RECENSIE: Hatched 'N' Dispatched, Park 90 ✭✭✭✭

Foto: Philip Lyons Hatched 'N' Dispatched

Park 90 Theatre, Finsbury

02/09/15

4 Sterren

Dit nieuwe toneelstuk van Michael Kirk en Gemma Page vindt zijn oorsprong in Kirks herinneringen aan een jeugd in Derby op de drempel van de jaren zestig. We bevinden ons op de rand van maatschappelijke veranderingen, maar we hebben het bekende startpunt van Philip Larkin 'tussen het einde van het verbod op Chatterley en de eerste LP van de Beatles' nog niet bereikt. Hoewel wat we hier zien in veel opzichten een pure komedie is met bravoure-achtige kluchtelementen, is er een ondertoon van ernst, zelfs duisterheid, die gaandeweg de avond toeneemt. Aan het eind bekruipt je het gevoel dat de humor grotendeels een verdedigingsmechanisme is tegen het maatschappelijk verstikkende effect van genderstereotypering en overgeërfde vooroordelen.

Theatre 90 is ingericht 'in the round', of liever gezegd 'in het vierkant'. We bevinden ons in een tuttige, ietwat sleetse jaren vijftig huiskamer, met doorleefd meubilair en twee centrale punten – de drankkast en een nieuwe platenspeler – beide verscholen in de hoeken tussen het publiek. Het drama speelt zich af in real-time, met één pauze. We zijn getuige van het verloop, of liever de ontaarding, van een familiefeest dat georganiseerd is ter ere van twee gebeurtenissen: een begrafenis en een doop.

Het huis is van de fletse en timide Irene (Wendy Morgan) en haar dochter Susan (Diana Vickers). Het is Irene's echtgenoot Arthur die plotseling is overleden, maar hij lijkt het leven op dezelfde pretentieloze en onopvallende manier te hebben verlaten als hij het geleid heeft. Ondanks het feit dat zijn gemoedelijke portret de gebeurtenissen overziet, moet hij de schijnwerpers delen met de viering van een nieuw begin. Irene's dominante zus Dorothy (Wendi Peters) heeft bepaald dat de uitvaart en de koffietafel samengevoegd moeten worden met de dienst en het feest voor de komst van haar nieuwste kleinzoon, Clifford. De volwassenen komen dus bij elkaar om ogenschijnlijk hapjes en drankjes voor te bereiden voor een grotere kring vrienden en buren, maar naarmate de alcohol vloeit, gaat de deksel van de sudderende pan vol familiale rancune en spanningen. Veel van wat volgt is werkelijk erg grappig, maar elke grap bevat meestal een venijnige steek. Het is geen onschuldig vermaak.

Foto: Philip Lyons Er zijn tal van zichtbare invloeden in dit stuk, maar het slaagt erin deze met gemak te integreren. Het vertoont veel gelijkenissen met de Britse soaps die zich afspelen in de Midlands en het noorden van Engeland die we allemaal kennen. Er is geen personage van wie ons onthullingen van een of andere soort bespaard blijven. Meestal gebeurt dit behendig, al vond ik dat het tempo na de pauze een tikkeltje inzakte toen we ons wat mechanisch door het verleden van de personages heen werkten. Maar er zijn ook oudere dramatische invloeden. Zo voelde ik de verre aanwezigheid van J.B. Priestley's When We Are Married in de gevolgen – zowel bevrijdend als ontwrichtend – van de ontdekking dat relaties niet zo onwrikbaar zijn als ze lijken. En naarmate de toon grimmiger werd, bespeurde ik meer dan een vleugje Distant Voices, Still Lives. Er is veel onderdrukte pijn en fysiek geweld (dat later openlijk uitbreekt), grotendeels gepleegd door de mannen tegen de vrouwen. Drank en feesten dienen zowel als brandstof als masker voor de problemen, zodat de onmogelijke matriarch Dorothy aan het eind nog steeds kan beweren dat 'elk huisje zijn kruisje heeft'. Maar onderhuids is het in wezen een verhaal over onbekwame mannen die indirect worden aangestuurd door zeer capabele vrouwen aan wie echte maatschappelijke rollen en leiderschap worden ontzegd. Juist deze sociale dynamiek creëert een monsterlijk kreng als Dorothy, om wiens manipulaties het hele plot en de cast draaien.

