RECENSIE: Disney's Aladdin, New Amsterdam Theatre ✭✭✭

Disney's Aladdin. Foto: Cylla von Tiedemann Disney's Aladdin

New Amsterdam Theatre

15 april 2014

3 sterren

BOEK TICKETS

In de pauze van Aladdin, die momenteel zijn première-seizoen op Broadway beleeft, zat ik in het New Amsterdam Theatre en was het fascinerend en verrassend om de gesprekken van de andere theaterbezoekers op te vangen. Het waren vooral ouders die bloedserieus hun kinderen vroegen of ze de show 'vet', 'top', 'gruwelijk' of 'helemaal aan' vonden (hun woorden). Meestal kregen ze een schouderophalen, een afgewend hoofd of het opnieuw activeren van een iPhone als antwoord. Toch hielden de ouders vol: "Maar wat vond je van dat tapnummer?" Een wezenloze blik was hun enige antwoord.

Vraag me wat ik verwacht van Aladdin en het antwoord zal altijd zijn: magie! Aladdin draait om magie. De drie wensen van de Geest, de kracht om een gewoon leven te transformeren in iets buitengewoons, het simpele tapijt dat kan vliegen.

Casey Nicholaw, die deze versie van de beroemde Disney-film heeft geregisseerd en gechoreografeerd, begrijpt magie en deelt het hier in overvloed uit. De eerste opkomst van de Geest is verbluffend – hij lijkt omhoog te smelten uit de grot vol glimmend goud en edelstenen waar de kwaadaardige Jafar de gewillige Aladdin naartoe heeft gestuurd. De combinatie van rook uit de lamp en een ronddraaiend valluik zorgt voor pure magie. Het is een bravoure-moment in het theater en een triomf voor de schitterende ontwerpen van Bob Crowley.

Ook de vlucht op het vliegende tapijt is magisch. Geen draad te bekennen, alleen het weelderige tapijt, Aladdin en Jasmine, de maan en de sterren. En vliegen. Het soort vliegen waar je als kind over droomt. Het ziet er spectaculair uit. Alweer een pluim voor Crowley.

Er is elders ook magie: het verblijf van de Geest, de transformatie van Jafar (twee keer) en, op een heel andere manier, in het geniale spektakel dat Nicholaw's fenomenale enscenering van 'Friend Like Me' is.

Omdat het theater is, kan magie uit onverwachte hoek komen. Maar dat gebeurt hier niet. De magie zit precies waar je hem verwacht en is daardoor net iets minder magisch dan hij had kunnen zijn.

Vraag me wat ik nog meer wil van Aladdin en het antwoord blijft hetzelfde: een sympathieke, charmante Aladdin, een innemende deugniet, een charmante vagebond, een hopeloze, dwaze dromer die verlangt naar een beter leven. In een stuk vol magie heeft de hoofdrolspeler iets speciaals nodig om erbovenuit te steken en het geheel samen te binden.

Adam Jacobs lijkt wel geboren om Aladdin te spelen. Hij is fysiek perfect, precies de geidealiseerde held uit een tekenfilm, met perfect haar, een perfecte torso en een perfecte glimlach. Zingen en dansen kan hij ook. Hij begrijpt hoe hij een publiek moet inpakken en doet dat uiterst effectief. Althans, totdat de Geest verschijnt; op dat moment steekt hij er in vergelijking wel erg eendimensionaal bij af.

Jacobs is een verdienstelijk acteur, maar niet meer dan dat. Voor deze rol volstaat het, maar het betekent wel dat er weinig ruimte is voor uitzonderlijke diepgang of – het ingrediënt dat in deze productie vooral ontbreekt – bezieling. Feit is dat niemand zich echt bekommert om het lot van Aladdin. Dit voelt meer als een pantomime dan als musicaltheater, meer als een sketch-comedy dan als een 'book musical'.

De show lijkt meer schatplichtig aan The Book of Mormon dan aan zijn Disney-voorgangers op Broadway; wellicht niet verrassend, aangezien Nicholaw die voorstelling ook mede-regisseerde en choreografeerde. Beauty and the Beast, The Little Mermaid, The Lion King, Tarzan en Mary Poppins speelden allemaal volgens de gebruikelijke regels van de musical. Het waren verhalende vertellingen, oprecht gespeeld, met muziek, en ze stonden of vielen bij het spektakel en de mate waarin het publiek van de helden hield en hen aanmoedigde.

Aladdin doorbreekt die vorm. Het speelt met en door de 'vierde wand'. Het zit vol met inside jokes, verwijzingen naar andere musicals (die naar Dreamgirls is hilarisch camp), spitsvondige moderne dubbelzinnigheden en momenten waarop de personages uit hun rol stappen en de rol van observant of commentator aannemen. Sommige elementen zijn ontegenzeggelijk grappig en slim, vaak zelfs erg slim, maar het zorgt voor een afstand tussen het publiek en de hoofdpersonages. Het verzwakt hun zoektocht en maakt hen minder hartveroverend.

Ik zag bij niemand ook maar een zweem van een vreugdekreet, laat staan een traan, toen Jasmine en Aladdin elkaar eindelijk kusten. In een show als deze is dat bijna onbegrijpelijk.

Vraag me wat ik nog meer wil van Aladdin en het antwoord blijft onveranderd: een heerlijke, door en door valse schurk. Jonathan Freeman, die met zoveel venijn de stem van de getekende Jafar in de Disney-film insprak, keert hier in levenden lijve terug in de rol. Het is een kapitale fout, want het enige wat Freeman meebrengt is die prachtige stem, en een toneelschurk heeft veel meer nodig dan dat.

