ĐÁNH GIÁ: In The Heights tại Nhà hát King's Cross ✭✭✭✭✭

Dàn diễn viên vở In The Heights. Ảnh: Johan Persson In The Heights

Nhà hát King’s Cross

15/10/2015

5 Sao

Đặt Vé Ngay Khi Duke Ellington và Billy Strayhorn thúc giục chúng ta hãy 'Bắt chuyến tàu A' (Take the A-train), Harlem chính là điểm đến mà họ hướng tới. Đó từng là khu phố thời thượng nhất của vùng Thượng Manhattan. Nhưng minh chứng cho sự thay đổi của thời đại chính là việc khi bạn vừa thoáng thấy bối cảnh của In the Heights, lối ra ga tàu điện ngầm tuyến A hiện lên đầy thân thuộc. Đó là cánh cửa tự động dẫn vào cộng đồng người Mỹ gốc Latin tại Washington Heights – một “nồi lẩu” văn hóa mới đầy sôi động, được Lin-Manuel Miranda tái hiện đầy ấn tượng qua sự pha trộn cuồng nhiệt giữa nhạc Latin pop, salsa và hip-hop. Vở diễn này ra mắt với bảng thành tích giải thưởng lẫy lừng. Từng càn quét nhiều giải Tony khi công diễn tại Broadway năm 2008, tác phẩm cũng đã gặt hái thành công vang dội tại Southwark Playhouse năm ngoái (nằm trong chuỗi những bản dựng thành công rực rỡ của nhà hát này), và giờ đây chính thức chuyển sang một không gian lớn hơn nhiều với hầu hết dàn diễn viên và đội ngũ sáng tạo được giữ nguyên. Vở diễn sẽ thể hiện ra sao trên sân khấu traverse (sân khấu kịch giữa hai hàng khán giả) rộng lớn như sân tennis của Nhà hát King’s Cross? Liệu nó có đủ sức tỏa sáng khi thiếu vắng sự hiện diện đầy tài năng của chính Miranda – người hiện đang tận hưởng thành công rực rỡ với siêu phẩm Hamilton tại Broadway?

Tác phẩm này mạnh về xây dựng nhân vật nhưng cốt truyện lại khá mỏng. Không có quá nhiều biến cố xảy ra trong kịch bản của Quiara Alegría Hudes: có những nét gợi nhắc tới West Side Story trong sự xung đột giữa các thế hệ, nhưng thiếu đi sự đối đầu gay gắt nội tại trong cộng đồng, và tất cả nhân vật đều đang đối mặt với nguy cơ bị trục xuất khỏi khu barrio (khu phố người Latin) khi quá trình chỉnh trang đô thị bắt đầu. Cái nóng mùa hè oi bức, sự cố mất điện gây náo loạn, cùng những dự định về sự ra đi và khởi đầu mới. Tuy nhiên, các nhân vật đều được xây dựng sắc nét và đa dạng, tạo không gian lớn cho những tương tác hài hước, những ma sát đố kỵ, hành trình theo đuổi ước mơ, sự nghiệp mới và những nút thắt lãng mạn.

Sam Mackay trong vai Usnavi trong vở In The Heights. Ảnh: Johan Persson

Usnavi (Sam Mackay), chủ tiệm tạp hóa địa phương, là một người quá đỗi nhân hậu để có thể kinh doanh giỏi; anh luôn mơ về việc trở lại Cộng hòa Dominica hoặc tiến tới với cô nàng Vanessa (Jade Ewen) xinh đẹp nhưng xa cách – người đang chật vật xin điểm tín dụng để thuê căn hộ nội đô mà cô hằng khao khát. Tiệm tóc nơi cô làm việc cũng sắp đóng cửa, dù trước hết họ phải bước qua được bà chủ Daniela đầy cá tính (Victoria Hamilton-Barritt). Hãng taxi Rosario bên cạnh, được điều hành bởi Kevin (David Bedella) và vợ là Camila (Josie Benson), cũng đang bấp bênh về tài chính, bất chấp nỗ lực của chàng điều hành viên tham vọng Benny (Joe Aaron Reid) và thành công của cô con gái thông minh Nina (Lily Frazer) khi rời khu phố để theo học tại Stanford. Giữ vai trò là linh hồn bao dung của cộng đồng chính là người bà Abuela Claudia (Eve Polycarpou).

