RECENSIE: The Last Ship, Neil Simon Theatre ✭✭✭✭✭

De cast van The Last Ship. Foto: Joan Marcus. The Last Ship

Neil Simon Theatre

31 oktober 2014

5 Sterren

Het is Halloween op Broadway. Een man met een paardenmasker gaat drie rijen voor me zitten. De vrouw achter hem vraagt of hij het afzet voor de voorstelling. Zijn vriend snauwt haar toe dat Mr. Ed een fictief personage was en dat paarden niet kunnen praten. Een van de drie Elphaba's naast de vrouw lacht. De sfeer in de zaal is lacherig maar onzeker – dit is immers een nieuwe musical. Wordt het een 'trick' of een 'treat'?

Snel vooruit naar het applaus: terwijl het enthousiasme van het publiek begint te luwen, stijgt een eenzame figuur uit de orkestbak omhoog. Geheel in het zwart gestoken, kaal, maar met twee perfecte zwarte hoorns op zijn glimmende schedel en een glas whisky in zijn hand. Hij heft het glas naar het publiek. Het is Sting. Een geweldige Halloween-verrassing.

Hij is daar omdat hij de componist en tekstschrijver is van The Last Ship, een nieuwe musical met een script van John Logan en Brian Yorkey, die nu zijn eerste Broadway-seizoen beleeft in het Neil Simon Theatre. De productie is geregisseerd door Joe Mantello met choreografie van Steven Hoggett.

Als u het type theaterbezoeker bent dat alleen houdt van luchtig vermaak met flitsende danspasjes en liedjes die uit volle borst worden gekeeld, dan is The Last Ship niets voor u. Als u houdt van bombastische effecten, oorverdovende rocknummers en plots waarbij u niet hoeft op te letten, is The Last Ship niets voor u. Als u alleen musicals wilt zien met veel humor, geromantiseerde liefde en een groots, gelukkig einde, dan is The Last Ship niets voor u.

Maar...

Bent u echter een theaterliefhebber die gelooft dat musicaltheater in de juiste handen tot alles in staat is; houdt u van uitdagende thema's en complexe personages; geniet u van nummers die de persoonlijkheid, relaties en gevoelens van de personages werkelijk verdiepen; vindt u sombere, rauwe thema's die de realiteit weerspiegelen niet erg; waardeert u een analyse van moeilijke vragen, inventief toneelbeeld en een partituur die een krachtig, samenhangend geheel vormt; en ziet u uw musicals graag uitgevoerd door mensen die daadwerkelijk kunnen acteren én zingen? Dan is The Last Ship een fantastische 'trick': een ware Broadway-'treat' in een totaal onverwachte vorm.

In de kern gaat The Last Ship over liefde, identiteit en acceptatie. Het verhaal speelt zich af in een klein Engels stadje dat volledig draait om de scheepsbouw, waar generaties lang schepen zijn gebouwd voor kopers over de hele wereld. Een koppige jongeman weigert zijn vader te volgen in de scheepswerf en besluit als zeeman de wereld te ontdekken. Hij wil dat zijn vriendin meegaat, maar zij weigert, onzeker of dat het leven is dat ze wil. Hij belooft voor haar terug te keren. Wat hij ook doet... vijftien jaar later. (Idioot.)

Bij zijn terugkeer is zijn vader begraven, de scheepswerf gesloten, en weigeren de mannen van het stadje hun roeping als scheepsbouwer op te geven. Zijn vriendin woont inmiddels gelukkig samen met een andere man (een 'verrader' in de ogen van de scheepsbouwers) die haar heeft geholpen haar zoon op te voeden – de zoon die ze kreeg na het vertrek van de jonge zeeman, de zoon van wie hij het bestaan niet wist.

Het verhaal richt zich op de vraag of de zeeman en zijn oude liefde weer bij elkaar komen, of een zoon zijn vader (beide vaders) zal accepteren, en of het stadje zichzelf kan herpakken na het verlies van de broodwinning die generaties in stand hield. Het is een grimmig, moedig en meeslepend verhaal dat, als je je ervoor openstelt, even inzichtelijk als aangrijpend is.