Jafar is een van de grote, door en door slechte en egoïstische schurken uit het repertoire. Hij laat de boze stiefmoeder van Sneeuwwitje lijken op een brave kleuter. Hij moet gespeeld worden met een vaderlijk venijn, met sluwheid en intrigerend inzicht, met de kille wreedheid van een Richard III en met een zinderende stijl. Een imposante stem alleen is simpelweg niet genoeg.

Dit geldt zeker in deze vreemde, zelfreflecterende en parodiërende versie van het verhaal. Het script van Chad Beguelin schiet alle kanten op en propt er vaker grappen en parodieën in dan plotontwikkelingen. Juist daarom moet de stijl om de interesse in de schurk vast te houden verfijnd en messcherp zijn. Freeman is niet tegen die taak opgewassen.

Interessant is echter dat zijn handlanger, een nieuwe toevoeging voor deze productie, een van de hoogtepunten van de avond is. Iago, hier gespeeld door Don Darryl Rivera, is oprecht verrassend en grappig. Hij maakt van onderdanige excessen en de domheid van een schurk-in-opleiding een subliem schouwspel. Hij reageert op de Jafar die er eigenlijk had moeten staan en tilt hiermee Freeman in elke scène naar een hoger plan.

Vraag me wat ik nog meer wil van Aladdin en het antwoord is altijd: een grappige, excentrieke en fabelachtige Geest. De show valt of staat met de Geest.

James Monroe Iglehart is een triomf. Hij omarmt volledig de extremen van de Geest: de macht, de glorie, de protserigheid, de camp, het liefdesverdriet en het geloof in het goede. Als het enige echt magische wezen kan hij moeiteloos schakelen tussen de wereld van het verhaal en het komische commentaar daarop. In dat schakelen, net als in zang en dans, schittert hij. Zijn komische timing is subliem en de energie die hij uitstraalt wordt gretig geabsorbeerd door het publiek. Hij zou iets meer aandacht kunnen besteden aan de tekst (meer dan de helft van wat hij zingt is onverstaanbaar), maar de levenslust en het plezier dat hij opwekt, maken dat dat er nauwelijks toe doet. Je hunkert misschien naar de woorden, maar je begrijpt alles wat hij zegt en doet.

De kostuumontwerpen voor de Geest zijn opmerkelijk en Gregg Barnes blinkt hier echt uit. Maar eigenlijk zijn alle kostuums verrukkelijk en spectaculair; ze roepen de sfeer en de exotische locaties volledig op. Iedereen ziet er op elk moment fantastisch uit – zelfs Jafar ziet er, wanneer hij naar zijn gevangenis wordt gestuurd, uit als een wanhopige, met pailletten bezaaide rode kloon van Liza Minnelli, een parodie op zijn eerdere zelf. Het is een moment om van te genieten, een van de vele die de kostuums in deze show bieden.

Over het algemeen is het ensemble fantastisch. De heren maken vast kans op de prijs voor de 'Beste Borstkassen van Broadway' en de dames zijn de verpersoonlijking van sexiness in hun fladderende haremoutfits, met hun perfecte navels pontificaal in het zicht. Ze zingen en dansen allemaal uitzonderlijk goed en de beste momenten van de productie zijn wanneer de hele cast danst op de beat van Nicholaw – of het nu in het openingsnummer 'Arabian Nights' is, in 'Prince Ali' (het beste ensemblenummer van de avond) of in de slotscènes van beide aktes.

De nieuwe muziek is goed, mits je het niet vergelijkt met de nieuwe nummers die aan de Broadway-scores van The Little Mermaid of Beauty and the Beast werden toegevoegd. Aladdins 'Proud of Your Boy' is mooi genoeg, maar het voelt als een veilige kopie van 'Part of His World' uit The Little Mermaid; het mist originaliteit maar voelt comfortabel aan zoals oude pantoffels. 'Somebody's Got Your Back' is vrolijk genoeg, maar duurt te lang. De nieuwe orkestraties voor 'A Whole New World' beroven het nummer van de weelderige schoonheid en eenvoud die het ooit had.

Als Jasmine is Courtney Reed beeldschoon, maar daar houdt het wel mee op. Ze is geen sterk actrice en slechts een gemiddelde zangeres; ze maakt van de rol niet de pittige, vurige godin die het zou moeten zijn. Toch is ze nog altijd oneindig veel beter dan Clifton Davis, die als de Sultan bijna pijnlijk is om naar te kijken (zo houterig is zijn acteerwerk), of Jaz Sealy, die als Prins Abdullah nog minder overtuigt.

En het trio van Aladdins beste vrienden, Babkak, Omar en Kassim (Brian Gonzales, Jonathan Schwartz en Brandon O'Neill), wisselt sterk: soms grappig, soms druk, soms vreemd. Dit trio is een leuk idee, maar het script had meer uitwerking nodig om echt tot zijn recht te komen. Alleen Babkak, met zijn 'running gag' over het verkeerd verstaan van eten in gesprekken, voelt volledig uitgewerkt en komisch geslaagd aan.

Als ik dit teruglees, besef ik dat mijn recensie alle kanten op gaat. Misschien is dat passend, want dat is precies hoe de show zelf aanvoelt. Niet echt het één (een bewuste zelfparodie) of het ander (een pantomime), maar zeker niet wat men verwachtte: een ouderwetse, maar toch frisse musicalcomedy.

De show is voorlopig uitverkocht en zal ongetwijfeld geweldige zaken doen. Maar als het aandringen van de ouders over het tapdansen (dat overigens uitstekend was) de enige blijvende indruk is die de show op jongeren achterlaat, dan zal Aladdin in de schaduw blijven staan van zijn Disney-voorgangers op Broadway.

Het had zoveel meer kunnen zijn.

BOEK TICKETS VOOR ALADDIN OP BROADWAY