Bố cục sân khấu phản chiếu chính các nhân vật, với tiệm tạp hóa và căn hộ của bà Claudia án ngữ một đầu, còn tiệm tóc và văn phòng taxi nằm ở đầu kia. Những nhân vật không trụ sở cố định – Sonny (Cleve September), em họ của Usnavi; một nghệ sĩ graffiti (Antione Murray-Straughan); người bán kem piragua (Vas Constanti); cùng dàn đồng ca hàng xóm di chuyển linh hoạt ở giữa. Phía sau tấm màn là dàn nhạc cụ đồng đầy sắc sảo và điêu luyện dưới sự chỉ huy của Phil Cornwell, với tiếng kèn trumpet của Gavin Mallett vút cao đầy nội lực. Mỗi hồi có khoảng mười hai tiết mục với ranh giới mong manh giữa đối thoại, lời rap và các phân đoạn dàn dựng công phu, từ đơn ca, song ca đến đồng diễn. Tôi nhắc đến tất cả các lớp lang này trước hết để phác thảo sơ bộ về buổi diễn, nhưng cũng để nhấn mạnh rằng thành công của một vở nhạc kịch như thế này phụ thuộc vào sự đan xen của rất nhiều mảnh ghép thay vì bất kỳ cá nhân đơn lẻ nào. Đã qua rồi cái thời khán giả chỉ mang về vài giai đoạn bắt tai hay những bài hát nổi bật sau đêm diễn. Thay vào đó, chúng ta có một trải nghiệm tổng hòa, không thể tách rời từng bộ phận. Về khía cạnh đó, In the Heights là một thành công rực rỡ cả về kỹ thuật lẫn nghệ thuật. Nhìn quanh khán phòng đầy rẫy những khán giả trẻ đang mỉm cười và nhún nhảy theo nhịp điệu dồn dập, những màn vũ đạo nhào lộn và những lời rap thông minh đầy dí dỏm, tôi nhận ra đây chính là nơi mà dòng chảy mũi nhọn của nhạc kịch hiện đại đang và sẽ hiện hữu trong thời gian tới. Một dấu hiệu quan trọng cho sự chuyển giao thế hệ chính là việc Miranda gần đây đã cộng tác với Sondheim và Laurents trong phiên bản tiếng Tây Ban Nha của West Side Story.

Khi tiêu chuẩn của các nghệ sĩ và đội ngũ sáng tạo đều quá cao và thành quả phụ thuộc hoàn toàn vào nỗ lực tập thể, thật khó để chỉ đích danh cá nhân nào để khen ngợi, nên dưới đây chỉ là những khoảnh khắc ấn tượng nhất theo cảm nhận chủ quan của cá nhân tôi.

Phải bắt đầu với chuyển động và vũ đạo, vốn cực kỳ lôi cuốn xuyên suốt nhờ bàn tay của biên đạo kỳ cựu Drew McOnie. Dù bạn tập trung vào cá nhân hay quan sát cả dàn diễn viên, không hề có một mắt xích yếu nào; tất cả đều toát lên sự tưởng tượng chi tiết và phong thái hình thể đầy điêu luyện. Tôi đặc biệt ấn tượng với cách hai chiếc thang thoát hiểm di động được đưa vào sử dụng để tạo thêm chiều cao cũng như chiều sâu cho các cảnh đám đông.

Thật khó để không thán phục khi dàn diễn viên có thể truyền tải lượng ca từ khổng lồ một cách rõ ràng, thông minh và với ngữ điệu hoàn toàn thuyết phục. Biết rằng mình có một câu chuyện để kể và những lời thoại sắc sảo cần truyền đạt, các ca sĩ đã cân bằng tuyệt vời giữa tốc độ liến thoắng của rap và sự dễ hiểu cho người nghe, điều này đặc biệt phấn khích khi được thể hiện qua giọng hát của những diễn viên kinh nghiệm nhất như Sam Mackay và Joe Aaron Reid. Nhưng cũng có những khoảng lặng nhẹ nhàng đầy cảm xúc đáng ngưỡng mộ.

Sam Mackay và dàn diễn viên In The Heights. Ảnh: Johan Persson

Trang phục do nhà thiết kế Gabriella Slade thực hiện là một bữa tiệc rực rỡ của những gam màu cơ bản và sự lấp lánh, khiến bất cứ điều gì khác cũng trở nên nhạt nhòa. Hiệu ứng ánh sáng của Howard Hudson cũng rất ngoạn mục và táo bạo – chẳng hạn như những chiếc ly cà phê mang đi phát sáng trong bóng tối, hay khoảnh khắc tắt đèn đặc biệt chỉ được soi sáng bởi hàng chục chiếc điện thoại di động đung đưa. Đạo diễn Luke Sheppard giữ cho mạch kịch chuyển động mượt mà và đảm bảo toàn bộ tài nguyên của không gian lớn này được khai thác hiệu quả tối đa. Một điểm trừ nhỏ duy nhất là nửa đầu vở diễn cảm giác hơi dài với 75 phút. Không cần phải cắt bỏ bài hát nào, vì tất cả đều xứng đáng, nhưng một vài sự tinh chỉnh khéo léo ở các đoạn lặp lại sẽ giúp vở diễn hoàn hảo hơn.

Như tôi đã nói, các bài hát không nhằm mục đích tách rời khỏi trải nghiệm tổng thể, nhưng một khoảnh khắc đã khiến cả khán phòng nổ tung trong tràng pháo tay ở hiệp hai chính là màn trình diễn đầy kiêu hãnh của Josie Benson với bài ‘Enough’ – một khoảnh khắc tự khẳng định mình đầy thăng hoa, xứng đáng là điểm sáng của đêm diễn.

Tóm lại, đây là một vở diễn xứng đáng với mọi lời tán dương và nên được công diễn dài hạn tại cả Nhà hát King’s Cross lẫn các sân khấu West End lớn hơn. Khi tôi đến xem opera tại Coliseum vào tối hôm sau, tôi không khỏi nghĩ rằng vở diễn này sẽ thành công rực rỡ thế nào nếu lấp đầy 2.600 chỗ ngồi ở đó bằng những khán giả trẻ nhiệt huyết – nơi mà ENO hiện đang gặp khó khăn. Khi nào thì London mới thực sự sắp xếp đúng không gian cho đúng thể loại và biến Coliseum thành ngôi nhà của những vở nhạc kịch bom tấn?

Đặt vé xem In The Heights tại Nhà hát Kings Cross