RECENSIE: Coming Up, Watford Palace Theatre ✭✭✭

Mitesh Soni, Neil D'Souza, Goldy Notay en Ravin J Ganatra in Coming Up. Foto: Richard Lakos Coming Up

Watford Palace Theatre

14 oktober

3 Sterren

Koop Tickets

Er zijn al talloze toneelstukken en films verschenen over de Indiase ervaring in Groot-Brittannië. Toch is er opvallend weinig aandacht voor hoe Britse Indiërs worden ontvangen wanneer ze terugkeren naar hun vaderland.

Coming Up van Neil D’Souza vertelt het verhaal van Alan (eveneens gespeeld door D’Souza), die na tientallen jaren in het VK voor zaken terugkeert naar het moederland. Hij ontdekt dat het India dat hij kende enorm is veranderd, evenals zijn relatie met zijn tante en neef. Ook treedt hij in de voetsporen van zijn vader, Jacob, die zowel in zijn jonge als oudere jaren verschijnt, aan de hand van passages uit zijn dagboek. Dit toont Jacobs zware katholieke opvoeding tegen de achtergrond van Gandhi en de Indiase onafhankelijkheidsbeweging.

Als dit klinkt als een hele kluif, dan is dat het ook! Er zijn twee omvangrijke verhaallijnen die meerdere decennia en locaties beslaan en waarbij in totaal zo'n twintig personages betrokken zijn. Dat is op zich geen probleem, maar de regieaanwijzingen eisen dat locaties met 'minimaal gedoe' worden getransformeerd. De snelheid waarmee het stuk heen en weer springt is even wennen (soms gaan personages terug in de tijd binnen dezelfde scène en setting), vooral omdat personages nauwelijks worden geïntroduceerd. Het stuk voelt sterker in de tweede helft, wanneer het verhaal rust vindt en de belangrijkste plotlijnen samenkomen.

Er valt veel te waarderen aan deze productie; de personages zijn complex en interessant, en de gevatte, rijke dialogen voelen authentiek Indiaas aan. Er lopen diverse thema's door het stuk, met name rondom identiteit en het gevoel ergens bij te horen. Alan voelt zich (vermoedelijk) niet helemaal thuis in Groot-Brittannië, maar kan ook niet enthousiast worden over zijn vaderland; hij houdt niet van de cultuur, is vervreemd geraakt van zijn familie en jaagt enkel financieel succes na.

Het is verfrissend om een gecompliceerd portret van een thuiskomst te zien, in plaats van het gangbare 'jezelf vinden'-verhaal; dit gelaagde wereldbeeld houdt het stuk boeiend. India wordt getoond als een land in transitie, waar de kaste-indeling van de jaren dertig is vervangen door een consumptiecultuur, al is de kloof tussen rijk en arm nog steeds immens.

De scènes tussen Alan en zijn vervreemde neef voelden het krachtigst, met uitmuntend spel van beide acteurs. In feite was Alans subplot emotioneler dan dat van Jacob, mede doordat dat laatste verstrikt raakte in onnodige symboliek rond een tijger — een verhaallijn die gerust geschrapt had kunnen worden. Het stuk kende ook een vernuftig einde met een jong Indiaas meisje in een vertrekhal, wat prachtig illustreerde hoeveel Alan (en India) veranderd zijn, waardoor Alan eindelijk zijn ware gevoelens kon verkennen en uiten.

De cast is over de gehele linie uitstekend; het is een echte ensemble-productie waarbij iedereen drie of vier rollen op zich neemt. Er wordt van hen verwacht dat ze van leeftijd, geslacht en accent wisselen, soms zelfs midden in een scène; ze doen dit stuk voor stuk met groot vakmanschap.

Twee acteurs vielen in het bijzonder op: allereerst Goldy Notay, die haar veelzijdigheid toonde als zowel de charmante, energieke jonge Jacob als de tachtigjarige tante van Alan. De twee vertolkingen waren totaal verschillend, maar beide intelligent gespeeld met een sterk gevoel voor humor. Mitesh Soni maakt evenveel indruk als Alans broer Daniel en een worstelende priester; zijn zevenjarige Daniel was een masterclass in hoe een volwassene kinderrollen zou moeten spelen.

Het decor van Rebecca Brower is voortreffelijk; doordrenkt met religieuze symboliek, met een imposante achtergrond en belichting die de mystieke thema's van het stuk versterkte. De bewegingsregie van Shona Morris was prima, maar voelde niet helemaal passend voor dit type voorstelling; het toegenomen gebruik van dans tegen het einde werkte eerder belemmerend, net toen een meeslepende ontknoping zich natuurlijk aandiende.

Coming Up is een stuk dat veel verschillende dingen probeert en vaker de roos raakt dan mist. Met wat scherper montagewerk zou dit een van de meest vernieuwende portretten van identiteitsvraagstukken en culturele zoektochten kunnen zijn.

Coming Up is tot en met 24 oktober 2015 te zien in het Watford Palace Theatre