INTERVIEW: Alexandra Spencer-Jones, Artistiek Directeur

Ewan Stuart spreekt de artistiek directeur van theatergezelschap Action to the Word. Alexandra Spencer-Jones werkte eerder aan Constance & Sinestra and the Cabinet of Screams, waarvoor ze de MTM:UK award voor Best Emerging Artist won, en A Clockwork Orange, die inmiddels aan een wereldtournee is begonnen. Haar huidige voorstelling The Oresteia: Part 3 Eumenides opent in het Camden People’s Theatre. The Oresteia: Part 3 Eumenides is het slotstuk van een trilogie waar je lang aan hebt gewerkt. Waar gaat het over? In de kern zijn de drie delen een worsteling van duisternis naar licht; je moet door het stof om verlossing te vinden. Het is de oud-Griekse versie van het lijdensverhaal en de schepping van democratie in de puurste zin van het woord. Dit derde deel draait om het rechtzetten van onrecht en stelt niet alleen de misdaden van de afgelopen drie delen aan de kaak, maar ook die van de generaties daarvóór. Alles komt op de schouders van één man, die zijn moeder heeft vermoord. Met die daad neemt hij de verantwoordelijkheid voor het jarenlange falen van zijn familie – en dat is gruwelijk, werkelijk afschuwelijk. Denk aan Hamlet, maar dan nog intenser, omdat hij afrekening moet afleggen voor iedereen die hem voorging. Dat klinkt als een enorme onderneming. Is het productieproces soepel verlopen? Het was een drama toen we de eerste maal aan het derde deel begonnen! Ik verloor de acteur die Orestes speelde in het tweede deel, omdat hij een plek kreeg in een internationale tournee – zijn droom die uitkwam. Ons contract was natuurlijk maar kort en het was voor hem onmogelijk om een wereldtournee af te slaan, dus heb ik het uitgesteld. Ik wilde het niet zonder hem doen; hij is net zozeer de kern van dit project als ik. Hij is de hoofdrolspeler van de trilogie, Tom Christian. Hij werkt al jaren met me samen in het ensemble en is een waanzinnige acteur. Hij speelde in Titus, zat in A Clockwork Orange vanaf het begin; we hebben een geweldige professionele klik. Er zijn duidelijk veel mensen nauw bij betrokken. Wat was voor jou de drijfveer om dit stuk te maken? Ik bestudeerde het oorspronkelijk in het Oudgrieks en werd jaren geleden verliefd op het verhaal. Het idee om het eerste deel in de context van 1945 te plaatsen, voelde voor mij glashelder. Ik experimenteerde daar al mee op de universiteit, waar ik Agamemnon deed met een meisjeskoor van de luchtmacht (RAF). In 2010 kon ik dat thema verder uitdiepen met een koor van 'land girls'. De koren van alle drie de voorstellingen zijn op hun eigen manier verbonden, maar hebben elk een eigen karakter, achtergrond en aandeel in het verhaal. Mijn grote ambitie was om een link te leggen met de recente geschiedenis, zodat het publiek de offers van de oorlog herkent; de Trojaanse Oorlog wordt zo onze Tweede Wereldoorlog. Het afronden van een trilogie moet voor iedereen bijzonder zijn, maar voelt het voor jou als het einde van iets groters? Het betekent enorm veel voor me. We zijn in 2010 met Agamemnon begonnen, dus dit is echt een mijlpaal. Tegenover het einde van deze trilogie staat dat het met Action to the Word alleen maar drukker wordt, toch? A Clockwork Orange gaat de wereld over en je werk krijgt steeds meer aandacht. Hoe heeft dat het gezelschap veranderd? Ik ben net vorige week teruggekomen uit Hongkong. Eigenlijk is Clockwork onze... nou ja, we zijn in de basis een Shakespeare-gezelschap. Alles is voortgekomen uit Shakespeare en dat is nog steeds zo. Met Clockwork stonden we in 2011 op het Fringe Festival met drie voorstellingen: ons Shakespeare-stuk Titus Andronicus, Constance & Sinestra and the Cabinet of Screams, en