INTERVIEW: Roy Smiles vertelt over zijn toneelstuk The Funny Girls

Sarah Day sprak met Roy Smiles over zijn nieuwe toneelstuk The Funny Girls, dat te zien zal zijn in het New Wimbledon Studio en Upstairs at the Gatehouse.

Rosanna Harris en Mia Tomlinson in The Funny Girls. Foto: Michael Wharley Wat was de eerste voorstelling die je in het theater zag? 

Dat was TITUS ANDRONICUS bij de Bristol Old Vic met Gabrielle Drake, die er werkelijk verbluffend in was.

Ik kom uit een arbeidersgezin en was nog nooit in het theater geweest tot ik in Bristol ging studeren. Dat was in 1979 en die herinnering is me altijd bijgebleven. In diezelfde periode zag ik Peter O'Toole MACBETH doen; hij was fantastisch, ondanks dat de critici zich tegen hem keerden.

Kun je je herinneren wat voor gevoel dat je gaf?

Het voelde als thuiskomen. Vanaf het moment dat ik de Bristol Old Vic binnenstapte, wilde ik toneelschrijver worden. Ik houd van het geluid van applaus en de aanblik en geur van de coulissen. Op school stond ik bij Engels altijd onderaan de klas, dus het voelt als een surrealistische droom dat ik nu toneelschrijver ben. Ik had nooit gedacht dat ik het schrijven van één stuk zou overleven. Maar inmiddels staat mijn zevenentwintigste stuk op de planken en zijn er meer dan vijftig producties van mij opgevoerd in het VK, de VS, Zweden, Israël, Nieuw-Zeeland, Australië, Zuid-Afrika en Tsjechië. Ik leef dus de droom, al is die soms wat schamel.

Waarom is theater belangrijk voor je?

Mijn literair agent probeerde in de jaren '90 een sitcom-schrijver van me te maken, maar ik vond de censuur verstikkend. Het voelde als schrijven in een dwangbuis. Als ik voor het theater schrijf, ben ik vrij om mijn mening te geven. Ik schreef over Jezus in Noord-Ierland in het stuk JESUS OF DERRY, wat nooit op televisie uitgezonden had kunnen worden vanwege de spot met religie en sektarisme. En mijn stuk over Kurt Cobain en Sid Vicious – KURT & SID – zou op tv nooit het daglicht hebben gezien vanwege het grove taalgebruik. Theater is de meest vrije van alle kunstvormen.

Wat zorgde ervoor dat je schrijver wilde worden? 

Ik groeide op met een oma uit Newcastle die geobsedeerd was door Westerns. Ik moet 3.10 TO YUMA en SHANE wel twintig keer gezien hebben voor mijn tiende. Oorspronkelijk wilde ik dus Western-schrijver worden. Maar dat veranderde zodra ik naar het theater ging. In de jaren '80 runde ik na mijn studie een theatergezelschap in Brighton. Ik schreef veel sketch-shows die op het Edinburgh Fringe stonden. Ook zat ik in een comedy-duo genaamd Smiles & Kemp, actief van 1985 tot 1989. We maakten filmparodieën en historische thema-voorstellingen van een uur. Ik schreef al het materiaal. Ondertussen schreef ik ook toneelstukken, maar die werden door de gebruikelijke instanties afgewezen. Daarna speelde ik twee jaar in de musical A SLICE OF SATURDAY NIGHT in The Arts Theatre, wat me genoeg inkomen en tijd gaf om overdag te schrijven. In die periode schreef ik SCHMUCKS, over de ontmoeting tussen Groucho Marx en Lenny Bruce. Artistiek directeur Paul Blackman bezorgde me mijn grote doorbraak door het in het Battersea Arts Centre op te voeren in een briljante productie. Sindsdien heb ik niet meer omgekeken.

Je eerste stuk Schmucks werd opgevoerd in 1992. Hoe heeft je schrijfstijl zich sindsdien ontwikkeld? Wat of wie inspireert je?