Het komt zelden voor dat een productie al in zo'n vroeg stadium zo 'scherp' is. De tekst is snedig en vlot, de decors, rekwisieten, belichting en kostuums zijn perfect op elkaar afgestemd, en de vertolkingen getuigen van een focus, komische timing en een speels gemak die je normaal niet verwacht bij een voorstelling die net uit de try-outs komt. Maar kijkend naar de ervaring van deze cast in TV-series en het theater, is dat misschien minder verrassend. Er zijn verschillende bekende veteranen uit televisiesoaps en de rest heeft een indrukwekkende waslijst aan rollen in West End en repertoiretheater op hun naam staan. Net zoals het stuk goed in elkaar zit, zijn de productiewaarden uitstekend. Elke criticus zou deze productie ongetwijfeld bestempelen als een uitermate vermakelijk en geslaagd avondje uit naar het theater. De doorwinterde critici op de persavond lachten in ieder geval veel meer dan normaal.

Maar de kern van deze avond ligt in de zorgvuldig uitgewerkte details van de vertolkingen. Misschien wel de grootste beloning van deze voorstelling is niet de luidruchtige humor of de triestheid en verspilling achter de meeste levens, maar het simpele genot van een ensemble dat perfect op elkaar is ingespeeld. Ze genereren een enorme komische energie zonder de kansen te verliezen om individueel pathos en karakterdetails te ontwikkelen.

Foto: Philip Lyons

Wendi Peters overrompelt iedereen in de hoofdrol. Er zat meer dan een vleugje Hyacinth Bucket in haar absurde pretenties en standsverschil, maar je kreeg ook een gevoel van hoe slim en krachtiger zij was vergeleken met de rest van haar familie, en hoe al hun sociale vooruitgang dus aan haar te danken was, ondanks de menselijke tol. Als haar echtgenoot Teddy heeft Kevin McGowan een vrij ondankbare rol, maar hij benut de momenten die hij krijgt uitstekend. Evenzo heeft James Wrighton, als hun zoon Kenneth, de moeilijke taak om het interne conflict te tonen tussen zijn verlangen om een alfaman te zijn en het feit dat hij in de kern nog steeds een moederskindje is. Hij bewaarde een delicaat evenwicht tussen zwierige charme en een woede die net onder de oppervlakte sluimert. Maar voor mij was Matthew Fraser Holland, als de getergde en gepeste schoonzoon Ollie, de beste van de heren. Hij zorgde voor veel knap komisch spel wanneer hij op het toneel stond en bracht de braafheid en kwetsbaarheid van zijn personage geloofwaardig over. Het was een mooie vondst in de tekst en prachtig geacteerd toen de kans om de rollen eindelijk om te draaien bij de tirannieke Dorothy uitgereken bij hem kwam te liggen.

Een van de plezieren van de avond was het samenspel tussen de vrouwen: of het nu in solidariteit of conflict was, er was een soepelheid en natuurlijkheid die zeer aantrekkelijk was in de vele scènes waarin de vrouwen samen verschenen. Danielle Flett als Corinne, de in Londen geboren vrouw van Kenneth, toonde zowel kracht in haar verzet tegen Peters, kwetsbaarheid door haar ambivalente positie in de familie, als een sympathieke tederheid naar de jongere vrouwen. Als Dorothy's dochter Madeleine zorgt Vicky Binns voor een verbluffend begin van de avond en maakt daarna optimaal gebruik van een ingetogen maar alomtegenwoordige rol. Een van de meest fijngevoelige acteerprestaties komt van Wendy Morgan, die een groot deel van de avond de tweede viool moet spelen naast haar zus, maar ze staat haar mannetje wanneer dat nodig is, net als haar pittige dochter, die aan het eind van het stuk definitief lijkt te breken met de vooroordelen van haar voorouders.

Dit stuk kan worden gezien als een pikante klucht of als iets dat onverwacht veel melancholischer is; maar hoe dan ook is het een door en door boeiende avond waarbij je de tijd totaal vergeet.

Hatched 'N' Dispatched speelt nog tot en met 26 september 2016