A Streetcar Named Desire – recensie, National Theatre at Home / Young Vic ✭✭✭✭

Paul T Davies recenseert de productie van A Streetcar Named Desire van Tennessee Williams bij de Young Vic, die tot en met 28 mei 2020 te streamen is via het platform National Theatre at Home.

Gillian Anderson in A Streetcar Named Desire. Foto: Johan Persson

National Theatre At Home/Young Vic.

4 sterren

Te streamen tot en met 28 mei 2020 Hoewel het horen en zien van het applaus aan het einde van een voorstelling me tranen in de ogen kan bezorgen omdat ik live theatre zó mis, zijn miljoenen van ons dankbaar voor streaming. Niet alleen krijgen we de kans om producties waar we destijds van genoten opnieuw te beleven, we krijgen ook een tweede mogelijkheid om een voorstelling die we gemist hebben alsnog te zien — en daar hebben we dan een week de tijd voor. De editie van deze week van National Theatre at Home is de 2014-coproductie van de Young Vic en Joshua Andrews van A Streetcar Named Desire, Tennessee Williams’ broeierige klassieker. Regisseur Benedict Andrews situeert deze versie echter niet in de oorspronkelijke periode: rockmuziek vult de overgangen, Blanche zingt Fleetwood Mac in bad, en daarmee verdwijnt er iets van sfeer en plaatsbepaling. Het legt bovendien de problematische seksuele politiek van het stuk extra bloot. Zodra je het verhaal uit de jaren vijftig haalt, wordt Stanleys gedrag nog bruter — en dat is een lastige evenwichtsoefening, want hoewel Stanley zijn vrouw slaat en Blanche verkracht, moet het publiek (ongeacht gender) ergens ook voelen waarom Stella blijft, en waarom er nog steeds een gevaarlijke aantrekkingskracht van hem uitgaat.

Branwell Donaghey, Ben Foster en Vanessa Kirby. Foto: Johan Persson

Het centrale trio acteurs is bijzonder sterk, met Gillian Anderson in topvorm als de verbleekte Southern Belle Blanche Du Bois, die het huis van haar zus binnenstormt en verlies, dromen en verzet met zich meebrengt: ze wil geen realisme, ze wil magie. Anderson is vooral goed in het tonen van de extremen: Blanche die haar imago “speelt” en Blanche die van alles is ontdaan. Via een registratie blijft het lastig oordelen, maar op sommige momenten voelde haar spel voor mij wat eendimensionaal — iets te veel toneelspel (en haar stem is in deze uitvoering opvallend schor) — maar in de finale is ze hartverscheurend, als een kwetsbaar kind dat op redding wacht. Ik had echt het gevoel dat ze met PTSS worstelt. Er wordt veel geschreven over haar verbleekte grandeur, maar minder over wat haar zus Stella heeft opgegeven. Vanessa Kirby is voortreffelijk in deze rol: ze laat een vrouw zien die zich opvallend soepel aan haar nieuwe omstandigheden heeft aangepast, in tegenstelling tot Blanche, die haar waanbeeldige verleden met zich mee blijft slepen. In Kirby’s spel begreep ik dat Stella’s probleem vooral is dat ze iedereen tevreden probeert te houden — en juist daardoor nog kwetsbaarder wordt.

Ben Foster. Foto: Johan Persson

Marlon Brando smeedde Stanley uit keihard staal, en Ben Foster glijdt moeiteloos in die vurige mal: hij straalt een ruwe sex appeal uit. (De tijdloze setting maakt ook zijn tatoeages en behaarde borst vanzelfsprekend.) Hij gaat de complexiteit van de rol niet uit de weg: vaak is hij ronduit onsympathiek, en de poging om hem ook kwetsbaar te tonen levert een scène op waarin hij in zijn onderbroek huilend om Stella roept. Kirby en Foster laten je er geen seconde aan twijfelen dat seks een hoeksteen is van Stella en Stanleys relatie — een passie die Blanche óf ooit heeft gehad en verloor met haar jonge echtgenoot, óf nooit gekend heeft. Corey Johnson is uitstekend als de lieve, vriendelijke Mitch; hij zorgt voor broodnodige lucht, om vervolgens verstrikt te raken in Blanches leugens en eenzaamheid, totdat zijn dromen aan diggelen gaan door haar verleden in het beruchte Flamingo Hotel.

Het gebroken, draaiende decor van Magda Willi geeft ons het gevoel dat we stiekem meeluisteren en getuige zijn van deze relaties. Het is een krachtige productie, die met vaste tred spanning opbouwt tot die laatste aftocht van Blanche uit het huis. Drie uur van je tijd meer dan waard — doe alleen wel rustig aan met de Southern Comfort.

Als je kunt doneren aan het National Theatre, of aan welk gezelschap dan ook dat werk online streamt, doe dat dan alsjeblieft.