RECENSIE: Guys and Dolls, Chichester Festival Theatre ✭✭✭✭

Clare Foster als Sarah Brown en Jamie Parker als Sky Masterson ©Alastair Muir Guys and Dolls Chichester Festival Theatre 23 augustus 2014

4 Sterren

Wanneer men het heeft over Guys and Dolls, de volmaakte "musical-fabel van Broadway" geschreven door Frank Loesser (muziek/tekst) en Jo Swerling en Abe Burrows (script), gebaseerd op Damon Runyon's The Idyll Of Miss Sarah Brown en andere verhalen, gaat het gesprek meestal over twee dingen: Adelaide's Lament en Sit Down You’re Rockin' the Boat. Enerzijds is dat volkomen begrijpelijk; het zijn fantastische showstoppers. Maar aan de andere kant getuigt het van een miskenning van waar het in Guys and Dolls écht om draait, wellicht door toedoen van eerdere, matige producties.

Het verhaal van Sarah en Sky vormt de motor van Guys and Dolls. In de kern is het Sarah's verhaal, want vrijwel alles wat Sky doet, is voor of met Sarah. Al het andere, inclusief de ups en downs van Nathan en Adelaide, staat in dienst van dat centrale hart. Zonder een scherpe focus op Sarah en Sky komt de show niet volledig tot zijn recht. Natuurlijk kan een versie waarin Nathan en Adelaide in de spotlights staan grappig en memorabel zijn, maar het is niet de essentie.

In het Chichester Festival Theatre speelt nu een reprise van Guys and Dolls die precies die essentie raakt. Onder regie van Gordon Greenberg begrijpt deze productie haar fabelachtige oorsprong (overal kleur en uitvergroting, inclusief een gangster verkleed als non op een fiets). De voorstelling is zo opgebouwd en getimed dat tekst, dialoog, personages, liedteksten en muziek versmelten tot een samenhangend, meeslepend geheel. Geen enkel lied voelt hier uit de lucht gegrepen. Alles draait gelukkig om Sarah en Sky en hun hartverwarmende romantiek.

Met Jamie Parker als Sky en Clare Foster als Sarah heeft Greenberg het perfecte duo gevonden om zijn productie aan op te hangen.

Parker is verbazingwekkend goed als de charmante, zelfverzekerde gokker; de man die kan drinken en lachen met de mannen, dames kan verleiden, een goed verhaal vertelt en een kans op een snelle klapper ruikt met de precisie van een Zwitsers uurwerk. Sky is de man die elke man wil zijn en waar elke vrouw bij wil zijn. Parker brengt die uitstraling moeiteloos over.

Tegelijkertijd is hij getalenteerd genoeg om de barstjes in Sky’s pantser te tonen: zijn verbazing over zijn gevoelens voor Sarah, het onderdrukken van zijn lustgevoelens bij haar dronken avances vanuit een gevoel van fair play, zijn verdriet als hij haar teleurstellend, en uiteindelijk zijn grenzeloze vreugde om haar echtgenoot te zijn.

Daarbij zingt hij met verve en allure. Luck Be A Lady Tonight bruist van passie in Parker's vertolking; het gevoel dat werkelijk alles afhangt van één worp met de dobbelstenen is voelbaar en spannend. Maar ook in het tedere I'll Know en het beschouwende My Time Of Day laat Parker zijn veelzijdigheid prachtig zien. Vocaal vraagt de rol veel, en gecombineerd met de acteereisen is het vaak een bijna onmogelijke opgave. Parker brengt het allemaal tot leven – levendig, verleidelijk en zinderend.

Wanneer in een gesprek met Sarah het begrip "chemie" tussen twee mensen valt, bevriest Parker. Hij houdt het moment vast, terwijl hij recht in de ogen van de ademloze Sarah kijkt. Die stilte tussen hen zegt meer over hun instinctieve gevoelens voor elkaar dan welke dialoog dan ook. Als diezelfde vonk later weer overslaat wanneer "chemie" opnieuw ter sprake komt, kun je bijna een ei bakken op de zinderende spanning tussen het tweetal. Geniaal gedaan.

Foster is volmaakt als Sarah en vormt het ideale tegenwicht voor Parker's Sky. Zij belichaamt alles wat Sky niet is: beheerst, gereserveerd, in zichzelf gekeerd, plichtsgetrouw, vastberaden om de zielen van anderen te redden zonder aan haar eigen geluk te denken. Foster laat dit allemaal zien, maar weet Sarah vanaf het begin beminnelijk te maken. Dat is een knappe prestatie.

In de Havana-scène is Foster subliem. Ze brengt Sarah's transformatie nauwgezet in beeld: van wantrouwige onzekerheid via een door rum gevoede bevrijding naar een openhartige, warme overgave aan de liefde. Ze is fenomenaal om naar te kijken en haar vertolking van If I Were A Bell is puur plezier en een les in acteren.

