RECENSIE: Gods and Monsters, Southwark Playhouse ✭✭✭✭

Will Austin en Ian Gelder in Gods And Monsters. Foto: Annabel Vere Gods And Monsters

Southwark Playhouse

4 Sterren

We zijn in het midden van de jaren vijftig en de in Groot-Brittannië geboren filmregisseur James Whale – de man achter Show Boat, Journey’s End en horror-klassiekers als Frankenstein en Bride Of Frankenstein – heeft in geen jaren een film gemaakt.

Whale woont in Los Angeles met zijn huishoudster Maria en leeft in isolement. Zijn gezondheid gaat hard achteruit na een beroerte en hij is veroordeeld tot een seksueel gekwelde oude dag, waarin hij tracht zijn artistieke passies en verlangens na te jagen. Niet het leven dat je wenst voor een creatieve geest als die van Whale.

Zijn leven verandert wanneer Whale een manier vindt om bevriend te raken met zijn tuinman Clayton Boone, een gespierde 'all-American' kerel. Boone is onder de indruk van de regisseur en voelt zich gevleid wanneer Whale vraagt om zijn portret te schilderen. Hij heeft geen flauw benul van wat hem te wachten staat.

Gods and Monsters is gebaseerd op de roman Father Of Frankenstein van Christopher Bram, die later werd verfilmd met Ian McKellen in de hoofdrol. Het is een indringend verhaal over de frustraties van het ouder worden en de verwoestende impact van een beroerte. Whale klaagt voortdurend over een mentale mist, maar weigert medicatie uit angst dat dit zijn geestelijke scherpte zal aantasten.

Whale wordt continu achtervolgd door flashbacks naar bepalende momenten uit zijn jeugd met Barnet en Tozer, zijn vroege liefdes, zowel in zijn geboorteplaats Dudley als in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog.

Russell Labey heeft het boek niet alleen bewerkt voor het toneel, maar tekent ook voor de regie van deze wereldpremière. Dat is geen sinecure, maar Labey’s productie staat als een huis en geeft zijn acteurs alle ruimte om te schitteren in deze knappe bewerking. Het sobere decor van Jason Denvir, het lichtplan van Mike Robertson en de projecties van Louise Rhodes-Brown vloeien naadloos in elkaar over om Whale’s flashbacks en de storm in zijn hoofd te verbeelden terwijl zijn brein hem in de steek laat.

Ian Gelders vertolking van James Whale is een fenomenale prestatie. Een stoïcijnse bravoure schemert door de kwetsbaarheid van zijn broze lichaam heen. Je ziet hem letterlijk worstelen om de controle te behouden terwijl lichaam en geest het opgeven.

Gelders scènes met Maria, gespeeld door Lachele Carl, tonen zijn vlijmscherpe humor terwijl zij hem aanspoort om rust te houden. Ze is zich er terdege van bewust dat hij een deugeniet is en dat zijn escapades gedoogd moeten worden, ook al keurt ze die eigenlijk af.

Will Austin zet Clayton Boone neer als een gespierde lobbes met een klein hartje onder een stoer uiterlijk. Zijn band met Whale is mannelijk, maar ontwikkelt zich op een zorgzame en empathische wijze naarmate hij meer begrip krijgt voor de man die het monster creëerde. Fysiek kun je er soms niet omheen om Austin te vergelijken met Whale's monster, en wellicht is dat ook een deel van de aantrekkingskracht. Boone moet in het reine komen met Whale's homoseksualiteit in contrast met hun vriendschap, en zijn ongemak is bij vlagen voelbaar.

Juist de driehoeksverhouding tussen deze personages maakt Gods and Monsters zo fascinerend. De dynamiek tussen Whale en Boone is constant in beweging, met telkens weer nieuwe wendingen. Whale vindt in Boone een meelevende bondgenoot die langzaam de angsten begint te begrijpen die Whale teisteren nu zijn vermogens hem ontvallen.

Will Rastell en Joey Phillips vertolken niet alleen filmstudent Kay en de arts van Whale, maar brengen ook de flashbacks uit Whale’s leven moeiteloos tot leven. Ze schakelen daarbij moeiteloos over naar het dialect van Dudley. Hun optreden is trefzeker en maakt de achteruitgang van Whale des te hartverscheurend terwijl hij er met betraande ogen bij staat.

Verwacht bij Gods and Monsters geen simpel verslag van de totstandkoming van Frankenstein. Het is veel meer dan dat. Dit is een prachtig verteld verhaal vol humor, emotie en sterk uitgediepte personages. Gods and Monsters biedt een geweldige avond uit en een unieke blik in het hoofd van een creatief genie. Gods and Monsters is tot en met 7 maart 2015 te zien in de Southwark Playhouse