Toneelschrijver en regisseur Terry Johnson was mijn mentor toen ik een schrijfstage deed bij The National Theatre, dus hij is een grote invloed geweest. Hij stelde voor dat ik een stuk over The Goons zou schrijven, wat uiteindelijk door Michael Codron werd geproduceerd in The Ambassadors Theatre (YING TONG - A WALK WITH THE GOONS). Ik ben al zolang ik me kan herinneren geobsedeerd door Joe Orton. Ik schreef over hem in mijn stuk ORTONESQUE.  Oscar Wilde is een van mijn allergrootste helden. Over hem en George Bernard Shaw schreef ik READING GAOL. Alan Bennett laat me huilen van het lachen; vooral zijn stuk GETTING ON vind ik geweldig. Hij is absoluut een invloed. Ik schreef over hem, Peter Cook, Dudley Moore en Jonathan Miller in mijn stuk over de Beyond The Fringe-groep: BEHIND THE BEYOND, dat werd uitgezonden op Radio 4. Clifford Odets, Tennessee Williams en Arthur Miller zijn mijn meer serieuze invloeden. Over Miller en zijn huwelijk met Marilyn Monroe schreef ik MARILYN/MILLER, wat op het Brighton Festival stond. Van de moderne schrijvers bewonder ik David Mamet, Martin McDonagh en Patrick Marber.  Ik kende Patrick nog uit zijn tijd als stand-upcomedian en hij was altijd erg bemoedigend. Ik denk dat mijn werk door de jaren heen een stuk duisterder is geworden door de loop van mijn leven. Ik belandde op duistere plekken tijdens het schrijven over Kurt Cobain. THE FUNNY GIRLS schreef ik kort daarna om de somberheid te verdrijven. Vorig jaar had ik twee mislukte kankeroperaties die leidden tot een beroerte, waardoor ik maandenlang mijn geheugen en het vermogen om te spellen kwijt was. Ik was bang dat ik nooit meer zou kunnen schrijven. Ik moest spraak- en geheugentherapie volgen. Alles is nu weer goed en ik heb mijn hersteltijd gebruikt om een stuk over Christopher Hitchens te schrijven: HITCHENS: A RAGE TO SPEAK. Mijn zoon merkte op dat alleen ik een stuk zou schrijven over iemand die sterft aan kanker terwijl ik er zelf van herstelde. Het is eerlijk gezegd een vrij duister stuk, hoewel grappig. Ik weet niet of ik nog meer ga schrijven. Ik wacht momenteel op een laatste operatie en ben aan huis gekluisterd. Ik hoop dat de schrijfdrang terugkomt zodra ik weer gezond ben. Maar ik heb ruim vijftig stukken geschreven, dus misschien zijn mijn literaire sappen wel op.

Is er een moment in je carrière waar je het meest trots op bent?

Sean Evans zien als Kurt Cobain en Danny Dyer als Sid Vicious in KURT & SID in The Trafalgar Studios was waanzinnig. De beste acteurs met wie ik ooit heb gewerkt en een droom om naar te kijken, ook al waren de recensies verdeeld. Acteur Sean Patterson speelde Bobby Kennedy in mijn stuk THE LAST PILGRIM; dat was een weergaloze prestatie. Ik stond zelf tegenover Sally Lindsey in THE HO HO CLUB in het Kings Head Theatre, over mijn korte maar gedoemde poging tot stand-upcomedy, en dat was geweldig. Haar oprechtheid als actrice tilde het stuk naar een hoger niveau. Dat gold ook voor Hugo Speer als Orwell in YEAR OF THE RAT bij West Yorkshire Playhouse. De voltallige cast van mijn stuk over het Python-team: PYTHONESQUE op het Edinburgh Festival was een briljante prestatie van het hele ensemble. Ook dat blijft me bij. Maar Sean Evans als Kurt Cobain is waarschijnlijk het hoogtepunt. Hij speelt nu natuurlijk de jonge Morse in ENDEVOUR. Hij bracht me bijna elke avond tot tranen toe.

