ĐÁNH GIÁ: These Trees Were Made Of Blood, Southwark Playhouse ✭✭✭

These Trees Were Made Of Blood

Phòng The Little, Southwark Playhouse

21 tháng 3 năm 2015

3 Sao

Cabaret có thể mang nhiều ý nghĩa khác nhau với mỗi người. Có cả một thế giới kỳ vọng, từ những màn trình diễn rực rỡ, hào nhoáng của Liza Minelli trong bản điện ảnh của Kander và Ebb lừng danh, cho đến niềm vui thầm kín từ một nghệ sĩ solo với những ca khúc đan xen lời dẫn chuyện đầy lôi cuốn. Vào đầu thế kỷ 20, một loại hình cabaret đặc thù đã nở rộ tại Đức: Weimar Kabarett. Đó là dòng cabaret chính trị riêng biệt: gợi cảm, đậm chất châm biếm đen tối và được dẫn dắt bởi một người dẫn chương trình (MC) đầy lôi cuốn — một món ăn tinh thần vừa thân mật vừa mỉa mai cay đắng. Nó mang tính khiêu khích, hóm hỉnh nhưng lại có sức vang dội đầy ám ảnh.

Kander và Ebb đã lấy khuôn mẫu của Weimar Kabarett và biến tấu đầy ngẫu hứng cho tác phẩm đột phá "Cabaret". Hiện đang được trình diễn tại The Little, không gian nhỏ tại Southwark Playhouse, là "These Trees Were Made Of Blood", một tác phẩm mang đậm phong cách Weimar Kabarett. Được nhào nặn bởi Amy Draper (đạo diễn), Paul Jenkins (biên kịch) và Darren Clark (âm nhạc) — tất cả đều là những nghệ sĩ tài năng và tâm huyết — vở kịch soi rọi cuộc "Chiến tranh Bẩn thỉu" (Dirty War) tại Argentina (1976-1983) và số phận của những người mất tích (The Disappeared), những người trẻ bất đồng chính kiến bị chính quyền bắt bớ và không bao giờ trở về.

Bối cảnh của vở diễn là The Coup Coup Club (một cách chơi chữ khéo léo từ Kit Kat Club, gợi ngay đến chế độ độc tài quân sự và sự áp bức) - một hộp đêm xập xệ nơi những kẻ theo tư tưởng cực hữu tụ tập ăn mừng chiến thắng bên ly rượu nồng và những chiếc bánh gối empanadas chiên giòn. Không gian mang lại cảm giác siêu thực, như thể Alice rơi xuống một hang thỏ đầy bụi bặm và đáp xuống một nơi chưa từng được dọn dẹp trong suốt thập kỷ, nơi sự nhếch nhác và đồ đạc ngổn ngang hòa quyện với những bàn ghế, và bầu không khí gượng gạo giữa những người xa lạ bao trùm khắp nơi.

Trên tường dán đầy ảnh của những người mất tích, đôi khi được che phủ bởi một tấm rèm mỏng trông khá cũ kỹ. Một chiếc kệ chạy quanh phía trên không gian, chất đầy các bìa hồ sơ lưu trữ mang đậm dấu ấn quan liêu. Một khu bếp kiểu cũ đơn giản, duyên dáng ở một góc; phía đối diện là không gian trên cao nơi ban nhạc đa nhạc cụ cực ngầu chơi nhạc và hát; và một sân khấu trung tâm nơi tay MC thống trị cùng các tiết mục cabaret khác. Thiết kế của Georgia Lowe mang đậm chất ngầm (underground) đầy ấn tượng, một vẻ hoang tàn nhưng vẫn mang hơi thở đời thường.

Tuy nhiên, khác với Weimar Kabarett hay kiệt tác của Kander và Ebb, chủ đề của các tiết mục tại The Coup Coup Club không phải ai cũng thấu tỏ. Có lẽ là một điều đáng buồn, nhưng không phải ai cũng biết về những chi tiết gây sốc xoay quanh vụ "Những người mất tích". Nếu không có một chút kiến thức nền tảng, "These Trees Are Made Of Blood" không thể phát huy hết hiệu quả vốn có của nó.

Có hai điều cốt yếu mà khán giả cần hiểu để cảm nhận trọn vẹn vở diễn:

(a). Những người mẹ của những người mất tích đã lên tiếng mạnh mẽ, khiến việc tìm kiếm con cái họ trở thành vấn đề nan giải cho chính quyền quân phiệt, và các cuộc tuần hành của họ vẫn tiếp tục hiệu quả cho đến tận ngày nay; và

(b). Quân đội đã sử dụng các "Chuyến bay Tử thần" để thủ tiêu kẻ thù; họ chuốc thuốc mê rồi ném nạn nhân khi còn sống từ máy bay xuống biển để họ chìm sâu và biến mất vĩnh viễn.

Nếu không biết những sự thật này, sẽ mất khá lâu để hiểu được ý đồ của một số bài hát và tiết mục trong The Coup Coup Club. Không giống như vở "Cabaret" của Minelli nơi ai cũng biết rõ bối cảnh lịch sử, "These Trees Are Made Of Blood" vừa diễn vừa phải lồng ghép kiến thức về những sự việc tàn khốc thông qua âm nhạc và các tiểu phẩm; một nhiệm vụ khó khăn hơn nhiều.

