RECENSIE: Dessa Rose, Trafalgar Studios ✭✭✭✭

Dessa Rose Trafalgar Studios 2 29 juli 2014 4 Sterren Boek tickets

De recente sluiting van I Cant Sing hing als een zware, donkere wolk boven West End. Maar zoals bij elke wolk bleek er toch een zilveren randje te zijn.

Want als die show was blijven draaien (wat eigenlijk had gemoeten, want het was echt heel goed), dan was Cynthia Erivo waarschijnlijk niet beschikbaar geweest voor de Europese première van Dessa Rose. Deze musical uit 2005 van het meesterlijke duo Stephen Flaherty (muziek) en Lynn Ahrens (script en liedteksten) is nu in vooronderzoek bij Trafalgar Studio Two, en het missen van haar optreden zou een enorme teleurstelling zijn geweest.

Dessa Rose is een bijzonder boeiend stuk muziektheater dat het leven volgt van twee vrouwen tussen het midden van de 19e eeuw en het begin van de jaren 20 in Amerika, voornamelijk in het Zuiden. Dessa Rose wordt als slaaf geboren, maar tegen de tijd dat ze zestien is, heeft ze een kind gekregen, is ze ter dood veroordeeld en is ze op de vlucht geslagen. Haar verhaal wordt verweven met dat van Ruth, een witte vrouw geboren in de statige gratie van het Zuiden, van wie wordt verwacht dat ze een goed huwelijk sluit. Ze trouwt, maar niet goed — en merkt dat ze alleen en in de steek gelaten is door haar gokkende echtgenoot, met een disfunctionele plantage als haar thuis.

Het grootste deel van de musical volgt de vriendschap die uiteindelijk groeit tussen deze twee vrouwen, die beiden op hun eigen manier opmerkelijk, vasthoudend en prachtig zijn. Het is bijna een fabel; op sommige momenten zou je, afgezien van het feit dat het een verhaal over twee vrouwen is, denken dat Mark Twain het geschreven had. Zo sterk is de komische geest en de rauwe, intense observaties over de grillen van het leven voor vrouwen en Afro-Amerikanen in het Diepe Zuiden in die decennia waarin slavernij de norm was en hoop en harmonie zwaarbevochten waren.

Het is beurtelings grappig en diep ontroerend, en er zijn vele wendingen voordat het verhaal ten einde is.

Andrew Keates regisseert met een zekere, heldere hand. De productie is sober en overzichtelijk, maar nooit saai of verwarrend. De kleine ruimte wordt maximaal benut en ondanks de extreme nabijheid van het publiek bij de cast, is er nergens sprake van ongemak. Er is een intimiteit die de tekst uitstekend past en helpt om het geheel te laten stralen.

Alles aan de slimme 'puzzelset' van Garance Marneur werkt. De constante aanwezigheid van hangende kettingen versterkt het onderliggende thema van slavernij en ze worden voor uiteenlopende doeleinden gebruikt, waarvan sommige verrassen en andere de donkerdere passages ondersteunen. Ook de kostuums (Phillipa Batt) roepen de periode prachtig op.

Dean Austin zorgt voor een eersteklas muzikale leiding en het kleine, ongebruikelijk samengestelde combo (keyboard, viool/mandoline, houtblazers en cello), verspreid over de uiterste hoeken van de zaal, zorgt voor uitstekende begeleiding. De cast helpt mee met de percussie, op een ad-hoc manier wanneer de partituur erom vraagt. Het totale effect van de muziek doet denken aan kampvuren, groepsuitstapjes en samenwerking. Het gevoel van saamhorigheid wordt benadrukt door de plaatsing van de muzikanten. Het is een slimme vondst die zich uitbetaalt.

In het middelpunt van alles staat echter het buitengewone en volmaakte optreden van Cynthia Erivo als het titelpersonage. Ze zingt verbazingwekkend goed, vol pijn en schoonheid; haar dictie en klank zijn kristalhelder, rijk en uiterst precies. En ook dramatisch blinkt ze uit. Ze is grappig, bescheiden, wraakzuchtig, waakzaam, fel, liefdevol, zachtaardig, opmerkzaam en vreugdevol — haar ogen sprankelen van energie en elke keer als ze in het licht stapt (en vaak zelfs als ze in de schaduw staat te loeren), geeft ze de voorstelling een impuls en vormt ze het kloppende hart van het stuk.

Het is een werkelijk opmerkelijke en betoverende performance. Totaal levendig in alle opzichten.

Ze wordt uitstekend ondersteund door Edward Baruwa als Nathan, een reus van een medeslaaf wiens passie voor vrijheid bijna net zo groot is als zijn hart en zijn wil om van het leven te genieten. Zijn vertolking van 'The Scheme' in de tweede akte is een van de meest bevredigende en vermakelijke momenten van de avond.

Als Ruth geeft Cassidy Janson een knappe prestatie, vooral in de tweede akte wanneer ze meer tijd doorbrengt met zowel Erivo als Baruwa. De relatie die ze met Baruwa opbouwt is bijzonder delicaat en oprecht. Haar sparren en uiteindelijke solidariteit met Erivo is verfrissend ongemakkelijk, eerlijk en echt. Vocaal leek ze af en toe wat terughoudend, maar niet genoeg om storend te zijn. Ze heeft de capaciteiten en het publiek wil daarvan genieten. Haar harmonieën met Erivo zijn onvergetelijk aangenaam.

Cassidy deelt een prachtig moment in de eerste akte met de altijd betrouwbare John Addison; 'Bertie's Waltz' is een moment van pure hoop en verwachtingsvolle vreugde, en zet met gemak de toon voor wat volgt voor Ruth. Addison speelt een reeks rollen goed en hij wordt gemist in de tweede akte wanneer hij minder te doen heeft.

Jon Robyns speelt gelukkig eens niet het type held; zijn ambitieuze, egoïstische, onverdraagzame griezel Adam Nehemiah is een schurk van gelaagde monsterlijkheid. Hij bouwt het personage heerlijk op en onthult langzaam de wellustige verkrachter en de krankzinnige wraakzoeker. Hij zingt met een vlijmscherpe precisie.

Verder is er uitstekend werk van Sharon Benson, Miquel Brown en Abiona Omonua, die alle drie met het enthousiasme van gospelzangeressen zingen. En Alexander Evans zorgt voor een reeks gevatte cameo's die indruk maken, van de gewelddadige slavenhouder en de wellustige rijke heer tot de strenge maar rechtvaardige sheriff.

Eigenlijk zijn er geen zwakke plekken in het ensemble. Iedereen doet wat er nodig is met een trefzekerheid en vakmanschap die vaker op West End te zien zouden moeten zijn, maar dat vaak niet zijn.

De uitstekende en sfeervolle verlichting van Neill Brinkworth en de choreografie van Sam Spencer Lane vormen de kers op de taart. Als er al een puntje van kritiek is, dan is het het geluidsontwerp van James Nicholson, maar het is nog vroeg in de try-outs en ongetwijfeld zullen die kleine kinderziektes voor de première verholpen zijn.

Dit is een geweldig volwassen presentatie van een lastig, maar uiterst boeiend en vermakelijk stuk muziektheater. Het is het beste werk van Keates tot nu toe en met Erivo heeft hij een ster van echt formaat in huis die op alle fronten overtuigt.

Als je houdt van een goed verhaal, strak verteld en prachtig uitgevoerd, bemachtig dan een kaartje voordat het is uitverkocht, want dat gaat zeker gebeuren.

Boek tickets voor Dessa Rose in de Trafalgar Studios