Jane Eyre van Blackeyed Theatre keert terug in de theaters en is online te streamen

Regisseur Adrian McDougall vertelt Mark Ludmon hoe Blackeyed Theatre hun tournee van Jane Eyre nieuw leven inblaast, met zowel livevoorstellingen als on-demand streaming.

Foto: Alex Harvey-Brown

Blackeyed Theatre was zes maanden onderweg met een tien maanden durende tournee van hun bewerking van de geliefde roman Jane Eyre van Charlotte Brontë toen de pandemie toesloeg. Ze stonden op het punt het podium op te gaan voor de première in het New Theatre Royal Portsmouth toen Boris Johnson het land opriep theaters te mijden. In lijn met de rest van de sector werd besloten de tour direct na de voorstelling van die avond stop te zetten. "We zouden tot juli doorspelen, met China als laatste maand," herinnert oprichter en artistiek directeur Adrian McDougall zich. "Ik heb eerlijk met de cast gezeten en gezegd dat de kans klein was dat de show nog binnen de tourperiode zou terugkeren – en zeker niet in China, dat destijds het epicentrum was." Het bleek echter niet het einde van de weg: op 3 en 4 november komt de cast weer samen op het toneel voor een live publiek (op veilige afstand) in het Wilde Theatre van het South Hill Park Arts Centre in Bracknell. Bovendien wordt de voorstelling gefilmd om dit najaar online te streamen.

Foto: Alex Harvey-Brown

Het is het slotstuk van een drukke periode waarin Blackeyed Theatre in september ook al een eenmalige voorstelling van een eerdere tournee, The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde, op de planken bracht voor live publiek en filmopnames. "Ik heb de afgelopen zeven maanden harder gewerkt dan ooit," zegt Adrian. "De eerste weken waren vooral gericht op het ondersteunen van ons Jane Eyre-gezelschap, die plotseling zonder werk zaten. Zoals veel freelancers hebben zij niet de rechten die iemand in loondienst in die situatie zou hebben." Blackeyed Theatre wist een subsidie te bemachtigen via het noodfonds van de Arts Council England, waarvan een groot deel naar de ondersteuning van de cast en crew van Jane Eyre ging. Tegelijkertijd was Adrian vastberaden om als theatergezelschap 'relevant' te blijven terwijl de zalen gesloten waren. "Van de ene op de andere dag was ons doel verdwenen; zonder open theaters is wat wij doen simpelweg niet mogelijk. Het ging dus om diversificatie, nieuwe manieren vinden om het publiek te bereiken en relevant te blijven."

Voor het eerst keek Blackeyed naar digitale presentaties. Dankzij de subsidie van de Arts Council kon een eerdere opname van de komedie Teechers (John Godber) uit 2018 deze zomer online worden aangeboden aan scholen, aangevuld met extra materiaal zoals video-interviews met de cast. Ruim 500 scholen maakten hier gebruik van, wat resulteerde in zo’n 13.000 kijkende leerlingen en wat inkomsten uit licentiekosten. "Het kostte veel tijd en moeite om onze producties online te krijgen en iets te ontwikkelen waar mensen daadwerkelijk voor willen betalen, want gratis online theater is op de lange termijn niet houdbaar," legt Adrian uit. "Het geeft niet het juiste signaal af over de waarde van theater. Maar het levert veel op: content waar scholen behoefte aan hebben, cruciale inkomsten voor ons, en royalty's voor de acteurs, ontwerpers en regisseurs van eerdere shows."

