RECENSIE: Cautionary Tales For Daughters, Jermyn Street Theatre ✭✭✭✭✭

Cautionary Tales For Daughters: Tales your mother never taught you

Jermyn Street Theatre,

31 januari 2017 Boek Tickets

Tanya Holt begint deze onewomanshow met een charmante uitstraling, aan de toetsen begeleid door haar trouwe muzikaal leidster 'Fred' (alias Birgitta Kenyon). Heel even vragen we ons af of we ons op 'Fascinating Aïda'-terrein bevinden, waar hoofdzakelijk luchtig materiaal wordt geserveerd met in de ene hand een kwinkslag en in de andere een (niet noodzakelijkerwijs metaforische) flinke gin-tonic. Die onzekerheid duurt niet lang. Holt toont al snel meer staal dan glimlachjes in haar vlijmscherpe observaties over het leven en menselijke eigenschappen. Ze grijpt naar evenveel muziekinstrumenten als er stijlen, liedvormen, bewegingen en monologen nodig zijn voor de voorstelling. Hoewel alles zorgvuldig is gescript en met oog voor het kleinste detail is gereisseerd, voelt het volkomen spontaan en geïmproviseerd aan. En gevaarlijk. We kunnen met haar alle kanten op, en onder haar leiding doen we dat dan ook.

Na de geraffineerde, onschuldige opener (inclusief een komische parodie op 'My Way'), is het lied over 'Sylvia' in haar toren, die zich afvraagt 'Where am I, and where are you?', simpelweg te treffend en indringend om te negeren. Terwijl de vlotte babbel ons van de ene scène naar de andere voert, vertelt de vernuftige belichting (niet vermeld, maar wellicht het werk van regisseur en medeauteur Robin Kingsland) een eigen verhaal, net als de steeds verontrustender wordende videografie van Vesna Krebs. De extra muziek van Daniel Dibdin versterkt de composities van Holt zelf; de arrangementen zijn gedurfd en verrassend, variërend van uitbundig complex tot een bijna kale soberheid. De rekwisieten van Millie Davies vullen de ruimte op het toneel die nog niet bezet is door een keur aan muziekinstrumenten (wanneer zag u voor het laatst een revue met een draailier of een citer?).

Tegen de tijd dat we 'Bad Tattoo' – een heerlijk spottende '80s power ballad – en 'Gold', over de moderne 'helikopterouder', achter de kiezen hebben, weten we dat we in de handen zijn van een scherpzinnige geest die veel verder gaat dan het gemiddelde cabaret voor bij de koffie. Het gevatte countrynummer 'I Wanna Be A Cowboy' is een bruisende ontleding van genderstereotypen, gebracht als een bitterzoete Dolly Parton in een emotionele breakdown. Daarna volgt 'Daddy’s Girl', dat organisch uitgroeit tot een voordracht in de stijl van de jaren dertig, bijna op de manier van Cicely Courtneidge, maar dan stevig geworteld in de schaduwzijde van het leven. Holt strooit nonchalant met verwijzingen naar Hilaire Belloc, in de vleiende veronderstelling dat het publiek precies begrijpt wat ze bedoelt zonder dat daar uitleg voor nodig is.

Plotseling wanen we ons in de retro-folk van 'A Worthy Man Once In Fayre Garish Towne', gebracht met de beste 'Celtic Connections'-uitgestreken ernst, waarbij het venijn nauwelijks verborgen blijft achter de quasi-16e-eeuwse houtsneden die een smerig roddelverhaal uit de rioolpers illustreren. Dit gaat naadloos over in 'There’s News', een ode aan de geneugten en het snobisme rondom de moderne bevalling, waarna ze het dankbare publiek een figuurlijke ruggenprik in de vorm van een pauze toediend.

