RECENSIE: Threesome, Union Theatre ✭✭✭

Threesome

Union Theatre,

Vrijdag 17 maart 2017

3 sterren

Boek tickets

Er is absoluut een markt voor toneelstukken die, in de woorden van schrijver-regisseur Jamie Patterson, 'de dingen zeggen die iedereen denkt, maar niemand hardop uitspreekt', en dit stuk heeft die markt zeker gevonden. Nadat het vorig voorjaar een onverwachte hit was in het festivalcircuit, kwam de voorstelling naar de Union voor een even succesvolle speelreeks van twee weken. Nu is het terug: langer, groter en, zoals men zou kunnen zeggen... meer bevredigend.

Ja, dames en heren, het gaat over seks. Het is een sekskomedie, een luchtig tussendoortje over een tikkeltje verveeld getrouwd stel dat — na vele jaren afwezigheid — weer eens naar een nachtclub gaat om een meisje op te pikken voor 'in de slaapkamer'. Patterson schreef het stuk (excuseer de woordkeuze) als vehikel voor zijn partner April Pearson (bekend van 'Skins' op Channel 4) en bouwt de show rond haar centrale rol als de onverstoorbare vamp Lucy. Verre van een makkelijke prooi voor het getrouwde stel — de verkrampte Kate (Gemma Rook) en de zogenaamd losbandige Sam (Chris Willoughby) — ontpopt Lucy zich als de gastvrouw van dit charmante onderonsje. Ze speelt het duo volledig uit de tent, breekt de muren van hun lauwe, geremde relatie (en hun ego's) af en transformeert hen op een manier die alleszins een verbetering is.

De casting is essentieel voor het succes van deze onderneming, en het stuk brengt ons in meer dan één opzicht een trio. Pearsons achtergrond ligt voornamelijk bij tv en film, Rook is een rasechte theatermira met een koele, stalen uitstraling die voorkomt dat haar Kate ooit zwak oogt, en Willoughby heeft als troefkaart zijn roeping: hij is een begenadigd stand-up comedian. Deze drie verschillende vormen van intelligentie die op het toneel de interactie aangaan, zorgen voor een fascinerend schouwspel. Het stuk werkt op zijn best wanneer ze hun eigen persoonlijke krachten ten volle kunnen benutten.

Patterson geeft ze daarvoor, tot zijn eer, alle ruimte. Komend uit de wereld van de onafhankelijke cinema (hij maakte 11 films in de afgelopen 10 jaar), is dit zijn debuut als toneelschrijver, en het is een uiterst robuust en veelbelovend debuut geworden. Hij begint op bekend terrein door de 'pick-up' te tonen in een filmfragment (montage: David Fricker, camera: Cliff Trail). Dit zet de spelregels voor de ontmoeting uiteen en vestigt direct de stem van de schrijver: de personages luisteren heel goed naar elkaar, of althans, Lucy doet dat, en zo beseffen we dat wij hetzelfde moeten doen. Dat is waar de lach zit. Patterson verwerkt ze aan de lopende band in het script, bijvoorbeeld: Kate: Raad eens hoe oud ik ben. Lucy (die 25 is): 35? Kate (terneergeslagen): Ik ben 31. Lucy (laconiek): Dat is hetzelfde.

Na de proloog op film springen de lichten aan (misschien iets te fel en te snel – de lichtontwerper wordt niet vermeld) in Lucy's appartement – een fraai decor van ontwerper William Hooper – waar de gasten niet zozeer 'chillen' als wel ontdooien. Er wordt zeer openhartig gepraat over seks en drugs – de akte wordt vooral gedreven door dialoog en er worden wat 'interactieve spelletjes' gespeeld (zie boven). De boel komt aanzienlijk tot leven wanneer Sam een zeer grappige striptease doet. Die akte eindigt waar de eerste versie van het stuk stopte: wanneer de speelkameraadjes zich naar de slaapkamer haasten. Pattersons grote stap voorwaarts als toneelschrijver is echter wat hij met de tweede helft doet. Zoals bij een traditionele lichte komedie zijn er nog twee bedrijven, bestaande uit de twee scènes van het tweede deel. De eerste is een terugkeer naar de woonkamer na het 'voorspel', waarin we de gasten zien worstelen met hun afbrokkelende fobieën en frustraties. Hier scoort het zelfvertrouwen van de auteur in het gebruik van de directe fysieke impact van theater echt, vooral in de hilarische knoop waarin hij het gezelschap legt na Sams experimentele uitstapje naar anale passiviteit. (Je ziet dat Patterson meent wat hij zegt, en doet wat hij meent.) Na een amusant audio-tussendoortje waarin de natuurprogramma's van David Attenborough worden gepersifleerd, is de derde akte de prachtige 'afterglow', die ons het getransformeerde echtpaar laat zien en hint naar wie weet welke avonturen er nog komen gaan.

Het is allemaal zo netjes en verzorgd als een goed bijgehouden schaamstreek. Jason Rush is hier de loyale uitvoerend producent, die zijn collega Patterson verder helpt met de realisatie en ontwikkeling van dit gedurfde en verfrissende concept in een nieuwe vorm; het is ook zijn eerste theaterproductie, en een nagenoeg vlekkeloze bovendien. Als toneelstuk werkt het als een verademing: het breekt de kast open van wat er tegenwoordig echt gebeurt tussen seksueel actieve mensen met een koevoet van humor en verstand, evenals wat compassie en tederheid. Als debuut is het wonderbaarlijk geslaagd, met meer dan genoeg humor en scherpe observaties om de speelduur van twee uur (inclusief pauze) te rechtvaardigen. Terwijl Patterson steeds sneller leert hoe hij de fysieke eigenschappen van theater voor zich kan laten werken, zal hij ongetwijfeld ook beseffen dat het schrijven voor toneel speciale eisen stelt. Zelfs de meest luchtige komedies zijn het meest effectief wanneer ze rusten op een stevig fundament van realisme. Hier leren we, na een vroege tip over de huurwaarde van Lucy's appartement, eigenlijk niets van materieel belang over de personages, wat het lastiger maakt om echt mee te leven. En, misschien cruciaal: de motor die hen samenbrengt is nooit meer dan die aanvankelijke toevallige ontmoeting. Hoe groter het stuk wordt, hoe wankeler die basis begint te lijken.

Het punt is dat, zoals het stuk zo welbespraakt duidlijk maakt, seks enorm belangrijk is. Nu dat is vastgesteld, zou de boodschap misschien iets sterker onderbouwd kunnen worden, wellicht door de inzet van de uitkomst wat te verhogen. Pattersons doel is een lichte komedie te maken en daar is hij goed in geslaagd. Je zou kunnen stellen dat de grappen nog harder zouden aankomen wanneer ze getemperd werden door de gevaarlijke aanwezigheid van wat meer menselijke kwetsbaarheid en complexiteit. We moeten immers niet alleen weten maar ook voelen, tastbaar in de zaal, wat Kate en Sam tegenhoudt om een volledig bevredigende relatie te hebben. Dat zou ons helpen de waarde te inzien van Lucy's rol in hun weg naar een betekenisvolle verandering. En misschien moeten we ook iets meer ervaren wat er voor haar eigenlijk tegenover staat?

Wie zal het zeggen. Patterson zal betere antwoorden op die vragen hebben dan wie dan ook. Hij is een geweldige aanwinst voor het theater en hopelijk blijft hij nog lang succesvol. Dus ga kijken wat hij te bieden heeft. Ik denk dat het je zal bevallen.

Nog tot 25 maart 2017

BOEK TICKETS VOOR THREESOME