Foto: Alex Harvey-Brown

Blackeyed Theatre bouwt nu aan een digitale bibliotheek die on-demand beschikbaar is. Naast Jekyll and Hyde en Teechers is inmiddels ook de film van de musical Oh! What a Lovely War uit 2011 toegevoegd. "We hebben veel geleerd van Jekyll and Hyde; dat was de eerste keer dat we een show echt filmden met het oog op uitzenden," vertelt Adrian. "De balans tussen een live-ervaring en een film is lastig, zeker met publiek in de zaal. Je hebt die toeschouwers nodig om de acteurs net dat beetje extra te geven en voor die gedeelde theaterervaring, maar tegelijkertijd moet je de energie van het podium goed naar het scherm vertalen." Een specifieke uitdaging was de belichting bij gotische verhalen zoals Jekyll and Hyde en Jane Eyre, waar veel met schaduw en duisternis wordt gewerkt. "Zorgen dat de belichting voor zowel de zaal als de camera werkt, is een kunst. En de camera's moeten dichtbij genoeg staan voor de details, maar niet de weg blokkeren voor het publiek." Adrian, die Jane Eyre regisseerde, geeft toe dat film hem aanvankelijk vreemd was, maar dat hij snel heeft geleerd. "Zonder de pandemie hadden we dit nooit overwogen. Het is nu nog lastig te zien, maar op de lange termijn is dit misschien een positief bijeffect: het heeft ons gedwongen het digitale aspect te omarmen." Een enquête onder het publiek van Teechers wees bovendien uit dat de digitale voorstelling de betrokkenheid bij theater juist vergrootte. "De overgrote meerderheid vond dat online streaming het theaterbezoek niet vervangt, maar mensen juist aanmoedigt om vaker naar het theater te gaan en een veel breder publiek bereikt."

Terwijl de cast van Jane Eyre in een 'bubbel' verblijft, vinden de voorstellingen van volgende week plaats na anderhalve dag repetitie om weer in het ritme te komen. Adrian verwacht geen grote wijzigingen in de succesformule die al door meer dan 19.000 mensen in 40 steden werd gezien. "Het gaat om het herscheppen van wat we hadden, maar het wordt interessant om te zien welk nieuw perspectief en welke emoties de acteurs nu meebrengen. Na zo’n lange onderbreking ontstaat er vaak een frisse blik. Gezien de afgelopen zes maanden ben ik benieuwd wat voor impact dat heeft op deze emotioneel geladen show."

Foto: Alex Harvey Brown

Hij beschrijft de voorstelling van Blackeyed Theatre als een getrouwe bewerking van de roman, met een cast van vijf: Kelsey Short als Jane en Ben Warwick als Mr Rochester, geflankeerd door Camilla Simson, Eleanor Toms en Oliver Hamilton. De acteurs zijn tevens muzikanten die de livemuziek van componist George Jennings vertolken om het verhaal vaart te geven. Hoewel het een universeel verhaal is over een onafhankelijke jonge vrouw die haar weg in de wereld zoekt, vermoedt Adrian dat bepaalde aspecten nu extra betekenis hebben gekregen. "Het stuk gaat over Jane die voortdurend vecht tegen tegenslag om lief te hebben en bemind te worden, terwijl ze geconfronteerd wordt met verlies en uitdagingen. Ze is een geïsoleerd figuur – zonder ouders en opgegroeid in een gezin waar ze niet geliefd was – die constant op zoek is naar menselijke verbinding. Het is een lange en vaak eenzame weg. Net als elke grote roman is het verhaal universeel, maar juist dit jaar zal het resoneren. Het voelt alsof we de afgelopen zeven maanden allemaal tegen de stroom in hebben moeten vechten. Uiteindelijk is de boodschap positief: de kracht van de menselijke geest om tegenslagen te overwinnen."

https://youtu.be/mP58-1DdNLw

Adrian verwacht dat de terugkeer naar het toneel met Jane Eyre een emotionele ervaring voor iedereen wordt. "Toen ik in september bij Jekyll and Hyde in de zaal zat, voelde je die enorme honger naar de gedeelde live-ervaring. Bij het slotapplaus kwam er een ontlading van emotie vrij, bij de cast maar zeker ook bij het publiek. Het onderstreepte wat we zo gemist hebben: die gezamenlijke beleving die je alleen in het theater vindt."

Jane Eyre staat op 3 en 4 november in het Wilde Theatre in Bracknell en is daarna dit najaar on-demand te streamen via blackeyedtheatre.co.uk.