RECENSIE: The Shark Is Broken, Ambassadors Theatre ✭✭✭✭

Ray Rackham recenseert The Shark Is Broken, nu te zien in het Ambassadors Theatre in Londen.

Ian Shaw (Robert Shaw), Demetri Goritsas (Roy Scheider) en Liam Murray Scott (Richard Dreyfuss). Foto: Helen Maybanks The Shark Is Broken

Ambassadors Theatre

4 Sterren

Boek Tickets

Regisseur Guy Mastersons tour de force-productie van het nieuwe toneelstuk van Ian Shaw en Joseph Nixon begon in 2019 in een theater met 90 stoelen in Brighton, heeft het afgelopen jaar overleefd en heeft nu een perfect onderkomen gevonden in West End. Een golf van muziek begroet het publiek, terwijl een verzameling nummers uit 1974 (van artiesten als de Rubettes en ABBA) het Ambassadors Theatre bijna overstemt. Het doek is op, en Duncan Hendersons versie van 'the Orca' (misschien wel de beroemdste boot in de filmgeschiedenis, afgezien van zijn grotere neef de Titanic) ligt onverstoorbaar op het toneel, prachtig verlicht door het atmosferische lichtontwerp van Jon Clark. De imposante staat van het schip wordt versterkt door Nina Dunns slimme videoframing van de zee rondom Martha’s Vineyard, waardoor het publiek midden in de Atlantische Oceaan wordt geplaatst, net onder Cape Cod, in een tijd die ver genoeg weg lijkt om nostalgisch te voelen en toch zo vertrouwd dat het heel erg in het nu is. Geen decorwissels met locaties die we zo goed kennen uit de film. Geen decors die uit de trekkenwand naar beneden komen. We hebben de boot, de geprojecteerde golven en een gevoel van unheimische contemplatie. Wat volgt is een prikkelende en vermakelijke analyse van drie mannelijke ego's; een tijdsbeeld over het maken van films; en een spiegel die beide voorhoudt aan 2021.

Liam Murray Scott (Richard Dreyfuss) en Ian Shaw (Robert Shaw) Foto: Helen Maybanks

De vertolkingen van alle drie de acteurs zijn zinderend. Demetri Goritsas speelt de zelfverzekerde aanwezigheid van een vermoeide en door de wol geverfde Roy Scheider met perfecte nuance, waarbij hij bijna exact de rol repliceert die Sheriff Brody in het eigenlijke scenario had. Liam Murray Scott brengt een precisie in de grenzeloze energie van Richard Dreyfuss die een masterclass is in het spelen van een levend persoon. Zijn beminnelijke vertolking van Dreyfuss' irritante arrogantie is zo accuraat dat er momenten zijn waarop je net niet hoopt dat Goritsas of Shaw hem overboord duwen. Wat betreft Shaw zelf (die zijn eigen vader speelt, de briljante, rusteloze en aan alcohol verslaafde Robert Shaw), schieten superlatieven tekort. Het is een ongelooflijke vertolking van een man die niet zou misstaan in een Shakespeariaanse tragedie. Er is veel aandacht besteed om de acteurs en prestaties die al bijna vijftig jaar in het popcultuur-geheugen gegrift staan niet simpelweg te imiteren, maar om zelf solide, gefundeerde personages te worden; in het diepe van de Atlantische Oceaan gegooid, doelloos dobberend terwijl de filmmakers proberen een mechanische haai genaamd Bruce te repareren; misschien wel het enige andere personage in het stuk; onzichtbaar maar onverbiddelijk. Dit zijn enkele van de beste acteerprestaties die je momenteel op West End zult zien en alle drie belichamen ze een tijd en plaats in het fragiele bestaan van Hollywood-acteurs en het einde van de Gouden Eeuw van de filmindustrie. Shaws vertolking van een cruciale scène uit de film als de epiloog van het stuk (iedereen die de film heeft gezien, kan raden welke scène dit is) bezorgde iedereen in het Ambassadors rillingen. Een speciale vermelding verdient de dialectcoaching van Kara Tsiaperas.

Liam Murray Scott (Richard Dreyfuss), Ian Shaw (Robert Shaw) en Demetri Goritsas (Roy Scheider). Foto: Helen Maybanks

Het script van Shaw en Nixon is enigszins herschreven om de nieuwe speelduur van 90 minuten voor deze West End-versie te vullen. Het stuk is geestig en er zijn veel momenten waarop hardop wordt gelachen. Dreyfuss die klaagt dat ze wel een man op de maan kunnen zetten, maar een mechanische haai hebben gebouwd die niet werkt in zout water, zorgde voor het eerste gegniffel in de zaal; terwijl Scheider de koppen over Nixon leest in de New York Times. Er zijn misschien iets te veel bewuste knipogen naar de toekomst. Verwijzingen naar de onvermijdelijkheid dat Nixon in de toekomst wel eens 'getrumped' zou kunnen worden als de meest corrupte president, of een uitroep over de staat van de filmindustrie die begon aan een haaien-slasherfilm met de conclusie 'wat volgt? Dinosaurussen?', balanceerden op de dunne lijn tussen een lach en een zucht. Voor de smaak van deze toeschouwer had de verlenging van het stuk naar 90 minuten ook de kans geboden voor een iets stevigere spanningsboog in de relatie tussen Shaw (die gelooft dat hij op zijn 47e is uitgespeeld) en Dreyfuss (die gefrustreerd is dat hij op zijn 27e nog niet eens is begonnen). Dat had de impact van hun inmiddels legendarische ruzies op en buiten de set kunnen vergroten. Dat gezegd hebbende, wat we kregen was een verzameling grappige, interessante en bovenal prikkelende scènes; een kans om achter de schermen te kijken en de realiteit te verkennen van het wachten op een mechanische haai, zodat je er naast kunt 'acteren'.

Demetri Goritsas (Roy Scheider) en Liam Murray Scott (Richard Dreyfuss). Foto: Helen Maybanks

Alle actie speelt zich af op de Orca, de drijvende 'set' van de derde akte van de film Jaws; en net als de ontknoping van de film is Hendersons ontwerp van de Orca voor elke Jaws-fan alleen al de ticketprijs waard. Het is doormidden gesneden, waardoor het publiek getuige kan zijn van cruciale momenten die plaatsvonden tijdens de moeizame opnameperiode. Het oogt bijna als een opengewerkt karkas, een passend ontwerpconcept gezien het materiaal, en Hendersons oog voor detail is voortreffelijk. De claustrofobie die in het script verweven zit, krijgt fysiek vorm in het ontwerp, terwijl meeuwen te zien en te horen zijn die rond en boven drie ijzersterke acteerprestaties vliegen. The Shark Is Broken is een zeldzame vondst, een prachtig voorbeeld van hoe een productie zoveel meer wordt dan de som der delen; zelfs wanneer iedereen creatief gezien boven zichzelf uitstijgt.

De haai mag dan kapot zijn, het stuk lijkt onverwoestbaar.

Nu te zien in het Ambassadors Theatre