Je hebt inmiddels meer dan 40 shows geschreven, wat ons brengt bij je nieuwste stuk The Funny Girls. Vertel ons eens over de show en wat je inspireerde.

Ik ben groot fan van Joods-New Yorkse comedy. Mijn twee goden in de jaren '70 waren Woody Allen en Mel Brooks. Ik bracht mijn jeugd door met het nadoen van de Marx Brothers met mijn broer. En een oom gaf me een album van Lenny Bruce toen ik veertien was, wat letterlijk mijn leven veranderde. Ik ben een enorme fan van Neil Simon: BRIGHTON BEACH MEMORIES, THE ODD COUPLE, PRISONER OF 2ND AVENUE, BAREFOOT IN THE PARK, noem maar op. Dus ik had zin om iets heel Joods en 'New York wise-cracking' te schrijven. Toevallig las ik de autobiografie van Joan Rivers en vond het verhaal dat zij Streisands lesbische stalker was in een off-off-off Broadway-stuk hilarisch. Dus ik dacht dat daar wel een toneelstuk in zat. Zoals ik al zei, wilde ik weg van de duistere periode waarin ik onderzoek deed naar Kurt Cobain, dus het is een bewust luchtig, sprankelend stuk geworden. Althans, dat hoopte hij. Ik hield al van Streisand sinds ik als kind WHAT'S UP DOC zag en het is natuurlijk heerlijk om in haar stem te schrijven.

Zonder al te veel te verklappen: waarom zou onze BritishTheatre.com-community een ticket moeten boeken voor The Funny Girls?

Nou, je zult lachen! Het is erg grappig en de actrices in het stuk zijn perfect gecast. Als je van Streisand en Rivers houdt en van New Yorkse comedy, dan zul je een geweldige avond hebben.

The Funny Girls is onderdeel van het New Writing-seizoen in het New Wimbledon theatre. Welk advies zou je beginnende toneelschrijvers geven?

Vermijd het schrijven van biografische stukken. Het heeft bij mij geleid tot een leven vol afwijzingen en armoede. Nee, serieus: probeer je eigen stem te vinden. Ik ben misschien een slechte schrijver, zoals diverse critici hebben opgemerkt, maar ik ben tenminste slecht op mijn eigen voorwaarden. Eigenlijk zijn de critici over het algemeen heel eerlijk tegen me geweest. Je moet niet bang zijn om te falen als schrijver. Mama Cass zong het al: 'Make Your Own Kind Of Music.' De wereld zit vol dromendoders. De meeste leraren die ik had op mijn middelbare scholen lachten me keihard uit toen ik zei dat ik schrijver wilde worden. Maar hier ben ik dan, na dertig jaar op de planken. Wees een Don Quichot. Val alle dromendoders aan met je lans. Droom de onmogelijke droom. Het kan gebeuren.

Tot slot: als je leven een voorstelling was, hoe zou deze dan heten en waarom? De titel van het stuk over mijn eigen leven zou zijn: GOD LOVES A TRIER. Bijna al mijn stukken zijn de afgelopen dertig jaar vrolijk en lacherig afgewezen door de vier grote theaters: The Royal Court, The National, Hampstead Theatre en The RSC. Toch blijf ik doorzetten. Ik probeer mee te doen, de strijd niet op te geven. Als iemand de genoemde stukken wil lezen, vind je hier mijn website. De stukken zijn gratis te downloaden. Het zou leuk zijn als de stukken die nog niet zijn opgevoerd eens gelezen worden. Kom vooral kijken naar THE FUNNY GIRLS als je kunt. Het is een feestje. Het staat vanaf 17 september in de Wimbledon Theatre Studio. BOEK TICKETS VOOR THE FUNNY GIRLS IN NEW WIMBLEDON STUDIO BOEK TICKETS VOOR THE FUNNY GIRLS UPSTAIRS AT THE GATEHOUSE