OPINIE: Hebben we meer strijd op het toneel nodig?

Laura Jane Matthewson en Jamie Muscato in Dogfight.

Er vallen de nodige vragen te stellen bij Dogfight. Elke serieuze recensie zou die vragen moeten beantwoorden, in plaats van simpelweg de plot na te kauwen en een mening te spuien.

Is het wat? Nou, laat ik eerst mijn belangen kenbaar maken: ik heb het genoegen twee cliënten te vertegenwoordigen die in de voorstelling spelen, Cellen Chugg Jones en Samuel J Weir. Het zou onzorgvuldig zijn dit niet te melden, en hoewel ik vond dat beiden een uitmuntende prestatie neerzetten, heeft het geen invloed op mijn oordeel over de show. Laat ik volstaan met te zeggen dat beide heren mij trots hebben gemaakt met hun verblindend gefocuste en genuanceerde spel. Als Boland, de rechterhand van Jamie Muscato’s zinderende Eddie, levert Chugg Jones een vertolking vol rauwe mannelijkheid en kracht. Maar goed, dat zou ik sowieso zeggen, nietwaar? Weir balanceert, net als alle mariniers, mannelijke viriliteit met duizelingwekkende zangpartijen. Geen On The Town-achtig gedrentel voor deze jongens; dit is één en al pulserende, bezwete testosteron.

Het valt niet te ontkennen dat Danielle Tarento een neus heeft voor hits. Ik heb het al eerder gezegd en ik zeg het nogmaals: wat Tarento niet weet over musicaltheater, is waarschijnlijk het weten niet waard. Ik bewonder haar visie en haar smaak. Dogfight naar Southwark Playhouse halen is niet de zet van een producent die uit is op snel geld. Tarento is, en is altijd al geweest, een 'actors' producer'. Ze bekijkt werk met de blik van een acteur en kiest projecten en creatieve teams die artiesten inspireren; het soort opwindend werk waarvoor mensen in de rij staan om samen met haar een creatief proces aan te gaan. Tarento verdient haar plek boven de titel op een manier die maar weinig andere fringe-producenten of regisseurs gegeven is. Haar naam is een kwaliteitsstempel, een ijkpunt van uitmuntendheid.

Maar even ter zake: is Dogfight nou goed? Natuurlijk. De cast (eigenhandig uitgekozen door Tarento in haar andere rol als Casting Director) is magistraal. Er zullen vanuit onwetende hoek vast weer de voorspelbare kreten klinken als "zo goed dat het naar de West End moet" en "even goed als alles wat je op de West End ziet". Het feit dat het enige verschil tussen West End en de Fringe tegenwoordig het budget is, lijkt velen nog steeds te ontgaan. Lees de biografieën in het programmaboekje er maar op na: acteurs en creatives wisselen tegenwoordig moeiteloos tussen West End-klussen en de Fringe. Zet een West End creatief team en West End acteurs in een Fringe-theater en wat krijg je? Een show van West End-kwaliteit. Zo simpel is het. Dus natuurlijk is Dogfight goed. Rebecca Trehearn als Marcy steelt de show met een geweldige vertolking en ijzersterke zang, maar net als alle rollen behalve Eddie en Rose, is haar personage niet erg uitgewerkt. Dit is echt de Eddie en Rose-show, en ze zijn adembenemend. Jamie Muscato is perfect gecast als Eddie Birdlace; hij transformeert moeiteloos voor onze ogen van jongen naar man. En Laura Jane Matthewson zal in haar stralende glansrol als Rose elk hart in de wijde omtrek eerst veroveren en dan breken. Afgezien van wat twijfelachtige geluidsmixing waardoor sommige ensemblenummers onverstaanbaar zijn, wordt er prachtig gezongen en leidt George Dyer als MD een indrukwekkend strakke band. De regie van Matt Ryan is over de hele linie helder, de belichting van Howard Hudson is als vanouds betoverend, terwijl het decorontwerp van Lee Newby functioneel is zonder te overheersen. Alleen de choreografie van Lucie Pankhurst botste af en toe. Hoewel het uitstekend en met verve werd uitgevoerd, voelde het soms te druk en leidde het af. Juist in dit stuk is minder meestal meer.

Ik weet niet waarom ik bijna elke keer bij Southwark Playhouse in een discussie beland, maar toen ik iemand in de pauze hoorde zeggen "het is een vreemd uitgangspunt voor een musical", vond ik dat interessant (en onwetend). Er bestaat niet zoiets als een vreemd uitgangspunt voor een musical. Dit brengt me terug bij mijn stokpaardje: er is geen wet die voorschrijft dat een musical aan bepaalde voorwaarden moet voldoen. Waarom blijven we musicals toch behandelen als iets dat wezenlijk anders is dan een toneelstuk? Bij een toneelstuk accepteren of stimuleren we experimenteren met vorm en inhoud, dus waarom kan dat niet bij een musical? Dogfight is een verhaal rijk aan menselijke ervaringen dat direct de emoties raakt. Ik betwijfel of iemand naar Rose’s hartverscheurende showstopper 'Pretty Funny' aan het einde van de eerste akte kan luisteren, of naar Muscato’s krachtige maar gevoelige 'Come Back', zonder de hunkering en het lijden daarin te herkennen. We zijn allemaal wel eens Rose geweest, en we zijn allemaal Eddie geweest. Is er een beter uitgangspunt voor een musical dan een universeel menselijk verhaal? Sorry dat we er geen tapnummer in hebben kunnen wringen, maar misschien is het jouw beperkte beeld van wat een musical is dat bijgestuurd moet worden — en snel ook. Muzikaal en tekstueel is Dogfight superieur aan de meeste nieuwe Britse musicals van de afgelopen vijf jaar. Waarom? Omdat het musicaltheater in het Verenigd Koninkrijk Dogfight nodig heeft. Het heeft schrijvers nodig als Pasek & Paul, Kerrigan & Lowdermilk, Michael John La Chiusa, Scott Alan, Jeff Bluemnkrantz, Adam Guettel, Heisler & Goldrich en hun gelijken. Het moet de grenzen van vorm en inhoud opzoeken. De megamusical mag dan wel weer in de mode zijn op de West End, laten we niet vergeten dat dit slechts één genre is — er zijn er zoveel meer. Zal Dogfight een publiek vinden? Dat is een lastigere vraag. Ja, de musical-insiders zullen massaal komen; Dogfight is ongetwijfeld een van de meest geanticipeerde premières van het jaar. Maar zal het een publiek vinden buiten de musicalwereld? Dat is moeilijk te zeggen. We zijn verslaafd geraakt aan een dieet van grote namen, en hoewel Dogfight rijker is door die weg juist niet te bewandelen, kan het gebrek aan bekende sterren tegen de productie werken. Wat nog schadelijker zou kunnen zijn voor Dogfight, en voor het musicalgenre in het algemeen, is de pure arrogantie van mensen die menen te weten wat een musical is of zou moeten zijn, en elk nieuw werk beoordelen op basis van die verouderde en irrelevante definitie. Meezingbare deuntjes, mierzoete verhaallijnen, flauwe rijmende coupletten — dat is geen musical, dat is een reclame voor cornflakes. Danielle Tarento weet wél wat een musical is. Zij begrijpt de kunstvorm en durf niet bang te zijn voor risico's met iets nieuws, iets vol verbeelding en lef. Het is tijd dat de rest van ons haar visie gaat volgen. Dogfight is een uitstekend beginpunt.

Ontdek meer over Danielle Tarento op haar website.

Auteur: JBR