dus A Clockwork Orange. Ik nam zo'n 26 acteurs mee en iedereen speelde in twee van de drie stukken. Pure gok. We betaalden hun huur, geloof ik. Overdag werkten we in onze reguliere banen en daarna verzamelden we bij mij thuis om in onze vrije tijd te repeteren. We maakten letterlijk weken van 40 tot 50 uur bovenop onze normale werkweek; we waren zo gepassioneerd en jong. We gingen naar de Fringe in de hoop dat de shows opgemerkt zouden worden. En dat gebeurde, wat geweldig is, want daardoor zijn we nu een professioneel gezelschap. We kunnen onze acteurs betalen en de mensen die toen investeerden, hebben nu de wereld rondgereisd. Ik ben zo trots op wat er met Clockwork is bereikt, want het was een lange weg. We begonnen met een try-out in de Proud Galleries in Camden, in de paardenstallen; drie avonden, heel rauw en 'pop-up', zonder kostuums of decor... puur acteerwerk. A Clockwork Orange staat bekend als nogal gewelddadig. Als je de foto's van Agamemnon en Titus Andronicus ziet, ogen die ook vrij bloederig. Heb je een voorkeur voor dit soort heftig werk? Ik hou vooral van dramatisch werk. Pas dit jaar ben ik in mijn eigen leven meer naturalistisch werk gaan doen. Ik draag verschillende petten: ik werk als associate director en regieassistent naast mijn werk voor Action to the Word. Begin volgend jaar werk ik in Birmingham aan Cloud Nine van Caryl Churchill. Ik heb een zwak voor drama en grootse gebaren. Een echte uitdaging zou voor mij een Ibsen zijn, of iets wat meer 'down to earth' is. Iets zonder bloed? Er zit overal wel bloed in, eigenlijk. Je slaagt er blijkbaar in om veerkrachtige teams samen te stellen. De inzet van de cast in Edinburgh was buitengewoon, en je huidige cast werkt al vier jaar met je aan deze trilogie. De mensen met wie je aan een show werkt, worden je familie; je leeft en ademt samen. Tijdens de tournee was ik drie maanden lang met tien gasten op pad. Mijn associate director is een vrouw (godzijdank), dus wij gingen met die tien mannen naar Hongkong. Je zit constant op elkaars lip, en in Edinburgh deel je een kamer met zoveel mogelijk mensen als erin passen! Je wordt elkaars vertrouweling, broer of zus. Dat scheidt het kaf van het koren; je ontdekt met wie je echt kunt samenleven. Maar het belangrijkste is dat iedereen van het werk houdt. En... ik cast simpelweg geen eikels. Ik omring me met mensen die er echt willen zijn. Het wordt voor mij ook steeds belangrijker om met mensen uit verschillende landen te werken. Dat is nieuw en spannend. Dat komt door het internationale werk; mensen in het buitenland zeggen: "Ik ben geïnspireerd door je werk, mag ik voor je komen werken?" We nemen ze langzaam op in de groep, één of twee per jaar. Mensen gaan soms weg, maar vaak komen ze weer terug omdat ze de liefdevolle sfeer in onze repetitieruimte waarderen. Ze voelen zich echt welkom en, hopelijk, essentieel. Hoe is de sfeer in de repetitieruimte nu de première nadert? Het is fijn dat ik in de laatste fase meer tijd kan doorbrengen met de hoofdrolspelers, maar om eerlijk te zijn is het ook een beetje hartverscheurend. Het is een tragisch verhaal. Dit stuk is bijzonder interessant omdat het over liefde gaat. Daarom is de setting van de jaren '60 perfect: alle ellende van daarvóór moet worden opgezuiverd. Dat doe je niet door het te vergeten of te negeren, maar door het recht aan te kijken en te overwinnen met de kracht van de liefde. Dat is waar de jaren '60 om draaiden: het uitwissen van de ontberingen van de oorlog en de soberheid van de jaren '50. De jaren '60 zeiden gewoon: "Dit is muziek, wen er maar aan!" en "Hier heb je wat geestverruimende middelen, zoek het maar uit!" www.actiontotheword.com