RECENSIE: It Shoulda Been You, Brooks Atkinson Theatre ✭✭✭✭✭

It Shoulda Been You

Brooks Atkinson Theatre

7 April 2015

5 Sterren

Goed, het gaat dus over een bruiloft. Eén van de twee zussen gaat trouwen. De bruid is Joods, de bruidegom niet. Geen van beide moeders ziet het huwelijk zitten, maar om verschillende redenen. De moeder van de bruid is een archetypische Joodse moeder; die van de bruidegom een klassieke alcoholiste die haar oogappeltje niet wil laten gaan. Voeg daar twee energieke vrienden aan toe die fungeren als bruidsmeisje en getuige, een bijna almachtige weddingplanner, twee vaders die geen idee hebben wat hun kinderen van hen verlangen, en een opgedoken ex-vriend van de bruid, en je hebt de ingrediënten van It Shoulda Been You, een nieuwe musical die momenteel in try-out is in het Brooks Atkinson Theatre op Broadway.

Want als je meer verklapt, bederf je de heerlijke ervaring van de komische plotwendingen en geloof me, je wilt op geen enkele manier zien aankomen wanneer alles op zijn kop wordt gezet—zelfs wanneer de schijnbaar alwetende weddingplanner bekent: "die zag ik niet aankomen". Ik wist van niets en daar ben ik blij om, want wanneer het gebeurt, is het zo oprecht onverwacht, schokkend en prachtig dat je lacht op die onbevangen, allesoverheersende manier die je doet denken aan je gelukkigste kindertijd.

Zodra je de twists kent, zie je achteraf hoe zorgvuldig en vernuftig de hints zijn gelegd en de valstrik voor je is opgezet. Je kunt niet anders dan de vakkundigheid bewonderen waarmee het plot, de tekst en de liedteksten zijn opgebouwd. Omdat de auteurs je slim op het verkeerde been zetten met minstens twee mogelijke ontknopingen voordat de echte onthulling komt, is totale verbazing gegarandeerd. Laat je verrassen; je zult er geen spijt van krijgen.

It Shoulda Been You is bedacht door componist Barbara Anselmi en het script en de liedteksten zijn geschreven door Brian Hargrove. Deze laatste heeft een lange carrière in het schrijven voor televisie en dat is te merken: zijn schrijfstijl is prijzenswaardig kernachtig, personages zijn helder en slim geschetst, en hij schrijft met een visueel oog voor zowel het verhaal als de personages, met veel snelle scènewisselingen. De liedteksten (naast Hargrove hebben vijf andere schrijvers extra teksten geleverd) zijn werkelijk uitstekend: gevat en weemoedig waar nodig.

De vaart en de opbouw van het verhaal zijn subliem. Dit is een zeer goed geconstrueerd werk—haal de muziek weg en je houdt een zeer degelijke komedie in één akte over, in de stijl van de vroege Neil Simon, maar dan heel modern. Er zijn ontelbaar veel lachsalvo’s, waarvan er veel onverwacht komen; je denkt te weten waar de grap landt, maar hij komt uit een totaal andere hoek.

Anselmi's muziek is charmant, melodieus en vaak erg mooi. Er zitten een paar weergaloze solo's en duetten tussen in verschillende stijlen, sterke komische nummers gedreven door personages en een paar aanstekelijke ensemble-hits. Misschien verlaat je het theater niet neuriënd, maar de muziek ervaren als onderdeel van de show is ongetwijfeld een genot en verschillende nummers zorgen moeiteloos voor een staande ovatie.

Jenny, de zus van de bruid, heeft een buitengewoon krachtige ballad: Beautiful. Het is een lijflied van grote kracht en werkt hier fantastisch als ontroerend karakterstuk. Sterker nog, als er niet al een Carole King-musical met diezelfde naam bestond, was Beautiful misschien wel een betere titel geweest voor dit stuk.

