RECENSIE: Lady Day at Emerson's Bar and Grill, Wyndham's Theatre ✭✭✭✭✭

Audra McDonald in Lady Day at Emerson's Bar and Grill. Foto: Marc Brenner Lady Day at Emerson's Bar and Grill Wyndham’s Theatre 27 juni 2017 Boek Nu

Audra McDonald maakt haar onverklaarbaar langverwachte Londense theaterdebuut op de meest verbazingwekkende manier denkbaar in deze aangrijpende hervertelling van het verhaal van Billie Holiday. 90 minuten lang houdt ze het publiek in haar macht met een ontwapenend overtuigende, gedurfd kwetsbare recreatie van de persoonlijkheid, manieren, stem en visie van de 'first lady of jazz'. Ze blikt terug op haar leven vanuit het perspectief van haar allerlaatste optreden in een obscuur barretje in haar geboortestad Philadelphia – de bakermat van de Amerikaanse grondwet, voor wat dat ook waard was als je zwart en vrouw was tussen 1915 en 1959. Waarom het 23 jaar heeft moeten duren om van McDonalds eerste hoofdrol op Broadway (baanbrekend in een kleurvrije casting als Julie Jordan in Carousel) in Londen aan te komen, is voor iedereen een raadsel. Nou ja, voor de ingewijden is het wellicht minder een raadsel, en heel wat mensen in het theater gisteravond behoorden tot die categorie: Cameron Macintosh; Nicholas Hytner; Michael Blakemore; Sir Ian McKellan; Noma Dumezweni, en vele, vele anderen, tijdens een glansrijke avond die passende allure gaf aan dit historische evenement. U zult hen moeten vragen naar wat zij daarover te zeggen hebben.

Het enige waar ik verslag van kan doen, is hoe betoverend deze voorstelling is. De tijd lijkt stil te staan. We beleven niet zomaar anderhalf uur, maar een heel leven, een heel tijdperk. Het is de totale ervaring van wat het betekent om van (voornamelijk) Afro-Amerikaanse afkomst te zijn, vrouw, en gezegend met een sensibiliteit die alles in het leven met een poëtische intensiteit waarneemt; begiftigd met een ziel die door groot lijden heen de weg vindt naar een schitterende muzikale expressie. En om dat tijdperk van verandering te hebben meegemaakt, met een grootmoeder die nog slavin was geweest, om vervolgens de eerste Afro-Amerikaanse zangeres te worden bij een wit orkest, dat van Artie Shaw nota bene. Nee, niet iedereen loopt direct warm voor de 'miauwend' klinkende stem van deze volkse vrouw uit Pennsylvania. Maar als McDonald aan het begin van de show onbeweeglijk midden op het voortoneel staat, in de moeiteloos zelfverzekerde belichting van Mark Henderson, stralend in haar gardenia-witte, enkellange brokaat-avondjurk, het haar glanzend en strak opgestoken (kostuums door Emilio Sosa; pruiken en grime door J Jared Janas en Rob Greene), en ze raakt je dan met 'dat' geluid in Buddy Johnsons 'I Wonder Where Our Love Has Gone', direct gevolgd door Hanighen, Jenkins en Mercers 'When A Woman Loves A Man', en al snel doorpakt met Harry M Woods’ 'What A Little Moonlight Can Do', dan is verzet zinloos. Ze overrompelt je volledig.

Audra McDonald. Foto: Marc Brenner

Wat volgt is een masterclass in hoe je een podium beheerst en een publiek fascineert, dit alles met een schijnbaar door drank benevelde nonchalance. Toch is er geen seconde in dit stuk die ons begrip van het personage niet verdiept of ons niet nauwer betrekt bij haar leven, gevoelens en gedachten. McDonald raakt nagenoeg elke emotionele snaar – er is speelsheid, er is geweld (het meest indrukwekkend omdat het op onverwachte momenten komt), er is humor (met een piepklein hondje!), er is politiek (de imitatie van een zuidelijke racist is pijnlijk nauwkeurig en rauw realistisch), en er is nog zo ontzettend veel meer. Heel Amerika ligt voor ons uitgespreid. En de wereld van nu is er ook, op een heel onverwachte manier.

Het realisme van het decor – van Christopher Oram – geeft ons een gastvrij gevoel, vooral door alle tafeltjes en stoelen die over de eerste rijen en het toneel verspreid staan; we geven ons eraan over en stellen ons open voor deze wereld. En zonder dat we het merken, slaat de val dicht. Terwijl we genieten van de cabaretvoorstelling die McDonald presenteert, realiseren we ons dat alles wat ze zegt nog steeds pijnlijk actueel is in de VS, maar ook hier en elders. Waar zit het verschil tussen het gruwelijke verhaal van de lynchpartij in 'Strange Fruit' en de schijnbaar eindeloze YouTube-stroom van nuchtere, zelden betwiste politiemoorden op ongewapende Afro-Amerikanen? Welk onderscheid valt er te maken tussen de leef- en werkomstandigheden in het Amerika van vóór de burgerrechtenbeweging en, om een recent voorbeeld te noemen, de totaal verschillende brandveiligheidsnormen voor Londense flats voor de rijke witte bewoners versus die in Grenfell Tower en de vele andere brandgevaarlijke gebouwen?

Audra McDonald. Foto: Marc Brenner

Lanie Robertson, die dit krachtige stuk schreef, heeft een brok rauwe waarheid op het toneel gezet. Zijn teksten zijn altijd behendig en nooit puur toelichtend; hij beheerst de nonchalante toon van een vleiend nachtcluboptreden tot in de puntjes. En toch is er geen woord dat niet beladen is met een subtekst vol gevaar, wanhoop, vreugde en trots. Lonny Price regisseert – net als op Broadway – met onopvallende genialiteit; zijn regie is zo volmaakt dat we vergeten dat we naar iets kijken dat niet volledig spontaan op het moment zelf door die mensen op het toneel is bedacht. Maar het tempo, de timing en de samenhang van alle elementen wankelt geen enkel moment. De meester van de grote spektakelstukken die we onlangs in het Coliseum zagen, toont zich hier een absoluut genie van de miniatuur.

Naast McDonalds fabelachtige vakmanschap – een griezelig echte recreatie van Holiday's stem die tegelijkertijd een doorleefde vertolking is – krijgen we een eersteklas trio te horen: Shelton Becton (piano en muzikaal leider, ook met de nodige tekst), geflankeerd door het even vakkundige werk van Frankie Tontoh op drums en Neville Malcolm op bas. Dit repertoire kan zich geen betere vertolkers wensen. Elk nummer klinkt fris, alsof het speciaal voor hen is geschreven. En het zijdezachte geluidsontwerp van Paul Groothuis brengt het allemaal met een sublieme balans naar onze oren: de grote zaal van het theater klinkt precies als Ronnie Scott's jazzclub.

Dus, was het het wachten waard, Miss McDonald? We zijn zo ontzettend blij dat u hier bent met deze wonderbaarlijke show. Alsjeblieft, blijf de volgende keer niet weer zo lang weg?

BOEK TICKETS VOOR LADY DAY AT EMERSON'S BAR AND GRILL