RECENSIE: The Jungle, Playhouse Theatre ✭✭✭✭✭

Mark Ludmon bespreekt Joe Murphy en Joe Robertsons The Jungle na de transfer naar het Playhouse Theatre

The Jungle. Foto: Marc Brenner The Jungle

Playhouse Theatre

Vijf sterren

Boek nu De 'Jungle' in Calais, op het hoogtepunt de thuishaven van zo’n 8.000 vluchtelingen, werd het symbool voor de enorme uitdaging waar Europa voor staat door mensen die op de vlucht zijn voor conflict en onrust in Afrika en het Midden-Oosten. Het onvergetelijke stuk The Jungle van Joe Murphy en Joe Robertson verkent de harde realiteit van het leven in het kamp en onderzoekt wat mensen dreef om hun leven te wagen, duizenden kilometers af te leggen en uiteindelijk aan het Kanaal te belanden in de hoop op asiel in Groot-Brittannië.

Waar een deel van de Britse media de Jungle gebruikte om angst voor vluchtelingen aan te wakkeren, onthult dit toneelstuk wat het kamp betekende voor de mensen die er verbleven. De populaire naam roept wellicht een primitief beeld op, maar het stuk herinnert ons eraan dat het oorspronkelijk 'Dzhangal' was, een Afghaans Pasjtoe-woord dat 'dit is het bos' betekent – een weerspiegeling van een smeltkroes van rassen, culturen en religies die op één plek samenkwamen.

Murphy en Robertson, die het Good Chance Theatre in het kamp oprichtten, vieren hoe deze uiteenlopende groepen historische vetes opzij zetten om samen een gemeenschap op te bouwen, compleet met eigen kerken, moskeeën, een school en restaurants. Spanningen ontaarden soms in geweld, maar de leiders van de gemeenschap blijken de situatie onder controle te hebben. Hoewel de schrijvers twee jonge mannen uit Yorkshire zijn, schuwen ze de confrontatie met de impact van Britse 'wereldverbeteraars' niet – vrijwilligers die kwamen helpen op een moment dat sommigen in het kamp daar niet direct behoefte aan hadden. Hoewel de vrijwilligers uiteindelijk essentiële steun bieden, stelt het stuk ook aan de kaak hoe koloniale interventies door Groot-Brittannië en andere Europese landen hebben bijgedragen aan de instabiliteit in Afrika en het Midden-Oosten, wat heeft geleid tot de huidige crisis.

The Jungle in het Playhouse Theatre. Foto: Marc Brenner

We zien een dwarsdoorsnede van vrijwilligers – allemaal wit – variërend van twee 18-jarigen (Alex Lawther als de intense Eton-student en Rachel Redford als een brok gepassioneerde verontwaardiging) tot de meer ervaren Jo McInnes en Dominic Rowan, en Trevor Fox als de ouder wordende hippie die hoopt zijn tekortkomingen als vader goed te maken. Maar het stuk draait primair om het verhaal van de migranten. Ben Turner schittert als Salar, de eigenaar van het belangrijkste restaurant in de Jungle, die zijn diepgewortelde woede over de verwoesting van zijn geboorteland Afghanistan onderdrukt om een leider en vredestichter in het kamp te worden. Ammar Haj Ahmad speelt Safi, een Syrische academicus die als verteller de mix van hoop en verlies vangt die gepaard gaat met het vluchtelingschap ver van huis. Mohammad Amiri is innemend als de 15-jarige Norullah, die gedwongen wordt volwassen te worden terwijl hij herhaaldelijk probeert de oversteek naar Engeland te maken. Hartverscheurend is John Pfumojena als de getraumatiseerde Okot; zijn relaas over de reis vanuit Soedan maakt de verschrikkingen die zoveel vluchtelingen hebben doorstaan pijnlijk tastbaar.

De duisternis, intensiteit en woede worden goed in evenwicht gehouden door humor en momenten van vreugde, ondersteund door muziek en spektakel van de cast, waaronder muzikanten Moein Ghobsheh en Mohamed Sarrar die beiden via de Jungle naar het VK kwamen. De impact van de voorstelling is mede te danken aan het decor van Miriam Buether. Net als bij de oorspronkelijke enscenering in de Young Vic, is de traditionele zaal van het Playhouse Theatre volledig getransformeerd tot het Afghaanse restaurant van Salar. Het publiek zit aan geïmproviseerde tafels en krijgt af en toe chai of platbrood geserveerd, waardoor je volledig wordt ondergedompeld in de wereld van het kamp (al wordt dit enigszins verzacht door de airconditioning en de stijlvolle bar en toiletten van het theater).

Onder regie van Stephen Daldry en Justin Martin dendert de actie voort, terwijl we de geschiedenis van het kamp volgen vanaf de oprichting in januari 2015 tot de uiteindelijke verwoesting door bulldozers in oktober 2016. Met rake steken onder de gordel naar de autoriteiten en de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken Theresa May, spreekt er zowel woede als een pleidooi voor begrip uit het stuk. Met een wrange ironie worden we eraan herinnerd dat de vluchtelingen juist in Calais strandden uit liefde voor Groot-Brittannië, de cultuur en het voetbal; ze kunnen niet begrijpen waarom ze niet welkom zijn in het land waar ze zo graag deel van uit willen maken. Het kamp mag dan weg zijn, maar het slot van het stuk benadrukt dat de vluchtelingencrisis voortduurt. Bijna twee jaar later zwerven er nog steeds vluchtelingen rond in de regio Calais en elders in Europa, wat van The Jungle een urgent en belangrijk theaterstuk maakt dat je niet mag missen.

Te zien tot 3 november 2018

RESERVEER TICKETS VOOR THE JUNGLE