In essentie gaat de hele show over schoonheid, en de liefde die verschillende soorten schoonheid voortbrengt, creëert en erkent. Het zijn niet alleen de fysiek perfecte bruid en bruidegom die mooi zijn—iedereen in het verhaal is voor iemand mooi, althans aan het eind van de rit. Ouders hebben de schoonheid van hun kinderen geaccepteerd, kinderen zien de schoonheid in hun ouders, en iedereen heeft de pracht van waarheid en acceptatie ingezien.

De centrale verhaallijn richt zich op Jenny, de volslanke zus van de bruid. Zij is de capabele, verstandige dochter op wie haar moeder vertrouwt, de warme en zorgzame zus van de bruid. Maar ze kampt met overgewicht en betreurt dat ze nooit in haar moeders trouwjurk zal passen (zoals haar zus dat wel gaat doen). Ze heeft de hoop bijna opgegeven dat iemand haar ooit mooi zal vinden, ondanks haar aantrekkelijke gezicht, charismatische uitstraling en levenslust. In haar nummer, Beautiful, beoordeelt ze zichzelf openhartig in haar ondergoed, dromend dat iemand haar op een dag mooi noemt en niet alleen "aardig"—wat, zoals we van Sondheim hebben geleerd, iets anders is dan "goed".

Lisa Howard is verbluffend goed als Jenny. Zij is hier de echte ster. Haar zang is vol en zuiver, met klanken die sprankelen en ontroeren. Ze heeft een perfect komisch gevoel, maar is ook een meester in de rauwe, emotionele scènes die zich ontvouwen in deze ongebruikelijke huwelijkscatastrofe. Het is een integere, moedige en ronduit bravoure-achtige vertolking. Haar optreden alleen al is de prijs van het kaartje waard.

Sierra Boggess en David Burtka zijn bijna onwaarschijnlijk mooi, zowel los van elkaar als samen, als het dolgelukkige koppel. Beiden zijn perfect en spelen met precisie en vaardigheid op elkaar in. Burtka's "song and dance" met zijn vader over een huwelijkscontract is een slimme en vernuftige routine, en Boggess geeft haar speciale vocale glans aan A Little Bit Less Than, een prachtige ballad over de waarde van eerlijkheid.

Chip Zien amuseert zich kostelijk als de grappige oude vader van de bruid, en als gevolg daarvan geniet het publiek ook van hem. Michael X. Martin is wat te flets als de strenge, afstandelijke vader van de bruidegom, maar hij werkt desondanks goed genoeg om de komische sneltrein om hem heen niet te vertragen. Nick Spangler en Montego Glover zijn simpelweg verrukkelijk als de beste vrienden van het bruidspaar en hun verrassingslied op de bruiloft is een heerlijk 'over-the-top' moment van ongebreideld speelplezier.

Als de jongen met wie de bruid eigenlijk had moeten trouwen, is Josh Grisetti ronduit fabelachtig. Vanaf zijn hilarische opkomst (ik heb nog nooit een personage op zo'n manier geïntroduceerd zien worden) tot zijn beschamende, maar uiterst ontroerende en effectieve bekentenis in het damestoilet, is hij een puur genot. Hij brengt het hart in het stuk en deelt dat vervolgens met de rest. In alle opzichten geweldig.

Het stuk speelt met de vorm door drie personages tegen het publiek te laten praten: de weddingplanner (Albert) en zijn assistenten. Edward Hibbert kabbelt aangenaam mee als Albert, maar je kunt je niet aan de indruk onttrekken dat de rol meer te bieden had en dat een scherpere acteur en zanger de rol tot een absolute publieksfavoriet had kunnen maken. Regisseur David Hyde Pierce, bijvoorbeeld, zou lagen en details hebben gevonden die Hibbert onbenut laat.

Alberts assistenten, gespeeld door Adam Heller en Anne L. Nathan, zijn op een humoristische wijze neerslachtig maar desondanks gewiekst. Beiden verschijnen ook als andere personages: de maffe oom en de sletachtige tante. Nathan is vooral vraatzuchtig en grimmig als de tante, en haar geterroriseer van Spanglers personage is erg grappig.

