RECENSIE: Intimate Apparel, Park Theatre ✭✭✭✭

Intimate Apparel Park Theatre 19 juli 2014 4 Sterren Lyn Nottage's Intimate Apparel, momenteel in het Verenigd Koninkrijk te zien (na de transfer van de Ustinov Studio in Theatre Royal Bath) in het Park Theatre, is een prachtig geschreven, scherpzinnig en suggestief stuk. Het belicht de levens en omstandigheden van Afro-Amerikanen rond 1905, terwijl het tegelijkertijd spreekt over het gebrek aan waarheid dat de moderne identiteit doordringt en de manier waarop bijna iedereen geheimen heeft en deze gebruikt om zijn uiterlijke zelf vorm te geven.

De tekst is pijnlijk eerlijk, teder lyrisch en de personages trillen en gloeien van het leven.

Het vertelt het verhaal van Esther, een naaister op leeftijd die een kamer huurt in een pension. Ze verdient haar brood met het naaien van lingerie voor welgestelde dames op 5th Avenue en voor minstens één prostituee uit de Tenderloin-wijk. Ze koopt schitterende stoffen van een eenzame Joodse man, meneer Marks, die een kleine boetiek runt. Zij tovert zijn stoffen om tot kledingstukken van ongelooflijke schoonheid en detail.

Ze spaart elke cent die ze kan, verstopt de kostbare bankbiljetten in de patchwork-deken op haar bed, en wacht geduldig op de dag dat ze een schoonheidssalon voor 'gekleurde dames' kan openen. Ze leidt een eenvoudig, eerlijk en eenzaam leven en wijst de aandacht af van mannen met 'goede banen' in hotels – sjouwers en obers. Geduldig wachtend.

Dan ontvangt ze een brief. Omdat ze niet kan lezen of schrijven, leest een van haar rijke cliënten de brief voor en schrijft, in ware Cyrano-stijl, de antwoorden terug. De correspondent, George, is een eenzame man die werkt aan de aanleg van het Panamakanaal. Na een lange briefwisseling komt hij naar New York en de eerste keer dat ze elkaar ontmoeten, trouwen ze.

De tweede akte beslaat wat volgt; een deel is delicaat en teder, een deel verrassend en oprecht verdrietig; soms voorspelbaar, soms buitengewoon sensueel. Alles is geschreven met gratie, waarheid en de bitterzoete nasmaak van ervaring. Het slotbeeld van Esther, hard aan het werk achter haar naaimachine, is krachtig en spreekt tot de verbeelding; een symbool van moed, kracht en een onwrikbaar gevoel voor rechtvaardigheid.

De regie is charmant en slim in handen van Laurence Boswell, wiens werk aanzienlijk wordt versterkt door het uiterst vernuftige decorontwerp van Mark Bailey. Het decor maakt de actie niet alleen visueel interessant, maar weerspiegelt ook de centrale thema's. Er zitten verborgen werkelijkheden in Bailey’s decor; net zoals elk hoofdpersonage geheimen heeft, geldt dat ook voor het toneelbeeld. Bailey's werk is geïnspireerd en de belichting van Ben Ormerod draagt enorm bij aan de impact.

Toch bevat de productie twee grote gebreken. Het meest hinderlijke is het accentwerk. Behalve bij de pensionhoudster en meneer Marks, komen en gaan de accenten, zijn ze soms onbegrijpelijk fout en doen ze afbreuk aan de authenticiteit van de verder (grotendeels) eerlijke vertolkingen. Rick Lipton staat vermeld als dialectcoach, maar zijn werk, met name bij George en mevrouw Van Duren, wordt ofwel genegeerd of is simpelweg onjuist.

Het tweede minpunt betreft de muziek, die te modern is voor de setting en vloekt met het algemene gevoel van authenticiteit.