Dù vậy, ý tưởng về The Coup Coup Club vận hành rất tốt. Các nghệ sĩ biểu diễn cả trên sân khấu lẫn len lỏi giữa các khán giả. Ban đầu cảm giác hơi khó chịu, nhưng sự duyên dáng và kiên trì của các diễn viên dần trở nên ấm áp và quen thuộc, đưa người xem vào trạng thái thả lỏng — để rồi khiến ta cảm thấy như thể mình cũng có phần liên đới vào những sự thật kinh hoàng khi chúng bị phanh phui.

Thứ âm nhạc pha trộn giữa dân gian, đồng quê và hơi hướng hippie do ban nhạc nhỏ trình diễn đã góp công lớn trong việc tạo ra cảm giác ấm áp và phù phiếm, từ đó khiến cho nỗi đau kinh hoàng của những bi kịch cá nhân khi mở ra càng thêm nhức nhối. Âm nhạc của Clark đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu của mình. Giọng hát mộc mạc, đầy cảm xúc từ Josh Sneesby, Rachel Dawson, Eilon Morris và Anne-Marie Piazza đã tạo nên một phông nền đầy ám ảnh, đôi khi đau đớn đến thấu xương. Có những lúc nốt nhạc không thật chuẩn xác, nhưng kỳ lạ thay, điều đó không hề gì. Ngược lại, nó càng nhấn mạnh sự chân thành đằng sau mỗi bài hát.

Trung tâm của mọi thứ, và cũng là lý do chính cho sự thành công của tác phẩm, là màn trình diễn đầy tự tin và gây ngỡ ngàng của Greg Barnett. Trong vai vị Tướng kiêm MC, Barnett là gương mặt quyến rũ, hào nhoáng của bộ máy quân sự Argentina tàn bạo. Anh ta không ngần ngại mê hoặc khán giả bằng những câu đùa nhạt nhẽo nhưng sắc sảo, nụ cười rạng rỡ và một giọng hát tuyệt vời — những điều anh ta nói ra thật thái quá, kinh khủng nhưng cũng đầy nực cười. Cách thể hiện của Barnett thật hoàn hảo: một kiểu tuyên truyền lôi cuốn nhưng hoàn toàn ghê tởm.

Khoảng nửa chừng hồi một, sau nhiều màn dàn dựng bối cảnh vốn khó hiểu nếu thiếu kiến thức về Chiến tranh Bẩn thỉu, ý tưởng trung tâm mới thực sự bắt đầu. Một người mẹ đang đi tìm cô con gái mất tích. The Coup Coup Club được sử dụng như một cách để khiến khán giả đồng cảm với người mẹ; đây là một nước đi thông minh và hiệu quả bất ngờ.

Từ thời điểm đó, phong cách Kabarett trở thành một ngòi nổ chậm, với những phân cảnh mạnh mẽ và gây ám ảnh xuyên suốt. Quyền lực của tay Tướng trong việc bịt miệng và ngược đãi ngày càng tăng, và giữa biển lời lẽ sáo rỗng về sự đoàn kết, sự cần thiết phải đàn áp phe đối lập, là những ốc đảo của nỗi kinh hoàng không thể tưởng tượng nổi.

Một khoảnh khắc khắc sâu vào tâm trí là cảnh cô con gái mất tích (Charlotte Worthing) và người mẹ đang tuyệt vọng tìm kiếm (Val Jones). Trong một phân cảnh ám ảnh, vị Tướng lấy một quả bóng dài như xúc xích và nhét vào miệng cô gái. Nó biến mất hoàn toàn vào trong người cô; cảm giác như một khoảnh khắc từ một bộ phim khiêu dâm bạo lực ghê rợn. Việc sử dụng quả bóng là một ví dụ về sức mạnh chuyển tải kinh khủng nhất của Kabarett.

Đây là một tác phẩm sân khấu dũng cảm và quan trọng. Tuy nhiên, nó có vẻ hơi dài, có lẽ nên rút ngắn khoảng 30 phút, và sẽ hay hơn nếu diễn liền mạch một mạch, nơi khán giả có thể gọi đồ uống và đồ ăn nhẹ tại bàn theo truyền thống Weimar xưa, thay vì bị ngắt quãng bởi giờ nghỉ giải lao. Khi cuộc tìm kiếm người con gái bắt đầu, đà cảm xúc nên được duy trì liên tục.

London không thường xuyên thấy những vở Cabaret mang tính chính trị và luận chiến mạnh mẽ như "These Trees Are Made Of Blood". Tác phẩm này vừa mang tính giáo dục vừa đầy lôi cuốn. Nó thôi thúc bạn tìm hiểu về Chiến tranh Bẩn thỉu và tìm cách hỗ trợ những người mẹ can trường trong hành trình tìm kiếm sự thật. Và nó khiến bạn tự vấn tại sao mình lại thấy vị Tướng hào hoa của Barnett hấp dẫn đến thế, một lời nhắc nhở đanh thép rằng không phải thứ gì lấp lánh cũng là vàng.

Rất đáng để thưởng thức.

These Trees Are Made Of Blood diễn ra đến hết ngày 11 tháng 4 tại Southwark Playhouse