Tyne Daly mist geen enkel moment als Judy, de moeder van Jenny en de bruid. Het is een rol die Daly als gegoten zit en waarmee ze al haar theatrale spierballen kan tonen zonder zich te forceren. Ze is grappig en gevat, venijnig moederlijk en op alle vlakken perfect. Ze is goed bij stem en haar vertolking van de 'eleven o'clock number', What They Never Tell You, is superieur en denderend gebracht.

Maar de kers op deze huwelijkstaart is Harriet Harris, die werkelijk straalt als de immer aangeschoten moeder van de bruidegom, Georgette. Harris is een genot als de overspannen moeder die niet wil dat het moment aanbreekt dat ze niet langer de belangrijkste vrouw in het leven van haar zoon is. Haar hilarische nummer, Where Did I Go Wrong, waarin ze haar mislukte pogingen opsomt om haar oogappel in de richting van een celibatair leven als priester of een leven als homoseksueel te sturen, zindert van die speciale humor die voortkomt uit pure angst. Zelfs het feit dat ze haar zoon blootstelde aan de gloriedagen van Sondheim mocht niet baten, klaagt ze, terwijl haar gedachten alweer dwalen naar de volgende gin-tonic.

Harriet en Daly zijn samen magnifiek; ze staan tegenover elkaar als twee kemphanen in galajurk. Hun scherpe gevecht met woorden wordt op zinderende wijze gebracht. Ze is ook volkomen geloofwaardig als de moeder van haar onwaarschijnlijk perfecte zoon en haar onwaarschijnlijk saaie, maar fantastische minnaar van een echtgenoot. Harriet schetst een meesterlijk portret van rijkdom in crisis: neerbuigend, in paniek en volmaakt ellendig.

Hyde Pierce regisseert alles met meesterlijke precisie en sprankelend élan. Het prachtige en veelzijdige decor van een luxe hotel van Anna Louizos wordt optimaal benut, met talloze verborgen en zichtbare deuren en gangen, en een uitstekend gebruik van verschillende niveaus om beweging, continuïteit en spanning op te bouwen.

Niet verrassend zijn de kostuums van William Ivey Long spectaculair mooi; de variaties op blauw en roze die hij heeft gekozen zijn schitterend. Iedereen ziet er op elk moment piekfijn uit. Zelfs de afgrijselijke outfit voor de mannenverslindende tante, een triomf van smakeloosheid, is een hoogstandje van stijl en perfecte 'foutheid'.

Josh Rhodes zorgt voor leuke, veelal subtiele choreografie die eerder het hart verwarmt dan de hartslag versnelt. Er waren momenten dat wat flitsender voetenwerk gewenst was geweest, maar over het geheel genomen is de stijl perfect en het effect zeer aangenaam.

Lawrence Yurman zorgt ervoor dat de muziek optimaal wordt uitgevoerd en gezongen; op het orkest valt niets aan te merken. De liedjes stralen een oprechte vreugde uit en dragen elk bij aan het totaalplaatje van deze 'mooiste dag uit het leven van de bruid'.

Dit is het type musicalcomedy dat evenveel nadruk legt op beide delen: muziek én komedie. Het is een hartverwarmend, meeslepend en verrukkelijk geheel. Net als bij een bruiloft is er sprake van een zorgvuldige planning en opbouw; net als bij een bruidstaart zijn er vele lagen en de beste ingrediënten gebruikt om ervoor te zorgen dat het iedereen aanspreekt. Het is niet mierzoet, maar verrassend en ontroerend, zoals elke goede bruiloft hoort te zijn.

Een sublieme cast, een slimme en levendige regie, een genietbare partituur en een gevat script. Een musicalhuwelijk van het beste soort. Met een rasechte Broadway-ster in het middelpunt: Lisa Howard.

Kijken dus. Zorg dat jij niet diegene bent tegen wie de rest moet zeggen: "It Shoulda Been You" die het had moeten zien.

RESERVEER KAARTEN VOOR IT SHOULDA BEEN YOU IN HET BROOKS ATKINSON THEATRE