Mantello en Hoggett ensceneren de actie fantasierijk en met een enorme vloeiendheid; scènes vloeien in elkaar over, net als de personages. Het sublieme lichtontwerp van Christopher Akerlind versterkt de enscenering onmetelijk. Begrijpelijkerwijs voelt het stuk erg mannelijk aan, met kroeggevechten, vakbondsgeschillen, solidariteit onder arbeiders en een pastoor die als de beste kan drinken. De bewegingen van Hoggett weerspiegelen dit: er wordt veel gestampt en gebeukt, wat zeer effectief werkt.

Dit alles contrasteert prachtig met de meer intieme momenten – de overgang van tiener naar volwassene, de keuzes over de toekomst, een begrafenis, de scène waarin de afwezige vader zijn zoon leert dansen, en de pijnlijke herinneringen van de moeder.

Bovendien maakt het prachtige, veranderlijke decorontwerp van David Zinn meer dan een dozijn locaties mogelijk met gemak en stijl, en het slotbeeld van het wegvarende schip is even krachtig als opwindend. Het is allemaal heel eenvoudig gedaan; het gevoel van de plek wordt, als een eigen personage, net zozeer neergezet door het spel van de acteurs met het decor als door het ontwerp zelf.

Het meest interessante is dat, ondanks een gebrek aan vrouwen in het productieteam (Casting lijkt de enige uitzondering), de vrouwelijke personages het meest gelaagd, complex en sensationeel vertolkt zijn. Eigenlijk draait de hele show, hoe het ook mag lijken, om Meg Watson. Zij wordt achtergelaten en de pastoor zorgt voor haar; de mannen van wie ze houdt komen uit de wereld van de scheepsbouw; de driehoek tussen de drie belangrijkste mannen in haar leven heeft haar in het centrum; ze werkt in de pub en woont in het stadje. Links- of rechtsom, elk aspect van The Last Ship draait om de opmerkelijke vrouw die Meg is.

Rachel Tucker is spectaculair indrukwekkend als Meg Dawson, het meisje dat werd achtergelaten door Michael Esper's Gideon. Ze heeft een harde, pragmatische buitenkant die een gebroken hart verbergt. Maar als een leeuwin staat ze niet toe dat haar zoon iets overkomt. Haar zang is fenomenaal goed, of ze nu het zeer geestige "If You Ever See Me Talking To A Sailor" brengt of de ballads "When We Dance" and "It's Not The Same Moon" met finesse hanteert.

Ze brengt perfect de verwarring over die je mag verwachten wanneer iemand van wie je hield, de vader van je kind, plotseling weer in je leven opduikt en zijn eeuwige liefde verklaart. Haar felle, beschermende liefde voor haar zoon is kristalhelder en de eerlijkheid in haar besluiteloosheid en verwarring is prachtig neergezet. Deze Meg is een sterke, door-en-door echte vrouw die een zwaar leven met gratie en mededogen heeft doorstaan.

Sally Ann Triplett is fantastisch bij stem als Peggy White, de trouwe echtgenote van Jackie, de leider van de scheepsbouwers. Haar vertolking van "Sail Away" is prachtig. Zij is overduidelijk een van de steunpilaren van de gemeenschap en de bezieling die ze in de rol legt is essentieel. Ze is op haar allerbest wanneer ze de rouwenden bij een begrafenis leidt in een opzwepend, levensbevestigend lied: "Show Some Respect".

Shawna M Hamic heeft zichtbaar plezier als de stoere kroegbazin met een cricketbat die elke dronkenman aankan, en haar "Mrs Dee's Rant" knalt de tweede akte binnen. Ook is er mooi werk van Dawn Cantwell die de jonge Meg speelt; een precies goed gedoseerde, innemende vertolking die de toon zet voor de avond.

