INTERVIEW: Richard Marsh - Auteur en acteur

De Edinburgh-hit 'Wingman' staat in de startblokken voor de volgende speelperiode in het Soho Theatre; E.L. Hardy interviewt schrijver & acteur Richard Marsh.    Het was de laatste dag van het Edinburgh Fringe Festival en ik had nog één klus te klaren voordat ik aan boord van de nachtelijke Megabus terug naar de realiteit stapte. Met gepakte koffers en wallen onder mijn ogen liep ik voor de laatste keer dit jaar de Pleasance Dome binnen, waar ik zoals altijd werd begroet door de onmiskenbare chloorlucht. De comfortabele zithoeken van de Dome (voor mij althans een van de hoogtepunten van de Fringe van de dit jaar) zaten inmiddels onder de opgedroogde biervlekken, maar gelukkig was de koffie – net als het theater – zo goed als altijd. Sterker nog, het eerste wat ik tegen Richard Marsh zei die dag, was de bekentenis dat ik net een cappuccino ter grootte van mijn hoofd naar binnen had gewerkt. Richard beaamde dit beleefd - "Tjonge, ja, dat zie ik!" - waarna hij me begon te verleiden met een paar heerlijk uitziende taartjes die helaas niet voor mij waren, maar een bedankje voor het team van Wingman dat het harder verdiend had.

The Pleasance bleek, zoals altijd, een onbetwistbare leverancier van topvoorstellingen tijdens het festival. De schrijvers van PostScript hebben een sterrenregen uitgedeeld aan het aanbod. 4 sterren voor The Curing Room, 4,5 voor Travesti, 5 voor Lorraine and Alan... de lijst is eindeloos. Met alleen al door ons geschreven 62 recensies in 25 dagen (en een totaal van 49.497 opvoeringen van 3.193 voorstellingen op de Fringe in het algemeen), is het moeilijk voor te stellen dat een specifiek stuk je lang bijblijft. Je rolt van de ene voorstelling in de andere met nauwelijks tijd voor reflectie. Toch waren er een paar shows die stilletjes iets losmaakten in mijn creatieve verbeelding, die dagen en inmiddels weken later nog door mijn hoofd spookten. Richard Marsh's Wingman – een poëtische komedie over verzoening – was een van die zeldzame pareltjes. In de wetenschap dat Wingman op tournee gaat, voelde ik de behoefte om er meer over te weten te komen. En dus had ik op deze laatste dag, vlak voor de allerlaatste voorstelling op de Fringe, een gesprek met schrijver en acteur Richard over het verleden, heden en de toekomst van Wingman.

"Ik begon met schrijven toen ik op de universiteit zat. Ik schreef altijd al verjaardagskaarten, hele slechte met voor de hand liggende rijmpjes voor mijn vrienden. Bijvoorbeeld...

Gefeliciteerd met je verjaardag, Emily, goed gedaan met je show.

De recensies waren ruk, maar je deed het toch maar zo!""

Indrukwekkend.

"Dat was vooral de snelheid en het gemak waarmee ik heel slecht was. En toen was er een toneelwedstrijd voor eerstejaars. Ik schreef een pantomime in rijmende distichons genaamd Cinderella and the Beanstalk, wat je nu een 'mash-up' zou noemen. Dat was mijn eerste stuk en het won de prijs voor beste komedie. Ik was op slag verliefd op de lach van de zaal en besefte ook dat hoe slechter het rijm, hoe harder de lach. Maar dat kun je niet te vaak doen."

"Ik had The Golden Gate van Vikram Seth gelezen en ervan genoten, dat volledig in sonnetten is geschreven. Ik vond dat geweldig. Ik was destijds helemaal weg van rijm. Maar nadat ik die Panto had geschreven, probeerde ik een echte toneelschrijver te zijn en stukken te schrijven zonder poëzie – met alleen dialoog. De mensen die ik bewonderde waren immers Arthur Miller en Timberlake Wertenbaker, dus probeerde ik een hele tijd zoals zij te schrijven. Maar dat was ik niet echt. Gaandeweg ontdekte ik wie ik wel was: iemand die graag mensen laat lachen, maar ook wil ontroeren. Ik schrijf graag over de fijne nuances en details van menselijke relaties, ik observeer dingen uit het dagelijks leven, en hou van verhalen met een sterke spanningsboog – met personages die gaandeweg veranderen."