Vocaal biedt ze alles wat Sarah nodig heeft. Haar I’ll Know is loepzuiver en stralend, met indrukwekkend zachte noten die zowel hoop als pijn vangen. In I’ve Never Been In Love Before bereiken zij en Parker een harmonie die onweerstaanbaar is; het soort zang dat je tot tranen toe roert. En het iconische Eleven O'Clock-nummer, Marry The Man Today, geeft Foster de kans om haar komische en vocale talenten te tonen, een kans die ze met beide handen aangrijpt.

Samen zijn Parker en Foster puur dynamiet; het beste duo Sky en Sarah dat ik ooit heb gezien of gehoord. Aan het einde van de voorstelling, wanneer Sky achter Sarah staat en haar teder maar bezitterig omhelst en Sarah zich in zijn armen vlijt, zie je in één oogopslag de oog voor detail die deze vertolkingen zo gedenkwaardig maakt.

Peter Polycarpou is een degelijke Nathan Detroit die de lachers op zijn hand krijgt. Zijn beste momenten – en die zijn werkelijk uitstekend – vinden we in de rioolscène in de tweede akte, tijdens zijn interactie met de sluwe Big Julie (een indrukwekkende, onmogelijk lange Nic Greenshields). Er is uitstekend karakterwerk van Nick Wilton, die van Harry The Horse iets memorabels maakt, en Neil McCaul die een genot is als Sarah's beschermende maar ondeugende oom Arvide.

Ian Hughes is heerlijk kwiek en kleurrijk komisch als Benny Southstreet. Harry Morrison zingt Nicely-Nicely Johnson onberispelijk, al maakt hij de dialoog soms wat te druk en onrustig. Als hij dat zou laten varen, zou hij perfect zijn. Zijn Sit Down werd glorieus gezongen en het duet met Hughes, het titelnummer, is bruisend en vrolijk.

Sophie Thompson's nogal platte en karikaturale vertolking van Adelaide vond ik persoonlijk storend en niet grappig. Alsof Lucille Ball een zombie speelde in een musical; zo zag het eruit en zo klonk het. Pas toen Foster zich bij haar voegde voor Marry The Man Today, leek ze meer dan een kirrende kalkoen op drift.

Er zat geen warmte in, geen onderliggend verdriet – wat Adelaide juist zo menselijk maakt. Ze hoort te stralen in haar twee Hot Box-nummers, als groot contrast met de stress die Nathan haar in het echte leven bezorgt. Dat gezegd hebbende, het publiek in Chichester was dol op haar en de regisseur gaf haar de laatste buiging. Voor mij is Adelaide echter een interessanter, complexer en oneindig veel grappiger personage dan Thompson hier liet zien.

Greenberg heeft naar mijn idee te weinig aandacht besteed aan het ensemble. In Guys and Dolls hoort iedereen op het toneel een specifiek doel te hebben, een bijdrage aan de fabel van Broadway. Hier stonden ze er te vaak alleen maar om te zingen en te dansen.

De choreografie is verrassend genoeg niet bijzonder inventief of geslaagd. De Ouverture, de Havana-scène en de inleiding naar de rioolscène misten samenhang. In Havana ontbrak elk spoor van de zwoele, bedwelmende sfeer en de exotische passie die daar nodig is. Foster moet dat in haar eentje zien te redden. Carlos Acosta en Andrew Wright lijken niet te hebben begrepen hoe cruciaal dans deze momenten kan versterken. De rest van de dans was vakkundig, maar gaf geen aanleiding tot een staande ovatie.

De muziek onder de ervaren leiding van Gareth Valentine klinkt fantastisch, met een sterke nadruk op het koper. Slim genoeg begonnen sommige nummers zonder begeleiding, waardoor tekst en muziek naadloos in elkaar overliepen. Alles werd met de juiste energie, vaart en precisie uitgevoerd.

Ik moet bekennen dat ik een krachtigere percussie miste in de orchestraties; te vaak ontbrak een duidelijke 'pulse'. Bovendien was ik geen fan van de toevoegingen aan Sit Down You’re Rockin' the Boat, wat aanvoelde als een poging om de magie van Brotherhood of Man uit How To Succeed te kopiëren. Sit Down is Nicely's getuigenis – dat heeft alleen een zanger in topvorm en een krachtig koor nodig. Een solomoment voor General Cartwright voegt daar weinig aan toe.

Het decor van Peter McKintosh werkt aardig, maar is wat onbeholpen en had kleurrijker gemogen. Dat geldt ook voor de kostuums. Wel zijn er slimme details: Nathan en Adelaide dragen altijd paars-tinten, terwijl Sky en Sarah in blauw en rood gekleed gaan (behalve in Havana). Alleen Jamie Parker komt weg met dat laatste Leger des Heils-uniform. De schoenpoetskraam is een geïnspireerde vondst die de actie stevig verankert in de hectiek van Broadway.

Wat men ook zegt, Guys and Dolls is niet onfeilbaar. Het kan vreselijk misgaan. Dat is hier niet het geval. De focus ligt terecht op Sarah en Sky, en Foster en Parker zijn simpelweg 'par excellence'. U zou wel gek zijn om hun wereldklasse optredens te missen.