In de dubbelrol van de jonge Gideon die naar zee vluchtte en Meg's zoon Tom, is Collin Kelly-Sordelet bij zijn Broadway-debuut in elk opzicht een genot. Zijn rol is complex – hij moet de sporen laten zien van de man die Gideon zal worden, en de sporen van de man die Gideon heeft gevormd. Hij doet dit uitstekend, met veel charme en die ongemakkelijke recalcitrantie die zo typerend is voor de tienerjaren. "The Night The Pugilist Learned How To Dance", Tom's duet en dans met Gideon, is pure magie, net als de ballads waarin ze vrede vinden: "Ghost Story" en "August Winds".

Er wordt buitengewoon gezongen door Jimmy Nail die de rol van Jackie White – de rots van een man die de scheepsbouwers aanvoert – werkelijk perfect neerzet. Hij zet een hard, onverzettelijk personage neer, maar wel een die je onmogelijk niet mag, en het indrukwekkende slotbeeld van de show werkt vooral zo goed dankzij zijn solide optreden. Zijn stem klinkt als een misthoorn: een wonder van rauwe kracht.

Fred Applegate lijkt een serieuze kanshebber voor een Tony Award voor zijn sublieme vertolking van Father O'Brien, de spirituele leider van de gemeenschap. Hij waakt over zijn kudde met een passie en oneerbiedigheid die sommigen misschien onheilig zouden noemen. Hij drinkt, rookt, is niet vies van een beetje verduistering als het voor een goed doel is, en fungeert als het morele kompas voor iedereen die hem ontmoet. Het is een rijke, geestige en diep ontroerende rol. De stem van Applegate is in topvorm: een glorieus tenorgeluid met grote kracht. Zijn bijdrage aan het titelnummer "The Last Ship" en zijn tedere finale "So To Speak" zijn ronduit bezielend.

Zoals we gewend zijn maakt Aaron Lazar grote indruk met een beheerst en innemend optreden. Hij speelt Arthur, Meg's huidige vriend en de man die Tom als zijn eigen zoon heeft opgevoed. Omdat hij de gelederen van de scheepsbouwers heeft verlaten wordt hij door hen gehaat, en door de reactie van Meg op Gideons terugkeer raakt hij in verwarring. Het zou makkelijk zijn om van Arthur een onbeduidende, kille man te maken, maar Lazar laat dat niet gebeuren. Zijn Arthur is net zo complex en warm als Gideon, waardoor het volkomen duidelijk is waarom Meg zo verscheurd is in haar keuze. Bovendien zingt hij met een prachtige mannelijke bariton die een genot is om naar te luisteren.

Michael Esper maakt van Gideon een passend sexy, zelfverzekerde maar totaal verloren man. Het bevaren van de wereldzeeën heeft hem geen rust gebracht, en Esper maakt dit op subtiele wijze duidelijk. Het is een vertolking vol vakmanschap en charme, en Esper is zeker opgewassen tegen de aanzienlijke vocale eisen van de partituur van Sting. "All This Time" introduceert zijn personage vol overgave, maar ik was vooral gecharmeerd van de manier waarop zijn zang gedurende de show meegroeide met de veranderende inzichten van zijn personage. Je moet van steen zijn om niet geraakt te worden door zijn spel aan het einde van de tweede akte; het is prachtig gedoseerd, oprecht en wars van sentimentalisme.

Het luidruchtige ensemble levert uitstekend werk; niemand valt uit de toon en iedereen is er volledig op gericht om deze nieuwe musical met passie te laten slagen.

De muzikale leiding van Rob Mathes is eersteklas en het orkest brengt de muziek met een rauwe resonantie die perfect bij het script past. Het is een coherente en melodieuze partituur, vol energie en kansen, en Mathes haalt er alles uit: ingetogen waar nodig en vurig op andere momenten.

Dit is echt een uitstekende nieuwe musical. Een geweldige cast, prachtige muziek, sterke personages en een verhaal vol met de rauwheid van het leven op de dunne scheidslijn tussen geluk en tragedie. Het is geen 'Billy Elliot aan zee' en ook geen 'Once met schepen'. Het is een unieke visie die draait om liefde, identiteit en acceptatie. Een geweldige avond in het theater.