Hij houdt woord met Wingman, een verhaal over een vrijgezelle man (Richard) die als kind in de steek werd gelaten door zijn vader. Zijn ongewenste vader verschijnt weer in zijn leven in het ziekenhuis waar Richards moeder op sterven ligt aan kanker. Ondanks dat hij inmiddels zelf vader is geworden, worstelt Richard met de verzoening met zijn vader, die verwoede pogingen doet om het vertrouwen dat jaren geleden geschaad werd te herstellen.

Het rijmschema dat Richard Marsh hanteert werkt zowel meeslepend als aanstekelijk – het is hypnotiserend en hilarisch tegelijk. Maar wat ik vooral waardeer aan Richards gebruik van poëzie, zijn de associaties en resonanties met de kindertijd. Het eenvoudige, speelse abcb-rijmschema doet bijvoorbeeld denken aan de 'gruwelijke rijmen' van Roald Dahl, waardoor de protagonist wordt ondergedompeld in zijn jeugd, in een regressieve staat. Hij zit vast op het moment dat zijn vader hem teleurstelde en is niet in staat verder te gaan. Het personage van de vader (Len), gespeeld door Jerome Wright, spreekt pas in de verzen van Richard als de twee personages elkaar beginnen te begrijpen. Op de manier waarop de personages van Shakespeare overschakelen van proza naar poëzie, worden Richard en zijn vader herenigd door hun lexicon.

Gezien de opmerkelijke emotionele diepgang nam ik aan dat Wingman autobiografisch was. Dat blijkt echter niet helemaal het geval te zijn. Daarbij moet gezegd dat Richard nogal cryptisch blijft over dit onderwerp; hij hult zich in een zeker mysterie en geeft nooit teveel prijs.

"In al mijn personages, wie ik ook schrijf, probeer ik iets menselijks te vinden. Ik put details uit mijn eigen leven, maar ook uit de levens van mijn vrienden, familie en mensen die ik zie in de metro of in restaurants. Ik verzamel kleine stukjes menselijk gedrag. Vervolgens verander ik alle details voordat ik het op het toneel breng. Omdat ik de personages die ik speel 'Richard' noem, stellen mensen vragen. Die ambiguïteit vind ik prettig."

Is het helpend voor het schrijfproces om zelf op het toneel te staan en de impact direct op te vangen – de reactie van het publiek te absorberen terwijl je je eigen teksten uitspreekt?

"Het stuk is veranderd sinds we in Edinburgh zijn. We hebben drie scènes aangepast ten opzichte van wat er in de tekstboekjes staat. Voor mij is het schrijfproces nooit af. Ik schrijf erg snel, maar daarna schrap en schaaf ik eindeloos. Ik vind het heerlijk om mijn werk uit te proberen voor een publiek, om te zien en te voelen wat wel en niet werkt. Maar acteur zijn maakt het ook zwaarder; ik heb overdag repetities als acteur en ga dan 's avonds naar huis om het schrijfwerk voor de volgende dag te doen. Ik schrijf momenteel een musical voor het Nuffield Theatre in Southampton en we hadden begin juli een workshop, wat voor mij een luxe was. Ik zat aan een tafel met mijn laptop, hoorde deze geweldige acteurs zingen en kon ter plekke wijzigingen typen en uitprinten. Aan het eind van de dag was ik klaar met werk. Ik hou van beide manieren.

Ik probeer ook veel van mijn werk uit op 'poetry nights'. Dat is erg voedzaam als je een beroep hebt dat soms eenzaam kan zijn – thuis achter je computer. Ik hou ook van samenwerken. Ik schreef 'Dirty Great Love Story' samen met Katie Bonna en voor mijn musicals werk ik uiteraard samen met componisten. Het is spannend. Het houdt het interessant."

Ontzettend moe en enigszins geïntimideerd door Richards taalvaardigheid (indrukwekkend voor de laatste dag van de Fringe), formuleerde ik mijn volgende vraag zo beroerd dat ik zelf amper begreep wat ik nu eigenlijk vroeg. Mijn vermogen om logische zinnen te bouwen was ergens na een paar slokken van die enorme koffie gestopt met functioneren, maar gelukkig vertaalde de charmante Richard mijn gebrabbel begripvol. Hij begreep dat ik simpelweg vroeg naar zijn algemene ervaring van de Fringe 2014 – hoe hij vond dat het stuk was ontvangen.

