ĐÁNH GIÁ: Skin In Flames, Nhà hát Park ✭✭✭✭

Skin In Flames

Park Theatre

13 tháng 5, 2015

4 Sao

Skin in Flames là tác phẩm nổi tiếng nhất và từng đoạt nhiều giải thưởng của nhà văn xứ Catalan, Guillem Clua. Vở kịch được dàn dựng lần đầu vào năm 2004 tại Barcelona, nhưng ngoại trừ một buổi đọc kịch bản vào năm 2007, tác phẩm chưa từng có một suất diễn trọn vẹn nào tại Anh. Buổi công chiếu này, qua bản dịch hiệu quả của DJ Sanders, thực sự là một điều đáng mừng và đã quá hạn từ lâu. Những chủ đề mà vở kịch tập trung vào – tác động của sự lan truyền chóng mặt những hình ảnh bạo lực biểu tượng, những sự đánh lừa của ký ức dù là vô thức hay hữu ý, sự đóng góp đầy mơ hồ của các tổ chức viện trợ quốc tế từ thế giới thứ nhất, và sự thiếu tin cậy của các luồng tự sự khác nhau về sự bóc lột – đã đưa chúng ta vào địa hạt của những tác phẩm kinh điển như Cái hôn của nàng Người Nhện (Kiss of the Spider Woman) hay Cái chết và Thiếu nữ (Death and the Maiden), và vở kịch này hoàn toàn đủ sức đứng ngang hàng với những tên tuổi lẫy lừng đó.

Bối cảnh tại không gian studio nhỏ của Park Theatre mở ra trước mắt chúng ta một phòng ngủ cũ kỹ, nhăn nhúm trong một khách sạn rẻ tiền, nơi những tấm rèm phấp phới bên cửa sổ mở toang, vài chiếc ghế đặt phía trước và một phòng tắm dẫn lối ở phía sau. Chúng ta đang ở một thủ đô chưa xác định tại Mỹ Latinh, khoảng hai mươi năm sau một cuộc cách mạng đẫm máu hoặc nội chiến mà chính phủ hiện tại rốt cuộc đã giành được quyền lực. Hành động bắt đầu khi nhiếp ảnh gia chiến tranh nổi tiếng người Mỹ, Frederick Salomon (Almiro Andrade) bước vào cùng một nữ nhà báo tên Hanna (Bea Segura) đến từ một tờ báo của nhà nước. Lần cuối ông ở thành phố này là vào thời điểm cuộc cách mạng, khi ông chụp được bức ảnh một cô bé bị hất tung lên không trung sau một vụ nổ, bức ảnh sau đó đã được báo chí quốc tế sử dụng như một hình ảnh biểu tượng cho chiến tranh và sự bi thương của khói lửa. Chính bức ảnh đó đã khởi đầu cho sự nghiệp của ông. Ông trở lại thành phố để nhận một giải thưởng từ chính phủ, buổi lễ trao giải sẽ diễn ra trong bữa trưa trang trọng cuối ngày hôm đó. Cuộc phỏng vấn được kỳ vọng sẽ là một sự khẳng định nhẹ nhàng, đầy hào quang về một nhiếp ảnh gia huyền thoại với những lời đối đáp chứa chan những câu sáo rỗng đạo đức giả từ cả hai phía – một cuộc gặp gỡ đại diện cho sự tiếp xúc dễ chịu nhưng có phần trịch thượng giữa kẻ nuôi tham vọng và một bậc tiền bối trong nghề. Mọi chuyện nhanh chóng thay đổi khi khán giả bị cuốn vào cuộc thẩm vấn về quá khứ của Salomon, về đạo đức của toàn bộ sự nghiệp ông và về những gì bức ảnh khét tiếng đó thực sự gây ra cho tất cả những người trong cuộc.

Khi bóng tối bao trùm căn phòng khách sạn, cả theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, một câu chuyện thứ hai bắt đầu phát triển trong cùng không gian đó. Một cặp đôi khác bước vào và nhanh chóng thấy rõ đây là một cuộc gặp gỡ hoặc giao dịch tình dục, nhưng nó cũng đầy phức tạp với cảm giác bất an về sự bóc lột và lạm dụng quyền lực, giống hệt như cuộc đối thoại song song kia. Ida (Laya Marti) là một người mẹ trẻ có con gái đang hôn mê trong bệnh viện địa phương. Đối tác của cô là một nhân viên y tế cấp cao của Liên Hợp Quốc, người có quyền can thiệp để giúp con gái cô tiếp cận thuốc men và thậm chí chuyển cô bé sang nước ngoài để được chăm sóc chuyên sâu. Tuy nhiên, ông ta chỉ làm điều đó để đổi lấy những hành vi tình dục ngày càng hạ thấp nhân phẩm từ Ida. Hóa ra bác sĩ này cũng là người chịu trách nhiệm tổ chức giải thưởng cho Salomon, một động thái giúp thăng tiến sự nghiệp của cả hai tại quê nhà dưới cái mác nhân đạo đầy tự mãn. Khi vở kịch tiến triển, hai cốt truyện vận hành song song trên cùng một không gian, ban đầu theo cách biểu tượng và sau đó là sự hội tụ đầy chấn động trong thời gian thực. Sẽ là không hay nếu tiết lộ thêm chi tiết, nhưng tác giả xứng đáng nhận được lời khen ngợi lớn vì cách dẫn dắt tàn độc các câu chuyện chạm nhau ở đoạn kết, trong khi vẫn để lại đủ những nút thắt lỏng lẻo cho trí tưởng tượng của khán giả tự lấp đầy khoảng trống theo cách riêng của mình.

