Blackeyed Theatre’ın sevilen Jane Eyre prodüksiyonu hem sahnelerde hem de dijital platformda izleyiciyle buluşuyor

Yönetmen Adrian McDougall, Blackeyed Theatre'ın Jane Eyre uyarlamasını canlı performanslar ve dijital yayınlarla yeniden sahneye taşıması üzerine Mark Ludmon ile konuşuyor.

Fotoğraf: Alex Harvey-Brown

Blackeyed Theatre, Charlotte Brontë'nin sevilen romanı Jane Eyre’in uyarlamasıyla 10 aylık bir turnenin altıncı ayındayken Covid-19 patlak verdi. Portsmouth'taki New Theatre Royal’da ilk gece heyecanı yaşanırken, Boris Johnson’ın tiyatroya gitmeme çağrısı üzerine ekip –tüm sektörle eş zamanlı olarak– o akşamki performansın ardından turneyi durdurma kararı aldı. Kurucu ve sanat yönetmeni Adrian McDougall, "Temmuz ayına kadar devam edecektik; son ayımız Çin’de geçecekti," diye anımsıyor. "Oyuncularla oturdum ve dürüstçe, oyunun turne süresi içinde geri dönme şansının çok düşük olduğunu, merkezin o dönem orası olması nedeniyle Çin’in ise imkansız olduğunu söyledim." Ancak yolun sonu gelmiş değildi. 3 ve 4 Kasım tarihlerinde ekip, sadece Berkshire, Bracknell'deki South Hill Park Arts Centre bünyesindeki Wilde Theatre sahnesinde sosyal mesafeli bir seyirciyle buluşmakla kalmayacak; aynı zamanda oyun sonbahar boyunca çevrimiçi izlenebilmesi için kayda alınacak.

Fotoğraf: Alex Harvey-Brown

Bu süreç, Blackeyed Theatre’ın bir önceki turne oyunu olan "The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde"ı (Dr. Jekyll ve Bay Hyde'ın Tuhaf Hikayesi) Eylül ayında yine canlı seyirci önünde sergileyip dijital yayın için kaydetmesini de içeren yoğun bir dönemin zirvesi oldu. Adrian, "Hayatımın hiçbir döneminde son yedi aydaki kadar çok çalışmamıştım," diyor. "İlk birkaç haftamı, bir anda işsiz kalan Jane Eyre ekibimize nasıl destek olabileceğimizi bulmaya adadım. Birçok serbest çalışan (freelancer) gibi, onlar da bu durumda kadrolu bir çalışanın sahip olacağı haklara sahip değillerdi." Blackeyed Theatre, Arts Council England’ın acil müdahale fonundan destek almayı başardı ve bu kaynağın büyük kısmı Jane Eyre oyuncu ve teknik ekibine aktarıldı. Öte yandan Adrian, sahnelerin kapalı olduğu bir dönemde bir tiyatro topluluğunun nasıl "güncel" kalabileceği üzerine kafa yordu: "Bir gecede amacımızı kaybettik, çünkü tiyatrolar açık olmadan yaptığımız iş mümkün değil. Bu yüzden çeşitlenmek, seyirciye ulaşmanın ve varlık göstermenin yeni yollarını bulmak gerekiyordu."

Blackeyed ilk kez dijital dünyaya adım attı. Sanat Konseyi hibesiyle, John Godber’ın komedisi Teechers’ın 2018 yılındaki kaydı, oyuncu röportajları gibi ekstra materyallerle zenginleştirilerek yaz boyunca okulların erişimine açıldı. 500'den fazla okuldan yaklaşık 13.000 öğrenciye ulaşan yapım, lisans ücretleri sayesinde bir miktar gelir de sağladı. Adrian, "İçeriklerimizi internete taşımak ve insanların gerçekten satın almak isteyeceği ürünler geliştirmek için çok emek verdik, çünkü ücretsiz çevrimiçi tiyatro bir yere kadar," diye açıklıyor. "Bu sürdürülebilir değil ve en azından uzun vadede tiyatronun değeri konusunda doğru mesajı vermiyor. Okulların görmek isteyeceği şeyler üretmenin, ihtiyaç duyduğumuz geliri sağlamanın ve oyuncu, tasarımcı, yönetmen gibi isimlere telif ödemenin pek çok avantajı var."