"Het was een heel goede Fringe. We hebben mooie recensies gehad en een warm onthaal van het publiek. We zaten de afgelopen drie weken nagenoeg vol. Ik denk dat het hielp dat ik 'Skittles' en 'Dirty Great Love Story' had gedaan – veel mensen aan wie ik flyers gaf, zeiden dat ze een van die eerdere shows hadden gezien. De Fringe is een gekke plek, nietwaar? Mensen willen nieuwe dingen zien, maar ze willen ook iets dat een goede naam heeft of waarvan ze weten dat ze het leuk zullen vinden. Begrijpelijk ook wel. Mensen geven veel geld uit aan kaartjes. Het is pas te bevatten als je hier bent hoeveel shows er te zien zijn – hoeveel mensen je een flyer in je handen duwen."

Nu we het toch over geld hadden, bespraken Richard en ik de soberheid van Wingman. Er is geen enkel rekwisiet en ook geen decor. Ik was benieuwd of dit een bewuste keuze was van Richard – shows schrijven die realistisch te produceren zijn – of dat het een gelukkig toeval was dat zijn stukken, naast briljant en vermakelijk, ook nog eens goedkoop op te voeren zijn.

"Vergeet de twee stoelen niet, Emily. Stoelen zijn niet altijd makkelijk te vinden."

We waren inmiddels allebei behoorlijk melig.

"Nee, toen ik 'Skittles' deed, had ik een paar rekwisieten, waaronder een schaal Skittles. Essentieel. 'Dirty Great Love Story' was oorspronkelijk een gedicht van tien minuten, en omdat het daaruit voortkwam, was het stuk een decorloze omgeving. Eigenlijk was er nog een hele discussie of het een stoel of een krukje moest zijn waar we op zaten, maar na lang beraad paste een krukje beter bij onze behoeften. Ik schreef Wingman met twee stoelen in gedachten, maar drong er bij regisseur Justin Audibert op aan om het stuk te regisseren zoals hij dat goed achtte. Hij besloot het kaal te houden. Ik vermoed dat dit de laatste van dit soort stukken is, je weet wel, waarbij ik Richard heet en er alleen twee stoelen zijn."

Die laatste uitspraak verraste me enigszins; er zit iets zo bewonderenswaardigs en krachtigs in Richards stijl dat dit me ergens jammer lijkt. Natuurlijk zie je op de Fringe veel simpele vormen van storytelling, maar Wingman sprong eruit als het meest pure theaterstuk dat ik die maand zag. Andere gezelschappen gebruikten technieken als geluidseffecten en symbolische rekwisieten, maar hier was dat nergens voor nodig. Zonder visuele afleiding, trucs of hulpmiddelen is Wingman een verademing: het dwingt onze aandacht naar de zaken die er echt toe doen.

Richard maakt in zijn komische poëzie ruimte voor vluchtige zintuiglijke beelden die, zonder af te leiden van het verhaal, het geheel verrijken en de verbeelding van het publiek prikkelen. Bovendien wordt de mime in deze tweemanshow zo consequent en slim toegepast dat ik me achteraf afvroeg of er nu echt geen rekwisieten op het toneel stonden, of dat ik ze me gewoon had ingebeeld. Deze onbetwistbare stimulering van mijn fantasie zorgde ervoor dat ik na Wingman precies wist hoe alles eruitzag, ook al was er niets – niets anders dan de woorden, en die twee stoelen natuurlijk.

Er moeten nog wat kleine aanpassingen gebeuren voordat Wingman naar het Soho Theatre gaat, maar nu het script definitief is, kan Wingman vol zelfvertrouwen voortbouwen op het kritische succes in Edinburgh.

Richards Wingman bewijst dat als je een goed verhaal en de kracht van taal tot je beschikking hebt, er verder niets nodig is. Er zijn veel verschillende theaterstijlen – de een even waardevol als de ander – maar Richard Marsh heeft de poëzie teruggebracht naar het toneel. Het is niet alleen vernieuwend, het is ontroerend, vermakelijk en barstensvol waarheid.

Bezoek zijn website voor meer informatie over Richard Marsh.

Oorspronkelijk gepubliceerd in Fourthwall Magazine, Londen.