzikale experiment was om te zien of ik op het toneel een wereld kon creëren van contrapuntische polyfonie; oftewel een vocaal wandtapijt bestaande uit verweven, gelaagde zanglijnen over elkaar heen, vergelijkbaar met wat je zou verwachten in 16e-eeuwse koormuziek.

Goodalls experiment is ontegenzeggelijk geslaagd. De partituur is rijk aan melodie en contrapuntische textuur, en wordt onder de vakkundige handen van Freddie Tapner met trefzekerheid gespeeld en met passie, helderheid en muzikale bezieling gezongen. Tapner maakt met deze productie zijn debuut en zijn opkomst belooft veel goeds voor de toekomst van musicals in deze stad. Door verstandig gebruik te maken van twee piano's, aangevuld met blazers en contrabas/cello, zorgt Tapner ervoor dat de begeleiding zo goed mogelijk tot zijn recht komt in een kleine ruimte als de Union.

Hij heeft ook veel zorg besteed aan de zangers. De balans is uitstekend en er is in zowel het solo- als ensemblewerk veel aandacht voor detail, dynamiek en een algehele stijl die ervoor zorgt dat de rijkdom van de partituur niet verloren gaat in een modern 'gevoel', en dat elke noot de juiste aandacht krijgt. Het resultaat is muzikaal opzwepend.

Goodall is ook verantwoordelijk voor de liedteksten, en ook die zijn uitmuntend. Het is niet helemaal duidelijk wie verantwoordelijk is voor de verbindende stukjes dialoog; in een vroege versie van het werk leverde Richard Curtis het script, maar hij wordt hier niet vermeld. Hoewel het materiaal voor deze productie is bewerkt en anders is ingedeeld, valt er op narratief vlak nog wel wat te verbeteren. Sommige scènes kunnen zonder problemen verdwijnen en bepaalde momenten zouden strakker kunnen.

De regie van Lagan is vrij statisch en dat vormt een serieus struikelblok, al ligt dat deels aan de beperkingen van de locatie. Een draaitoneel zou sommige uitdagingen van het stuk direct oplossen. Maar dat wil niet zeggen dat Lagan geen momenten van grote theatraliteit bereikt – het gebruik van een parachute als scherm waarachter geheime geliefden zich in schaduwvorm verstrengelen is briljant en maakt de onthulling theatraal slim. Ook de sfeer van de tijdsperiode is stevig verankerd in de kledingdracht, de manier waarop de cast beweegt en met elkaar omgaat, de kapsels en het algehele gevoel van onzekerheid en tragedie dat constant op de loer ligt.

Het decorontwerp van Nik Corrall is eenvoudig maar effectief. Ik was met name gecharmeerd van de muurschildering op de achterwand, die op een gegeven moment veranderde in het uitzicht van een piloot op het land beneden, en de scène waarin de vrouwen vuurpijlen gebruiken om een door mist verblindde piloot te gidsen is werkelijk zeer knap gedaan.

Niemand in de bezetting valt uit de toon of is niet opgewassen tegen de eisen van het stuk, al schitteren sommige sterren feller dan andere. Het stuk volgt uiteenlopende mensen, voornamelijk vrouwen, die tijdens de Tweede Wereldoorlog samenkomen op een luchtmachtbasis. Allemaal met een verschillende achtergrond en temperament, worden ze vriendinnen in deze ongewone smeltkroes.

Catherine Mort is werkelijk prachtig als Jane. Ze zingt trefzeker en met een stem die doordrongen is van emotie; haar geluid heeft een glansrijk timbre dat puur genot is. Zij heeft de lastigste rol: het meisje dat verliefd is op de charmante officier Guy, die op zijn beurt verliefd is op haar beste vriendin Amy.

Wanneer Amy weigert met Guy naar bed te gaan en de relatie verbreekt, wendt Guy zich tot Jane. Zij deelt het bed met hem omdat ze van hem houdt; hij doet het omdat hij niet wil sterven in de strijd zonder te weten wat seksuele intimiteit is. Jane weet dat Guy eigenlijk van Amy houdt, maar ze kan hem niet weerstaan. Ze verliest hierdoor bijna haar vriendschap met Amy.

Het is een herkenbaar en volkomen oprecht verhaal, dat krachtig wordt verteld tegen de claustrofobische achtergrond van mensen die door de oorlog in barakken op elkaar zijn aangewezen. Mort brengt alle gevoelens en ervaringen van Jane perfect in kaart in een zeer evenwichtige vertolking.

Tom Sterling is lang, ziet er goed uit en is gezegend met een helder tenorgeluid. Hij vertolkt de rol van Guy met gemak, al zou hij het eigenbelang van het personage wellicht iets sterker mogen aanzetten. Guy is uiteindelijk niet erg sympathiek en Sterling hoeft daar niet voor weg te lopen. Als Amy is Corrine Priest lieflijk als het 'goede meisje' dat haar maagdelijkheid niet wil opgeven, al mag ze nog wat meer ontspannen om het personage echt te laten sprankelen.

Catriana Sandison was charmant als Jas en haar lied over de dood van haar broer was een van de dramatische hoogtepunten van de voorstelling, prachtig en intelligent uitgevoerd. Sarah Harlington is uitstekend als de levenslustige Sally, en er is ook goed werk van Jessica Hern (Karen) en Perry Lambert (Lou).

Michael Rees speelt Guy's vriend en de rasechte levensgenieter Gareth, het archetype van de hitsige luchtmachtman. Hij moet nog even werken aan het maken van een consistent personage in plaats van losse momenten. Hij doet een paar uitstekende dingen, maar lijkt op andere momenten onzeker over wie Gareth precies is. Zijn stem is echter krachtig en hij heeft geen enkele moeite met de humor in het stuk.

De gehele cast zingt uitstekend; de dictie is helder en de zuiverheid is constant. Het is geen gemakkelijke partituur om te zingen en het stelt hoge vocale eisen, maar het ensemble voldoet consequent aan die verwachtingen. De grote ensemblenummers zijn een puur genot voor het oor.

Dit is de sterkste van de drie Goodall-producties die de Union dit jaar heeft gebracht. De muzikale leiding van Tapner, een uitstekende cast aangevoerd door Catherine Mort en een levendige, melodieuze en polyfone partituur vormen samen een ware theatrale traktatie. Dit is een van de beste musicalproducties in het Union Theatre van de afgelopen vijf jaar – en de kwaliteit en waarde ervan onderstrepen het enorme belang van het voortbestaan van dit theater.