De tweede akte (zo zou je het bijna kunnen noemen, aangezien alles wat Holt doet – hoe klein ook – aanvoelt als een drama) begint met 'Cherry, The Amazing Yo-Yo Girl', voorzien van angstaanjagend realistische kermis-retoriek. (Mochten ze ooit een volledig vrouwelijke versie van 'Carousel' opvoeren – en dat is slechts een kwestie van tijd – dan weten we wie bovenaan de lijst staat voor de rol van 'Billie' Bigelow.) Dit is wellicht Holts meest door de Tiger Lillies beïnvloede groteske: een knappe, Mephisto-achtige wals met een flinke scheut Hongaarse Rapsodie. Daarna keren we terug naar de voordrachtstijl van Joyce Grenfell met de gruwelijke geschiedenis van 'Arabella Dare': een waarschuwend geluid voor degenen die het wilde beest van de media proberen te temmen. Elegante omgevingsgeluiden voeren ons vervolgens mee naar de wereld van een van haar meest pakkende personages, 'Chanel, the Label Girl' – een tocht langs de zeven hoofdzonden, waarbij de geest van Lotte Lenya over onze schouder meekijkt.

Abrupt verplaatst Holt ons naar 'The Little House on the Prairie' voor haar perfecte pionierslied: 'O, Little Grey Hair' – een weemoedige blues die ze zelf begeleidt op de zingende zaag. Een perfect uitgevoerde act die Holt ongeveer even geruststellend laat voelen als het spelen van 'Vader Jacob' met een haakse slijper. Waarom doet ze dit? vraag je je af. Wie is zij eigenlijk? Je denkt: ze lijkt zo aannemelijk, zo natuurlijk, zo ongecompliceerd, en toch... en toch... De echte Tanya Holt blijft altijd net buiten bereik. Ongrijpbaar en mysterieus. Bij elk nieuw nummer hopen we onbewust de 'waarheid' te zien en te weten waar we aan toe zijn. Maar Holt kent haar klassiekers en weet dat ze die kaart juist niet moet trekken.

Zelfs wanneer ze beneveld lijkt tijdens de vertelling van een drankorgel in 'Can’t Take Your Drink', laten het hoekige 'Sprechgesang' en het bezwerende 'It’s not OK' maar weinig los. We worden constant geconfronteerd met het leven en moeten toegeven hoe weinig we er eigenlijk van begrijpen. Bovenop die bekentenis komt een esthetische uitdaging: een soort arthouse-cantate over merknamen van huishoudelijke apparatuur, gebracht met een Peggy Lee-swing en een vleugje campy humor. Dit leidt naar de waarschuwing voor gevaarlijk vaarwater: 'Red Flags Are Flying', een gulle portie folk in de stijl van Steeleye Span en Maddy Prior op hun scherpst, rijkelijk besprenkeld met de echo van Barbara Dickson. Denk ik.

Er zijn zoveel invloeden en 'bedeltjes' verwerkt in de armband die deze verrukkelijke en verbazingwekkende show is, dat je ze wel kunt opsommen, maar nog steeds niet begrijpt hoe en waarom ze daar allemaal zijn. Of het hen echt zijn, of slechts een schaduw van fenomenen uit het verleden, ingebeelde voetnoten bij de entertainmentgeschiedenis of illusoire toespelingen op de grootheden uit de cabarettraditie. Om onverklaarbare redenen lijken de geesten van Jake Thackray en Victoria Wood hier zij aan zij aanwezig. Terwijl we allemaal meezingen met de afsluiter 'Yesterday Is Here Again', zijn we ons er pijnlijk van bewust dat er wel eens veel meer waarheid in dat lied kan zitten dan we vermoeden.

En dat is Tanya Holt, beste mensen. Voor zover ik kan beoordelen. Als iemand haar eindelijk eens gaat opnemen – en dat zou echt moeten gebeuren – zullen we deze nummers keer op keer grijsdraaien en, naar ik vermoed, altijd even mysterieus betoverd blijven als bij de eerste kennismaking. Dit is bijzonder. De show is nog tot 11 februari te zien in het Jermyn Street Theatre, voordat de nationale tournee van start gaat.

BOEK TICKETS VOOR CAUTIONARY TALES FOR DAUGHTERS IN HET JERMYN STREET THEATRE