Đối với các diễn viên và đạo diễn trong vở kịch này, nhiệm vụ then chốt là vạch ra và duy trì một lộ trình phát triển lôi cuốn cho mỗi nhân vật, từ sự tự tin hào nhoáng ở vẻ ngoài cho đến sự sụp đổ hay vụn vỡ về mặt cảm xúc. Mỗi diễn viên cần phải mở ra một bảng màu cảm xúc rất rộng nhưng phải theo cách chính xác và được cân chỉnh cẩn thận, sao cho những lúc giận dữ và tuyệt vọng đến cực điểm không đạt đỉnh quá sớm, và để những cú chuyển đổi về năng lượng, quyền lực và sự kiểm soát trong kịch bản diễn ra một cách đáng tin cậy thay vì ngẫu hứng. Khán giả cần được nhắc nhở liên tục về các chủ đề cảm xúc xuyên suốt, đồng thời phải không ngừng đoán xem ai thực sự nói thật, hay liệu có thực sự tồn tại một sự thật thống nhất hay chỉ là những góc nhìn cá nhân khác nhau về cùng một sự kiện. Trong việc đạt được sự cân bằng tinh tế này, các diễn viên nữ nhìn chung thành công hơn các diễn viên nam. Với Bea Segura và Laya Marti, tác phẩm đã may mắn khi có được hai diễn viên Tây Ban Nha nổi tiếng đang ở đỉnh cao phong độ: Marti đặc biệt gây xúc động mạnh mẽ trong cách cô mô tả tình yêu vô bờ bến dành cho con gái và sự tuyệt vọng khi bám lấy bất kỳ phương tiện nào để cứu cô bé. Cô có ít lời thoại hơn nhiều so với những người khác, nhưng cô đã truyền tải một cách đầy biểu cảm nỗi đau khổ và sự khinh miệt đầy kiêu hãnh đối với những sự tàn ác mà bác sĩ Brown gây ra cho mình. Cô cũng thể hiện vẻ ngây thơ kỳ diệu khi tự mình kể một câu chuyện thiếu nhi, điều này trở thành một điểm nhấn xót xa nhiều tầng lớp trong tổng thể vở kịch. Segura phải chèo lái qua những cung bậc cảm xúc thay đổi chóng mặt khi cô chuyển từ một nhà báo ngây thơ sang một thiên thần báo thù và cuối cùng là một vị thế mơ hồ hơn nhiều, không hẳn là kẻ thao túng cũng không phải nạn nhân. Cô vạch ra lộ trình này với kỹ năng chi tiết tinh vi, cường độ mãnh liệt và sự chính xác trong ngôn từ. David Lee-Jones đã lột tả rất tốt chân dung một kẻ hám lợi đời đã cũ trong vai Bác sĩ Brown, cũng như cảm giác về một người đàn ông chỉ thấy mình còn sống qua những khoái lạc tình dục bóc lột tinh vi. Tuy nhiên, diễn xuất của ông sẽ gây chấn động hơn nếu ông phác họa quá khứ về cuộc sống gia đình người Mỹ của mình với nhiều sắc thái cảm xúc hơn. Tương tự, trong khi Almiro Andrade rất đáng tin cậy về ngoại hình và ngôn ngữ cơ thể, diễn xuất của anh vẫn chưa nắm bắt trọn vẹn phạm vi hành trình mà nhân vật của mình phải trải qua. Chúng ta cần thấy một sự khoe khoang sành sỏi, trịch thượng và tự tin hơn ở đoạn đầu để có thể cảm nhận được quy mô của sự sụp đổ tâm lý trước sức nặng của những tiết lộ phía trước. Salomon là một nhân vật gần gũi với những kiểu phản anh hùng của Graham Greene, người đã thôi tin vào chính mình từ lâu trước khi gục ngã trước mắt chúng ta. Để vở kịch thực sự hiệu quả, chúng ta cần thấy sự rỗng tuếch và sụp đổ nội tâm đó được diễn ra trọn vẹn, và sau đó là sự hồi phục bất ngờ cuối cùng của ông ta. Một số vấn đề này có thể sẽ tự hoàn thiện khi lịch diễn tiếp tục, khi nhịp độ và sự tương tác trở nên nhuần nhuyễn hơn sau những đêm công chiếu sớm dành cho báo giới.

Đây là một buổi tối đầy thử thách, bất an nhưng vô cùng xứng đáng tại rạp hát. Chúng ta bị buộc phải suy nghĩ sâu sắc về những động cơ hỗn tạp đằng sau việc thực hiện các can thiệp nhân đạo, về quyền năng của ảnh báo chí trong việc định hình nhận thức của cả thế giới theo hướng tốt lẫn xấu, và về cách các hình ảnh có thể tự phát triển một đời sống riêng vượt ra ngoài mọi ý đồ định sẵn. Sẽ thật sáo rỗng nếu nói rằng chiến tranh tạo ra những nạn nhân, dù là về mặt đạo đức hay thể xác, cho tất cả những người tham gia, nhưng thành công đầy tỉnh táo của vở kịch là đã làm cho sự thật đó trở nên cụ thể và phức tạp, vừa gây xúc động vừa đầy ý nghĩa cho tất cả các nhân vật trong kịch.

Skin In Flames công diễn tại Park Theatre cho đến ngày 6 tháng 6, 2015