Fotoğraf: Alex Harvey-Brown

Blackeyed Theatre şu anda Jekyll and Hyde ve Teechers kayıtlarının yanına 2011 yapımı İngiliz müzikali Oh! What a Lovely War’u da ekleyerek talep üzerine izlenebilen bir dijital kütüphane oluşturuyor. Adrian, "Yayınlanmak üzere düzgünce kaydettiğimiz ilk oyunumuz olan Jekyll and Hyde ile çok şey öğrendik," diyor. "Canlı bir performansı filme almak, özellikle de salonda seyirci varken zor bir denge. Oyuncuların performansını yükseltmek ve o ortak tiyatro deneyimini, o uğultuyu hissetmek için seyirciye ihtiyacınız var; ancak aynı zamanda sahnedeki enerjiyi ekrana yansıtmak da büyük bir zorluk." Özellikle Jekyll and Hyde ve Jane Eyre gibi karanlık ve gölge kullanımının ön planda olduğu gotik yapımlarda ışıklandırma başlı başına bir mesele. Jane Eyre’in yönetmenliğini de üstlenen Adrian, film dünyasının kendisine başta "yabancı" geldiğini itiraf etse de çabuk öğrenmiş: "Pandemiye kadar bunu hiç düşünmemiştik. Şu an zor olsa da, uzun vadede bu dijitalleşme sürecinin şirketimiz için bir çıkış yolu olacağını düşünüyorum." Teechers ile ilgili bir anketin, dijital ürünlerin tiyatroyla olan bağı güçlendirdiğini göstermesi onu sevindirmiş: "Büyük çoğunluk, dijital yayınların tiyatroya gitmenin yerini almaktansa, insanları daha çok tiyatroya gitmeye teşvik ettiğini ve oyunları normalde ulaşamayacağımız kadar geniş kitlelere ulaştırdığını düşünüyor."

Jane Eyre ekibi şu an bir "izolasyon balonu" içinde ve gelecek haftaki performanslar öncesinde bir buçuk günlük yoğun bir prova yapacaklar. Ancak Adrian, kapanma öncesinde 40 farklı şehirde 19.000’den fazla kişinin beğenisini kazanan bu başarılı formülde büyük bir değişiklik beklemiyor: "Mevcut yapıyı yeniden canlandıracağız ama oyuncuların aradan geçen zamanda kazandıkları bakış açıları ve duygularla oyuna ne katacaklarını görmek heyecan verici olacak. Uzun bir aradan sonra geri dönmek oyuna tazelik katar. Hepimizin yaşadığı bu son altı ayın, zaten duygu yüklü olan bu oyuna nasıl yansıyacağını merak ediyorum."

Fotoğraf: Alex Harvey Brown

Adrian, Blackeyed Theatre’ın yapımını romanın "sadık" bir uyarlaması olarak tanımlıyor. Kadroda Jane rolünde Kelsey Short, Rochester rolünde Ben Warwick’in yanı sıra Camilla Simson, Eleanor Toms ve Oliver Hamilton yer alıyor. Aynı zamanda müzisyen olan oyuncular, besteci George Jennings'in canlı müzikleriyle hikâyeye eşlik ediyor. Bu, dünyada kendi yolunu bulmaya çalışan bağımsız ruhlu bir genç kadının evrensel hikâyesi; ancak Adrian, yedi aylık sosyal mesafe ve izolasyonun ardından bazı temaların seyirci için yeni anlamlar kazanacağına inanıyor: "Oyun, Jane'in tüm zorluklara rağmen sevmek ve sevilmek için verdiği mücadeleyi ve sevdiği insanları kaybetmek de dahil karşılaştığı engelleri anlatıyor. Ailesiz büyüyen ve sevgisiz bir ortamda yetişen Jane, sürekli o insani bağı ve sevgiyi arayan izole bir figür. Yürüdüğü yol uzun ve bazen çok yalnız bir yol. Her büyük roman gibi evrensel, ama bu yıl özellikle yankı uyandıracak bir hikâye. Son yedi aydır hepimiz imkansızlıklara karşı savaşıyormuşuz gibi hissediyoruz. Sonuçta insan ruhunun zorlukların üstesinden gelme gücüne dair çok pozitif bir mesaj veriyor."

https://youtu.be/mP58-1DdNLw

Adrian, Jane Eyre ile sahneye dönmenin herkes için duygusal bir deneyim olacağını öngörüyor: "Eylül'deki Jekyll and Hyde performansında seyirciler arasındaydım ve o ortak canlı deneyime ne kadar büyük bir açlık olduğunu hissettim. Finalde hem oyunculardan hem de seyircilerden dökülen duygu seli, aslında hepimizin neyi özlediğini, neye hasret kaldığını gösteriyordu: Tiyatroda omuz omuza yaşanan o ortak paylaşım anı."

Jane Eyre, 3 ve 4 Kasım tarihlerinde Bracknell'deki Wilde Theatre'da sahnelenecek ve ardından sonbahar boyunca blackeyedtheatre.co.uk üzerinden dijital olarak izlenebilecektir.