Maureen Lipman over haar rol in de online revival van Martin Shermans toneelstuk, Rose

Maureen Lipman, bekend uit Coronation Street, vertelt Mark Ludmon over haar titelrol in de online herneming van Martin Shermans Rose, geregisseerd door Scott Le Crass voor het Manchesterse Hope Mill Theatre

Maureen Lipman. Foto: Jay Brooks Wegens groot succes is Maureen Lipman in Rose terug van 13 nov t/m 13 dec. Boek hier!

Maureen Lipman treedt in de voetsporen van grootheden als Olympia Dukakis en Janet Suzman met de titelrol in Martin Shermans voor een Olivier genomineerde toneelstuk, Rose. Via het Hope Mill Theatre in Manchester wordt haar monoloog wereldwijd gestreamd. Het vertelt het aangrijpende verhaal van de 80-jarige Rose, die het door de nazi's bezette Europa overleefde en als vluchteling in het naoorlogse Amerika terechtkwam. Lipman is ervan overtuigd dat het stuk – dat zich afspeelt in 1999, toen het oorspronkelijk met Dukakis in het Londense National Theatre in première ging – in deze tijd van toenemend antisemitisme opnieuw diepe indruk zal maken. "Het speelt zich twintig jaar geleden af, aan de vooravond van het nieuwe millennium. Het biedt een historisch perspectief op het jodendom dat heel anders is dan nu, nu we te maken hebben met zoveel antisemitisme. Rose is een vluchteling, wat pijnlijk actueel is. Het roept zoveel parallellen op met de huidige vluchtelingencrisis en de positie waarin we ons bevinden wat betreft het culturele voortbestaan van de Joodse gemeenschap."

De opname wordt van 10 tot 12 september gestreamd via de website van Hope Mill Theatre, met tickets voor £8. Naast het steunen van een theater dat vanwege Covid-19 nog steeds gesloten is, wordt er geld ingezameld voor drie goede doelen: UK Jewish Film, Age UK en The Fed, dat maatschappelijke zorg biedt aan de Joodse gemeenschap in Manchester. "Het voelde als een goed initiatief om een theater te helpen in deze absurde tijd," voegt Lipman toe.

Hoewel ze Rose nog nooit op het toneel heeft gezien, was Lipman al bekend met de tekst die Sherman – haar vriend en buurman in Londen – met haar deelde toen hij het schreef. "Rose is een fantastisch personage. Ze is pittig, een beetje een pionier." Lipman zegt dat ze de rol altijd al heeft willen spelen, maar dat ze nu pas voor het eerst beschikbaar was. "Ik zou het bijna de eerste keer al gedaan hebben, maar dat was lastig omdat ik midden in de BT-reclames zat. Ik was bang dat het mijn reputatie als 'stereotype Joodse actrice' zou versterken." Ze doelt hiermee op haar tijd als de Joodse grootmoeder Beattie, die haar kleinzoon beroemd prees om zijn 'ology' bij zijn examens in 32 reclamespots in de jaren '80 en '90 – een onderdeel van een glansrijke carrière op toneel en scherm van meer dan 50 jaar. Recentelijk schitterde ze nog op de Londense podia in producties als The Best Man in het Playhouse Theatre en Lettice and Lovage in de Menier Chocolate Factory, en regisseerde ze een toneelbewerking van The Knowledge, de film van haar overleden echtgenoot Jack Rosenthal, in het Charing Cross Theatre. Daarnaast heeft ze de afgelopen twee jaar haar handen vol gehad aan de rol van de geduchte Evelyn Plummer in de Britse soap Coronation Street.

In 1982 speelde ze in Messiah in het Hampstead Theatre – een ander stuk van Sherman over de Joodse identiteit – wat haar een nominatie opleverde voor beste actrice in de Society of West End Theatre Awards, tegenwoordig de Oliviers. Na Shermans veelgeprezen drama Bent uit 1979 over een homoseksuele man in nazi-Duitsland, onderzocht Messiah de vervolging van de Joden in het 17e-eeuwse Polen. Lipman is altijd een bewonderaar van zijn werk gebleven en omdat hij haar buurman is, kon hij samen met haar en regisseur Scott Le Crass de tekst laag voor laag uitdiepen. "Ik weet wat voor visionair schrijver Martin is," zegt ze. "Elke acteur zal je vertellen dat als je de kans krijgt om met zulke prachtige taal te werken in zo'n goed verteld verhaal, je die met beide handen aan moet grijpen." Ze geeft toe dat het best spannend is om 45 pagina's tekst in slechts drie dagen te leren en te repeteren voordat de opnames beginnen, maar de kwaliteit van het script helpt daarbij. "Het verschil tussen het leren van de teksten van Jack Rosenthal of Martin Sherman en de teksten van een aflevering van Midsomer Murders is enorm."

Tijd was een van de grootste uitdagingen. Ze wordt volgende week in Manchester verwacht om de opnames voor Coronation Street te hervatten na een onderbreking door de Covid-19 lockdown. Met haar 74 jaar behoorde ze tot de oudere acteurs die aanvankelijk niet terug op de set mochten vanwege de gezondheidsrisico's. Daarnaast neemt ze dit weekend nog een korte film op. "Ik heb dit nog nooit gedaan met slechts drie dagen repetitietijd," voegt ze toe. "Het wordt nog een tikkeltje spannend."

Er is nog geen definitieve locatie gekozen voor de opnames van Rose, dat overigens wordt voorzien van muziek door componist en arrangeur David Cullen. Maar, zoals Lipman opmerkt: "Het enige wat nodig is, is een bankje – en een stel hersens om 45 pagina's dialoog uit je hoofd te leren." Terwijl zij en Le Crass de afstandsregels in acht nemen met mondkapjes en handschoenen, geniet ze volop van de repetitielocatie: haar eigen tuin in Paddington, Londen. "Ik repeteer in de tuin met Scott, terwijl we aardbeien eten. Ik wil nooit meer ergens anders repeteren."

Ze put inspiratie uit het verhaal van Rose, een vrouw die uit tragedie is gegroeid door een filosofie van "vooruitgang en acceptatie". Een instelling die ze ook projecteert op de huidige barrières voor live theater, waardoor online voorstellingen een noodzakelijke uitkomst bieden. "Je verliest misschien iets, maar je wint ook wat: hoeveel meer mensen kunnen dit nu zien vergeleken met een zaal in het Hope Mill? Nood dwingt tot creativiteit. Voor de theatergebouwen zelf is het natuurlijk tragisch dat de ratten aan de pluche stoelen knagen, maar uit een slechte situatie komt soms toch iets goeds voort."

Rose is tot 13 december te zien via DEZE LINK waar tickets verkrijgbaar zijn voor £15 plus reserveringskosten. De productie is in handen van Thomas Hopkins en Michael Quinn voor Ginger Quiff Media en het Hope Mill Theatre, in samenwerking met Julian Stoneman voor MPSI Ltd.