RECENSIE: Europe, Leeds Playhouse ✭✭✭✭

Jonathan Hall recenseert David Greig's toneelstuk Europe, nu te zien in het Leeds Playhouse.

Lladel Bryant (Billy), Dan Parr (Berlin) en Alex Nowak (Horse) in Europe. Foto: The Other Richard Europe

Leeds Playhouse

4 Sterren

Boek Nu

Een afgelegen grensstadje - nauwelijks meer dan een fabriek, een station en een club. De wolven dwalen door de omringende dennenbossen, maar dringen steeds verder het stadje binnen. De fabriek saneert het personeelsbestand en zelfs het station gaat sluiten; binnenkort denderen de treinen uit Amsterdam, Warschau en Berlijn voorbij zonder te stoppen, terwijl de straten bezaaid raken met zwerfvuil en de levens en ambities van de inwoners ontaarden in armoede en angst.  Een recensie uit 2007 van David Greigs drama uit 1994, geschreven in reactie op de Balkanoorlog, stelde dat het stuk niets aan relevantie had ingeboet; helaas waren dat precies mijn gedachten bij het zien van deze energieke herneming in het Leeds Playhouse. Veel thema's van het stuk - economische ineenstorting, de houding tegenover vluchtelingen - vinden verontrustende parallellen in de huidige krantenkoppen die gedomineerd worden door Syrië, Donald Trump en Brexit.

Jo Mousley (Katia) en Robert Pickavance (Sava) in Europe. Foto: The Other Richard

De argumenten en ideeën worden vermenselijkt in een eclectische verzameling personages; de ontheemde vader en dochter die hun eigen stad hebben zien vervallen tot anarchie, en de fabrieksarbeiders, aan de kant gezet door 'rationalisatie'. Er is de louche lokale ritselaar die rijk is geworden met valuta- en paspoorthandel, en het meisje dat naar vakantieprogramma's kijkt, de spoorrails afspeurt en droomt van een leven elders. Allen staan onder toezicht van de door regels geobsedeerde stationschef, die wanhopig probeert voorschriften te handhaven die niet langer relevant zijn en wijs te worden uit een spoorboekje dat nergens meer op slaat.

Dit is een ideeëntoneelstuk, met boze, relevante ideeën. In de eerste helft hadden deze de neiging de personages te overschaduwen; pas in de tweede helft ontbrandde het stuk voor mij echt - net als het vervallen treinstation - en zagen we de volle, brute impact van deze concepten op de personages. Reacties sloegen om in acties met verontrustende gevolgen, gevolgen die maar al te geloofwaardig zijn in het Groot-Brittannië van 2018.

Darren Kuppan (Morocco) en Jo Mousley (Katia) in Europe. Foto: The Other Richard

Het rauwe karakter van dit stuk past perfect in de Pop-up Space van het vernieuwde Leeds Playhouse; de bakstenen, het beton en de balken van het tijdelijke theater vloeien naadloos over in de haveloze deuren en roestige rails van het decor van Amanda Stoodley.

Het verhaal wordt gedragen door een sterke en toegewijde cast; opvallend zijn Dan Parr als de verbouwereerde en woedende fabrieksarbeider die zich zowel politiek als emotioneel verraden voelt, en Jo Mousley als de cynische vluchteling die bereid is zichzelf, haar idealen en haar emoties te verbergen, en alles doet wat nodig is om te overleven. Alex Nowak is bijzonder angstaanjagend als een man die de transformatie van 'goeie kerel' en drinkebroer naar moordenaar maar al te aannemelijk maakt, en daarmee laat zien hoe gevaarlijk dun de lijn tussen orde en anarchie is.

Robert Pickavance (Sava) en Joe Alessi (Fret) in Europe. Foto: The Other Richard

De energieke regie van James Brining geeft vaart aan het complexe, overlappende script van Greig en weet de meer ingewikkelde ideologische discussies te voorzien van een dramatische motor, waardoor het nergens inzakt.

Toen ik na de avond thuiskwam en beelden zag van het door Brexit gedomineerde nieuws, deed me dat wensen dat meer mensen bereid waren om programma's als 'Love Island' uit te zetten en zich te verdiepen in hedendaagse kwesties en idealen, zoals David Greig dat al deed in 1994.

Tot 3 november 2018

RESERVEER NU VOOR EUROPE