RECENSIE: L'Amore Dei Tre Re, Opera Holland Park ✭✭✭✭✭

Aled Hall als Flaminio, Mikhail Svetlov als Archibaldo, Simon Thorpe als Manfredo en Natalya Romaniw als Fiora in L'Amore dei tre Re L'Amore Dei Tre Re (De Liefde Voor Drie Koningen)

Opera Holland Park

28/07/15

5 Sterren

Opera Holland Park heeft een indrukwekkende staat van dienst als het gaat om het nieuw leven inblazen van werken uit het Italiaanse operarepertoire die ooit beroemd waren, maar inmiddels min of meer uit het zicht zijn verdwenen. Dit jaar ligt de focus op L'Amore dei tre Re van Italo Montemezzi, voor het eerst opgevoerd in La Scala in 1913, en daarna veelvuldig hernomen – niet in de laatste plaats bij de Metropolitan Opera in New York tot na de Tweede Wereldoorlijk. Het is geen werk dat zich makkelijk laat plaatsen. De verleiding is groot om een vergelijking te maken met Puccini, gezien het gedeelde tijdsbestek en de focus op melodrama, maar dat is uiteindelijk niet erg helpend.

Dit werk is veel meer schatplichtig aan de verlate receptie van Wagner en Richard Strauss in het Italië van het eerste decennium van de twintigste eeuw dan aan Puccini of Verdi. Sterker nog, wie naar dit werk komt met die laatste verwachtingen, zal ongetwijfeld teleurgesteld worden. De focus ligt op een geraffineerde stapeling van harmonische complexiteit en korte melodieën of fragmenten die in, rond en over elkaar heen zinderen in chromatische gelaagdheid. De langgerekte, steeds aanzwellende melodielijnen waar Puccini beroemd om werd, zul je hier niet vinden.

Het orkest is veel prominenter aanwezig, en bij vlagen dominanter, dan in de meeste verismo-opera's uit die periode. Er zijn zelfs passages waarin de componist de Duitse meesters bijna lijkt te citeren en verder uit te werken. Zo is er aan het begin van de derde akte een specifieke reminiscentie aan Strauss' Tod und Verklärung, en het broeierige liefdesduet in het hart van het werk is ondenkbaar zonder de tweede akte van Tristan en Isolde als voorganger en model. Toch is dit nergens een afgeleid werkstuk zodra het muzikale palet wordt afgezet tegen een volbloed melodramatisch plot met een enorme verhalende kracht. Daarnaast bevat het een politieke agenda die specifiek Italiaans is in plaats van Duits, en die in deze uitstekende productie krachtig – en geheel terecht – naar voren wordt gebracht.

Simon Thorpe als Manfredo en Mikhail Svetlov als Archibaldo

De opera is verdeeld in drie akten, maar omdat ze elk niet langer dan een half uur duren, heeft het creatieve team besloten het werk in één ruk door te spelen. Wederom een goede keuze. De krachtige, beeldende orkestrale preludes voor elke akte fungeren nu uitstekend als intermezzo's om de actie vloeiend te houden. De intensiteit van de muziek en het spel van de vier hoofdrolspelers zijn van zo'n niveau dat je na afloop denkt dat de opera veel langer heeft geduurd (op een positieve manier!) dan slechts negentig minuten. Het verhaal speelt zich zogenaamd af in het middeleeuwse Italië, waar Archibaldo (Mikhail Svetlov) jaren eerder vanuit het noorden is binnengevallen en Altura/Italië heeft veroverd. Hij heeft prinses Fiora (Natalya Romaniw) gedwongen te trouwen met zijn zoon Manfredo (Simon Thorpe), ook al is zij al verloofd met de Italiaan Avito (Joel Montero).

De handeling toont de gevolgen van dit gedwongen huwelijk, zowel op persoonlijk als politiek vlak. De regie verplaatst de actie naar een hedendaagse Latijnse dictatuur en dat werkt perfect; de kernthema's wraak, verboden liefde, ridderlijke durf, moord en wanhopige zelfmoord zijn immers niet gebonden aan tijd of plaats. Tijdens de afwezigheid van Manfredo pakt Fiora haar band met Avito weer op, maar zij wekt de vijandschap van Archibaldo. Hij vermoedt de waarheid, maar is door zijn blindheid machteloos om het sluitend te bewijzen. De zaken lopen met voorspelbare snelheid slecht af en de lijken stapelen zich langzaam op wanneer Archibaldo definitief wordt gestraft door zijn eigen mislukte sluwheid. De handeling krijgt een scherp politiek randje wanneer het koor van burgers betrokken raakt bij het wreken van Fiora. Hier zie je duidelijk het irredentisme van de librettist Sem Benelli – een volgeling van Gabriele D'Annunzio – die vastbesloten was om grondgebied van Oostenrijk terug te winnen voor Italië.

Natalya Romaniw als Fiora en Joel Montero als Avito

Om een productie van dit type hoogdravend melodrama te laten slagen, moeten alle betrokkenen zich er volledig aan overgeven en – net als bij een luchtige komedie – gedurende de hele voorstelling onvoorwaardelijk in de conventies geloven. Ironie of distantie zouden dit bizarre bouwwerk onmiddellijk doen instorten. De kracht van deze productie is dat Opera Holland Park zich juist wél met huid en haar aan het stuk verbindt, waardoor het op alle fronten een triomfantelijk succes is.

Het decor vereist een kasteeltoren waarin Fiora verblijft en vanwaaruit ze een groot wit laken moet tonen als afscheidssignaal aan Manfredo. Het moet zowel een dreigend symbool van mannelijke en koninklijke macht zijn als een flexibele ruimte. Regisseur Martin Lloyd-Evans en zijn team slagen daar grotendeels in. Het betonnen blok dat het podium domineert is zowel onheilspellend als veelzijdig. De schietgaten dienen op ontroerende wijze als plekken voor rouwbloemen, en de buitentrappen zorgen ervoor dat belangrijke scènes zowel verhoogd als centraal op de voorgrond kunnen plaatsvinden – al maakte ik me wel even zorgen over de veiligheid van de zangers op die hoogte! De hele cast is in topvorm, met eervolle vermeldingen voor Romaniw en Svetlov. Hun gezamenlijke scènes hadden een enorme kracht en beiden moesten individueel opboksen tegen een orkest dat op volle toeren draaide. Thorpe en Montero kregen minder kans om hun personages nuance te geven; hun rollen zijn eerder functioneel voor het plot. Toch geeft de componist beide heren prachtige vocale momenten, zowel in de zinderende duetten met Fiora als samen in de slotscène. Ze grepen die momenten met flair aan. De bijrollen waren zeer kundig ingevuld en het koor vertolkte zowel de rouw als de agressie jegens de bezetter met effectieve kracht en een broeierige verontwaardiging.

De stralende ster van de opera was echter het orkest: de City of London Sinfonia onder de behendige en precieze leiding van Peter Robinson beleefde een glorieuze avond. De gezamenlijke momenten waren zinderend en getuigden van durf; maar er waren ook veel stillere momenten, vooral bij de houtblazers, die zorgden voor een breekbare en rake ondersteuning van de personages en hun emoties. Montemezzi mag dan wel een componist van één enkel meesterwerk zijn, deze uitvoering was het best denkbare pleidooi voor dit stuk. We kunnen alleen maar hopen dat de reputatie van deze herneming zal leiden tot een golf aan nieuwe uitvoeringen in binnen- en buitenland. De hele avond toonde Opera Holland Park op haar allerbest.