Tanya Moodie is uitstekend als de spil van het stuk, Esther. Esther is een opmerkelijk personage, een fel onafhankelijke vrouw die grote risico's durft te nemen en ongebruikelijke keuzes maakt. Moodie reageert daar voortreffelijk op; haar acteerkeuzes zijn onverwacht en gevarieerd, waardoor het personage pulseert met rauwheid en een diepgevoelde eerlijkheid. Ze straalt warmte uit wanneer ze vreugdevol is en vertolkt de oneindige witte kou die wanhoop brengt met een adembenemende intensiteit.

De scènes waarin ze haar passie voor prachtig gemaakte, handgedecoreerde stoffen deelt met meneer Marks, zijn werkelijk schitterend. Wanneer ze de onwaarschijnlijk delicate stof streelt die hij haar aanbiedt voor haar trouwjurk, is het onmogelijk om niet te voelen wat haar hand voelt, te zien wat haar ogen zien en te baden in haar gloed van puur plezier. En het moment waarop ze meneer Marks de kamerjas aantrekt die ze heeft gemaakt van exotische zijde die hij speciaal voor haar vond, is zo sensueel en opwindend als je zelden op een toneel ziet.

Maar Moodie's beste momenten komen onverwacht: haar afschuw wanneer meneer Marks terugdeinst voor haar aanraking; haar woede als mevrouw Dickson haar toekomstige briefvriend-echtgenoot als waardeloos afdoet; haar tolerantie voor Mayme's leven als prostituee; haar offers voor George en, afzonderlijk, voor Mayme; haar openlijke beschuldiging van de lafheid van mevrouw Van Duren. Moodie speelt elk moment buitengewoon effectief – door interessante, ongebruikelijke en geïnspireerde keuzes.

Toch is de prestatie van de avond niet van haar, ondanks (of misschien juist doordat) Esther de centrale figuur is. Het is de meneer Marks van Ilan Goodman die hier het beste acteerwerk laat zien.

Met oog voor het kleinste detail is Goodmans Marks werkelijk perfect. Hij vat de verlegenheid, de eenvoud en de traditionele Joodse identiteit van de man met verve en opmerkelijke vaardigheid samen. Zijn scènes met Moodie zijn de hoogtepunten van het stuk. De onderdrukte passies van Marks zijn duidelijk zonder dat Goodman ze er te dik bovenop legt. Het is in elk opzicht een geweldige prestatie.

Rochelle Neil en Chu Omambala, respectievelijk als Mayme en George, vallen buiten de boot. Beiden geven matte vertolkingen die de glans van de tekst en het andere uitstekende acteerwerk wegnemen. Omambala is vaak onverstaanbaar, wat zijn spel niet helpt, maar dat is het niet alleen. Beiden lijken 'aan het acteren' te zijn, en tegenover Moodie lijken ze op een flakkerend kaarslicht onder een felle, stralende zon. Ze zijn er wel, maar je ziet ze nauwelijks.

Sara Topham, afgezien van het accent, slaagt er goed in om de tragische figuur van de alcoholistische 'trofee-vrouw' neer te zetten, gevangen in haar opsmuk op 5th Avenue en voortdurend op de vlucht voor zichzelf. Als de bemoeizuchtige pensionhoudster, mevrouw Dickson, is Dawn Hope in topvorm; haar monoloog over haar eigen huwelijk en moeder is een van de tedere momenten die niet exclusief toebehoren aan Moodie of Goodman.

Zoals de titel al suggereert, staat in dit stuk lingerie centraal – damesondergoed van rond de eeuwwisseling. Maar het gaat er zeker niet alleen daarover. Het gaat over de intieme geheimen die we allemaal bewaren voor degenen met wie we omgaan, samenleven, liefhebben, trouwen of werken. En, het allerbelangrijkste, het gaat over trouw blijven aan jezelf.

Maar net als de zijde en de zijdezachte kledingstukken waar Esther op haar naaimachine op zwoegt, is dit een stuk dat zowel functioneel als delicaat is, noodzakelijk en toch een tikje exotisch, liefdevol vervaardigd en weelderig om te ervaren. En net als alle prachtige lingerie, verdient het om gezien te worden.

Boek tickets voor Intimate Apparel